Bồn rửa bát đầy ắp sau bữa cơm tối. Nước lạnh, tay ướt, mùi thức ăn còn vương. Việc này ngày nào cũng lặp lại, có khi hai ba lần một ngày. Nhiều người rửa bát mà lòng cứ nghĩ chuyện khác. Nghĩ chuyện tiền nong, chuyện con cái, chuyện mai phải đi đâu. Tay rửa bát mà lòng đi lang thang. Rửa xong một bồn bát mà người mệt như vừa làm việc lớn.
Việc nhà là vậy. Nó nhỏ, nó lặp lại, nó không có tiếng khen. Nấu xong thì ăn, ăn xong thì rửa, rửa xong mai lại nấu. Ai coi việc nhà là việc thấp thì sẽ thấy đời mình toàn việc thấp. Nhưng người biết tu thì thấy khác: việc nhỏ cũng là chỗ để tu, vì lòng mình ở đâu thì việc tu ở đó.
Niệm Phật lúc rửa bát không phải là chuyện gì cao siêu. Chỉ là trong lúc tay làm việc, miệng niệm thầm Nam Mô A Di Đà Phật, lòng giữ một câu niệm cho chắc. Rửa một cái bát, niệm một câu. Úp một cái chén, niệm một câu. Nước chảy, tay động, câu niệm cũng theo nhịp ấy mà chảy đều.
Kinh A Di Đà dạy: nhất tâm bất loạn thì vãng sinh cực lạc. Nhất tâm là lòng chỉ trụ vào một chỗ. Lúc rửa bát mà lòng chỉ ở với cái bát và câu niệm, thì đó đã là nhất tâm. Không cần ngồi thiền, không cần vào chùa. Ngay bên bồn rửa, giữa mùi xà phòng và tiếng nước chảy, lòng vẫn có thể gom về một chỗ.
Có người bảo việc nhà bận quá, không có giờ tu. Nhưng chính vì bận nên mới cần tu trong việc nhà. Người có giờ rảnh thì ngồi niệm một thời cũng dễ. Người bận rộn cả ngày, nếu không niệm được trong lúc làm việc thì coi như cả ngày không có lúc nào tu. Rửa bát, quét nhà, giặt đồ, nấu cơm, mỗi việc là một buổi tu nhỏ nếu mình chịu niệm.
Niệm trong lúc làm việc nhà còn giúp mình làm việc cẩn thận hơn. Tay rửa bát mà lòng niệm Phật thì ít làm vỡ bát hơn. Vì lòng đang ở với việc đang làm, không chạy đi chỗ khác. Cái bát được rửa sạch hơn, vì mình rửa bằng cả sự chú tâm. Việc nhà làm bằng lòng chú tâm thì nhà cửa cũng sạch sẽ, gọn gàng hơn.
Nhiều bà mẹ kể rằng hồi con còn nhỏ, bà vừa nấu cơm vừa niệm Phật. Nồi cơm ấy nấu bằng lòng yên, con ăn cũng thấy ngon hơn. Nghe thì như chuyện mê tín, nhưng ngẫm lại thì rất thật. Người nấu ăn trong lòng bực bội thì món ăn cũng nặng nề. Người nấu ăn trong lòng an thì bữa cơm cũng ấm. Câu niệm không nêm vào món ăn, nhưng nó nêm vào lòng người nấu.
Niệm lúc rửa bát cũng là lúc mình học nhẫn. Bát đĩa dơ không hết, việc nhà không bao giờ xong hẳn. Hôm nay rửa sạch, mai lại dơ. Người không biết tu thì bực: sao làm hoài không hết. Người biết niệm thì cười: việc cứ tới thì mình cứ làm, như câu niệm cứ niệm hoài không hết. Làm mà không mong hết, thì làm hoài cũng không mệt.
Cũng có lúc rửa bát mà lòng bực vì cả nhà ăn xong bỏ đi hết, chỉ còn mình dọn. Lúc ấy câu niệm lại càng cần. Niệm một câu, nhớ rằng mình đang lo cho cả nhà có bữa cơm sạch sẽ ngày mai. Niệm thêm câu nữa, buông cái bực xuống. Việc nhà không ai khen thì Phật hiệu khen. Mình làm cho người thân, không phải làm để được khen.
Tập niệm trong việc nhà, lâu ngày sẽ thành thói quen. Tay vừa chạm vào việc là câu niệm tự khởi lên. Rửa bát thì niệm, quét nhà thì niệm, phơi đồ thì niệm. Cả ngày, lúc nào tay cũng bận mà lòng cũng bận giữ câu niệm. Đến lúc ngồi xuống nghỉ, lòng đã quen yên rồi, không cần phải cố gắng nữa.
Tối nay, khi đứng trước bồn bát, xin đừng vội vã cho xong. Hãy mở nước chậm rãi, niệm thầm Nam Mô A Di Đà Phật, rửa từng cái bát như rửa từng nỗi bực trong lòng. Việc nhỏ thôi, nhưng làm bằng lòng yên thì việc nhỏ cũng thành việc tu. Một bồn bát sạch, một lòng yên, một buổi tối êm. Thế là đủ cho một ngày.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư