Có một câu hỏi nhiều người thắc mắc mà ít dám hỏi thành tiếng: cả đời mình làm nhiều điều sai, tới lúc cuối đời mới biết niệm Phật, thì có kịp không? Câu hỏi này nghe thì nặng, nhưng trong kinh Quán Vô Lượng Thọ, Phật đã trả lời rồi, bằng một câu chuyện rất cụ thể.
Kinh kể có người tạo nghiệp bất thiện, làm đủ các điều ác, lúc lâm chung phải đọa ác đạo, chịu khổ vô cùng. Người ấy gặp được thiện tri thức, được an ủi, được dạy niệm Phật. Nhưng người ấy bị khổ bức, không rảnh niệm được. Thiện hữu bèn bảo: nếu ngươi chẳng niệm Phật kia được, thì ngươi xưng danh hiệu Phật A Di Đà, chí tâm khiến tiếng xưng danh chẳng dứt, đủ mười niệm. Nên xưng như vầy: Nam Mô A Di Đà Phật.
Kinh chép tiếp: do xưng danh hiệu Phật, nên trong mỗi niệm trừ tám mươi ức kiếp tội sanh tử. Lúc mạng chung, người ấy thấy hoa sen vàng như mặt trời hiện trước mặt, trong khoảng một niệm liền được vãng sanh Cực Lạc thế giới. Người tạo nghiệp ác cả đời, chỉ nhờ mười tiếng niệm lúc cuối, mà cửa vẫn mở.
Nghe tới đây, nhiều người mừng, nhưng cũng có người lo: vậy thì cứ sống sao cũng được, tới cuối đời niệm mười tiếng là xong ư? Kinh không nói vậy. Kinh nói rõ người ấy gặp được thiện tri thức, nghe được diệu pháp, và quan trọng nhất là chí tâm, tức là lòng thật sự hướng về, thật sự hối hận, thật sự muốn quay đầu. Mười tiếng niệm đó không phải là phép màu mua bằng miệng, mà là mười tiếng của một người đã tỉnh ngộ.
Trong kinh còn có một trường hợp khác, cũng là người tạo nhiều việc ác, không có tàm quí, tức là không biết hổ thẹn. Người này lúc lâm chung gặp thiện tri thức nói cho nghe mười hai bộ kinh Đại Thừa, rồi bảo chắp tay xưng Nam Mô A Di Đà Phật. Do xưng danh hiệu Phật nên trừ năm mươi ức kiếp tội sanh tử. Phật A Di Đà liền sai Hóa Phật đến rước, khen rằng: vì ngươi xưng danh hiệu Phật, các tội tiêu diệt, ta đến rước ngươi.
Hai câu chuyện này nói cùng một điều: Phật không đóng cửa với ai, kể cả người đã lầm lỗi nhiều nhất. Nhưng cửa mở không có nghĩa là mình cứ đứng ngoài chơi tới phút cuối mới chạy vào. Vì lúc lâm chung, mình có gặp được thiện tri thức hay không, mình có còn tỉnh táo để niệm mười tiếng hay không, không ai dám chắc. Người trong kinh gặp được thiện tri thức là nhờ phước còn sót lại, không phải ai cũng có may mắn đó.
Cho nên người khôn là người tập niệm từ bây giờ, khi mình còn khỏe, còn tỉnh, còn nhớ được. Niệm mỗi ngày một ít, để câu niệm thành thói quen của lòng. Tới lúc cuối đời, dù thân đau, dù đầu óc mơ hồ, câu niệm vẫn tự bật ra, vì nó đã quen rồi. Người tập niệm cả đời thì lúc cuối không cần ai nhắc, còn người chưa từng niệm thì lúc cuối có người nhắc cũng chưa chắc niệm nổi.
Cũng có một việc nữa người nhà nên nhớ: khi người thân sắp mất, đừng khóc lóc ồn ào bên tai họ, đừng kể chuyện buồn làm họ rối lòng. Hãy ngồi bên, niệm nhỏ nhẹ cho họ nghe, nhắc họ niệm theo. Một câu niệm đúng lúc có thể là cái phao cuối cùng cho người sắp qua đời. Đó là việc làm hiếu thảo nhất, thiết thực nhất mà người ở lại có thể làm.
Vậy nên câu trả lời cho câu hỏi ban đầu là: kịp, nhưng đừng đợi. Mười niệm cuối đời vẫn kịp, đó là lòng từ bi của Phật. Nhưng người biết thương mình thì không đánh cược cả đời vào mười tiếng cuối cùng. Hãy niệm từ hôm nay, mỗi ngày một ít, để mười tiếng cuối đời không phải là lần đầu tiên mình niệm, mà là lần cuối cùng của một chuỗi dài đã niệm suốt cả đời.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư