Chợ sáng đông nghẹt. Bà Sáu xách giỏ đi giữa dòng người, vừa đi vừa tính: hôm nay mua cá gì, rau gì, tiền trong túi còn bao nhiêu. Có người chen ngang, có người trả giá to tiếng, có xe máy len qua sát người. Bà thở dài: đi chợ mà cũng mệt như đi làm. Nhưng rồi bà nhớ ra một điều: câu niệm Phật đâu có bắt mình phải ngồi yên trong chùa. Bà bắt đầu niệm thầm, theo từng bước chân. Bước một câu, bước một câu. Đi hết khu chợ, lòng bà nhẹ hẳn.
Nhiều người nghĩ niệm Phật là việc của lúc rảnh rang, ngồi yên, thắp nhang. Nhưng trong kho sách, các bậc tiền bối dạy rằng đạo niệm Phật là đạo tối thắng, là phương tiện vô thượng trong hết thảy phương tiện. Phương tiện vô thượng nghĩa là đi đâu cũng dùng được, lúc nào cũng dùng được. Chợ ồn ào còn niệm được, thì chỗ yên tĩnh càng niệm được. Chỗ khó nhất mà niệm được, thì chỗ dễ chẳng còn gì phải lo.
Đi chợ là một đạo tràng rất thật. Ở chùa, ai cũng hiền, ai cũng nhỏ nhẹ, giữ được lòng an không khó. Ra chợ, người ta chen lấn, cân thiếu, nói thách, lúc ấy lòng mình mới lộ ra. Mình có bực không? Mình có trả treo không? Mình có vì vài nghìn đồng mà mất vui cả buổi không? Chợ là nơi thử lòng mỗi ngày. Niệm Phật giữa chợ, chính là đem câu niệm vào ngay chỗ lòng mình dễ động nhất.
Cách niệm lúc đi chợ rất đơn giản. Niệm thầm, không thành tiếng, môi mấp máy nhẹ hoặc chỉ niệm trong tâm. Một bước chân một câu Nam mô A Di Đà Phật, hoặc hai bước một câu, tùy nhịp đi của mình. Tay chọn rau, mắt nhìn cá, tâm vẫn giữ câu niệm. Không cần phải niệm liên tục không dứt. Lúc trả giá thì lo trả giá, xong rồi lại quay về với câu niệm. Niệm Phật không bắt mình bỏ việc đang làm, chỉ xin mình đừng bỏ quên câu niệm.
Có người lo: niệm Phật mà đầu óc còn tính tiền, vậy có tội không? Không. Niệm Phật không phải là ép đầu óc trống rỗng. Người đời sống giữa đời, đầu óc tính toán là chuyện thường. Câu niệm không đến để đuổi hết mọi suy nghĩ, mà đến để làm chỗ cho tâm quay về. Tính tiền xong, quay về câu niệm. Chọn cá xong, quay về câu niệm. Cứ quay về như thế nhiều lần trong buổi chợ, lòng sẽ bớt chạy lung tung.
Đi chợ còn là dịp để tập nhẫn. Người bán nói thách, mình niệm một câu rồi trả giá nhẹ nhàng, không gắt. Người khác chen ngang, mình niệm một câu rồi nhường một bước, không cãi. Một câu niệm trước khi mở miệng, nhiều khi cứu được cả một buổi sáng. Cái hay của niệm Phật là nó cho mình một khoảng dừng rất nhỏ, mà khoảng dừng ấy đủ để mình không nói lời làm tổn thương người khác, không làm việc mà lát sau phải hối hận.
Buổi chợ nào cũng có lúc chờ đợi: chờ cân cá, chờ tính tiền, chờ người bán gói đồ. Những lúc chờ ấy, thay vì sốt ruột, hãy niệm Phật. Chờ mà lòng không rối, đó cũng là tu. Người ta thường nghĩ tu là làm việc lớn, nhưng thật ra tu là làm tốt những việc nhỏ mỗi ngày: đi chợ mà lòng an, trả giá mà miệng hiền, về nhà mà mặt tươi. Một buổi chợ như vậy, đã là một buổi tu rồi.
Chiều nay đi chợ, bạn hãy thử. Xách giỏ ra khỏi nhà, hít một hơi, niệm một câu. Đi giữa chợ đông, cứ một bước một câu. Không cần ai biết, không cần ai khen. Chỉ mình biết, lòng mình đang có Phật. Về đến nhà, giỏ đầy rau cá, mà lòng cũng đầy an. Chợ vẫn ồn ào như mọi ngày, nhưng người đi chợ đã khác. Câu niệm theo bước chân, bước chân nào cũng là bước về nhà.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư