Ông cụ nằm trên giường bệnh đã ba tuần. Cái lưng đau, cái chân tê, đêm nào cũng trở mình mấy lần. Con cháu thay nhau trực, ai cũng thương. Có đêm cụ nói nhỏ: thân thì đau một, mà lòng thì đau mười. Vì đau rồi lại lo, lo rồi lại sợ. Sợ bệnh nặng thêm, sợ làm phiền con cháu, sợ ngày mai còn tệ hơn hôm nay.
Người bệnh khổ hai lần. Lần thứ nhất là cái đau của thân, thật, không chối được. Lần thứ hai là cái đau của tâm, do mình tự cộng thêm. Thân đau một phần, tâm lo thành mười phần. Niệm Phật lúc bệnh không phải để xin hết đau ngay. Mà để cái đau thứ hai đừng sinh ra nữa. Thân đau, tâm đừng đau theo.
Kinh Niệm Phật Ba La Mật dạy về tâm an ổn. Người niệm Phật, trong khi xưng niệm danh hiệu Nam Mô A Di Đà Phật, phải phát khởi cái tâm an ổn. An ổn nghĩa là tâm có chỗ nương, không chao đảo theo cơn đau. Đau đến thì biết đau đến. Đau đi thì biết đau đi. Không oán, không sợ, không níu.
Nói thì dễ, làm thì khó. Lúc cơn đau ập tới, ai mà nhớ niệm. Cho nên phải tập từ lúc còn khỏe. Ngày thường niệm quen rồi, lúc bệnh câu niệm mới tự về. Giống như người tập bơi lúc nước lặng, để lúc sóng tới còn biết quẫy. Đợi tới lúc bệnh mới tập niệm thì muộn, mà muộn còn hơn không.
Niệm lúc bệnh thì niệm thầm, niệm chậm, niệm theo hơi thở. Thở vào, niệm một câu trong tâm. Thở ra, niệm thêm một câu. Đau quá không niệm nổi thì chỉ giữ một chữ Phật trong lòng cũng được. Niệm không ra tiếng, niệm không thành câu, chỉ cần tâm còn hướng về câu Phật hiệu là đủ. Đừng trách mình niệm dở. Lúc khỏe niệm hay, lúc bệnh niệm dở, Phật không chê.
Người thân cũng có thể giúp. Ngồi bên giường, niệm nhỏ đều đều cho người bệnh nghe theo. Đừng nói nhiều, đừng kể chuyện buồn, đừng nhắc chuyện tiền nong lúc ấy. Chỉ cần một giọng niệm êm, một bàn tay nắm nhẹ. Người bệnh nghe câu niệm mà lòng dịu lại, cơn đau cũng bớt dữ.
Có người hỏi: niệm Phật thì bệnh có khỏi không. Câu trả lời thật lòng là: có bệnh khỏi, có bệnh không khỏi. Thân này ai rồi cũng già, cũng bệnh, cũng hết. Niệm Phật không hứa thân xác trẻ mãi. Niệm Phật hứa một chuyện khác: dù thân ra sao, tâm vẫn có chỗ an. Người tâm an thì bệnh nhẹ cũng thành nhẹ, bệnh nặng cũng chịu được.
Người chăm bệnh cũng cần niệm. Người nằm bệnh khổ một, người chăm khổ mười. Thức đêm, lo tiền thuốc, lo việc nhà, lo cả chuyện ngày mai. Có người chăm cha mẹ bệnh lâu ngày mà kiệt sức, sinh ra cáu gắt rồi lại ân hận. Lúc ấy, người chăm cũng niệm Phật cho mình. Niệm để giữ sức, giữ lòng, để còn chăm tiếp mà không oán. Chăm người bệnh là việc lành lớn, mà làm việc lành trong tâm oán thì uổng. Niệm một câu, lòng dịu một chút, tay chăm cũng nhẹ nhàng hơn.
Bệnh nặng tới mức không niệm ra tiếng được thì niệm trong tâm. Không niệm thành câu được thì giữ một chữ Phật trong lòng. Có người bệnh nằm viện, máy móc đầy người, nói không ra hơi, mà trong lòng vẫn niệm. Niệm như vậy không ai thấy, không ai nghe, mà tâm người bệnh vẫn an. Đừng tưởng niệm phải có tiếng mới tính. Niệm trong tâm cũng là niệm, mà lúc bệnh thì niệm trong tâm lại là cách niệm đúng nhất.
Cũng cần nói rõ một điều: niệm Phật không thay thuốc, không thay bác sĩ. Thân bệnh thì uống thuốc, nghe lời bác sĩ, ăn uống điều độ. Niệm Phật lo phần tâm, thuốc lo phần thân. Hai việc đi chung, không thay nhau. Người bệnh vừa uống thuốc vừa niệm Phật thì thân được chữa, tâm được an. Người chỉ niệm mà bỏ thuốc thì sai. Người chỉ uống thuốc mà tâm loạn thì bệnh cũng lâu khỏi hơn.
Cho nên lúc bệnh, đừng hỏi sao mình khổ thế này. Hãy hỏi: giờ này mình còn niệm được không. Còn niệm được một câu là còn một chỗ nương. Thân đau một phần, giữ tâm đừng đau thêm chín phần còn lại. Vậy là đã tu được ngay trên giường bệnh rồi.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư