Mất tiền là một trong những nỗi đau rất thật. Mất một cái ví, mất một tháng lương, mất một món tiền dành dụm cả năm. Tay chân run lên, tim đập mạnh, đầu óc quay cuồng. Mình đi tìm khắp nơi, hỏi khắp người, hy vọng có ai nhặt được trả lại. Tới lúc biết chắc là mất rồi, lòng chùng xuống như có ai rút hết sức ra khỏi người. Tiền mất thì thôi, nhưng sao lòng mình đau lâu vậy? Vì tiền không chỉ là tiền. Tiền là công sức, là thời gian, là những buổi tối thức khuya làm thêm. Mất tiền giống như mất một phần của mình.
Trong Kinh A Di Đà, đức Phật tả cõi Cực Lạc có một hình ảnh rất lạ: cõi đó có ao bằng bảy chất báu, trong ao đầy dẫy nước đủ tám công đức, đáy ao thuần dùng cát vàng trải làm đất. Vàng bạc, lưu ly, pha lê hiệp thành những thềm đường ở bốn bên ao. Đọc kỹ sẽ thấy một điều: ở cõi Cực Lạc, vàng chỉ là cát lót đáy ao. Thứ mà ở đời mình coi là quý nhất, tranh nhau, giữ khư khư, thì ở đó người ta rải xuống đáy ao cho cá bơi, cho sen mọc. Vàng không phải là thứ để cất, mà là thứ để lót đường.
Hình ảnh ấy không phải để mình coi thường tiền. Tiền vẫn cần. Không có tiền thì không sống được. Hình ảnh ấy để mình thấy lại vị trí thật của tiền. Tiền là phương tiện, không phải là mục đích. Tiền là cát lót đường, không phải là đích đến. Mình đi trên đường thì cần đường tốt, nhưng mình không dừng lại giữa đường để ôm cát. Mình mất một nắm cát thì đường vẫn còn đó. Mình mất một món tiền thì đời mình vẫn còn đó.
Nhưng nói thì dễ, mất tiền rồi mà lòng không đau thì khó lắm. Đau là tự nhiên. Đau thì cứ đau. Đừng ép mình phải vui vẻ ngay. Điều quan trọng là đừng để cái đau ấy biến thành cái mất thứ hai. Mất tiền là mất một thứ. Mất lòng tin, mất bình tĩnh, mất cả những mối quan hệ vì tiền, đó là mất thêm nhiều thứ nữa. Người ta mất tiền rồi đi vay nặng lãi, mất thêm nhà. Mất tiền rồi nghi ngờ người thân ăn cắp, mất thêm tình cảm. Mất tiền rồi cả ngày ngồi tiếc, mất thêm thời gian và sức khỏe. Một món tiền mất, kéo theo bao nhiêu thứ mất.
Lúc ấy, câu niệm Phật làm được gì? Câu niệm Phật không làm tiền quay lại. Không ai niệm Phật mà ví tiền tự bay về. Nhưng câu niệm Phật giữ được lòng mình. Mất tiền, ngồi xuống, niệm mười tiếng Nam Mô A Di Đà Phật. Niệm chậm, niệm rõ từng tiếng. Mười tiếng ấy là mười nhịp thở. Thở xong, lòng lắng xuống một chút. Lắng xuống rồi mới nghĩ được: tiền mất rồi, mình làm gì tiếp theo? Đi làm lại, dành dụm lại, cẩn thận hơn. Có đường đi tiếp. Còn nếu lòng cứ rối, thì không nghĩ được gì cả, chỉ ngồi tiếc hoài.
Kinh A Di Đà còn nói: chúng sanh trong cõi Cực Lạc không có bị những sự khổ, chỉ hưởng những điều vui. Không có khổ vì sao? Vì ở đó không ai coi tiền là tất cả. Không ai giành nhau cát lót ao. Mình chưa về được Cực Lạc, nhưng mình có thể tập sống như vậy ngay ở đây. Coi tiền là phương tiện. Mất thì mất, làm lại. Còn thì còn, dùng cho đúng. Tiền đến thì đón, tiền đi thì tiễn. Không ôm, không níu, không khóc hoài một món đã mất.
Có người mất tiền rồi niệm Phật, thấy lòng nhẹ hẳn. Không phải vì Phật cho lại tiền. Mà vì câu niệm Phật nhắc mình nhớ: mình còn một thứ không ai lấy được. Đó là câu niệm trong lòng mình. Kẻ trộm lấy được ví, lấy được xe, lấy được nhà, nhưng không lấy được câu Nam Mô A Di Đà Phật trong lòng mình. Thứ không ai lấy được ấy mới là tài sản thật của mình. Còn tiền bạc, nhà cửa, tất cả đều là thứ có thể mất. Hiểu được điều đó, mất tiền vẫn đau, nhưng không còn đau tới mức mất luôn cả mình.
Lần sau, nếu có mất mát gì về tiền bạc, hãy thử làm một việc. Ngồi xuống, niệm mười tiếng Phật hiệu. Rồi nói với lòng mình một câu: mất của, chứ đừng mất lòng. Của mất thì làm lại được. Lòng mất thì khó làm lại lắm. Vàng ở Cực Lạc chỉ là cát lót ao. Tiền ở đời này cũng chỉ là cát lót đường. Đường còn đó, mình còn đi được. Cứ niệm Phật mà đi tiếp.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư