Buổi chiều đi dưới hàng cây, nghe lá xào xạc trên đầu, tự nhiên lòng người dịu lại. Cây không nói gì. Cây chỉ đứng đó, rung lá theo gió. Vậy mà người đi ngang thấy nhẹ nhõm. Có những thứ không cần lời mà vẫn dạy được người ta.
Trong Kinh Quán Vô Lượng Thọ, sau phép quán đất báu là phép quán cây báu. Kinh dạy người quán tưởng từng cây một. Tưởng bảy lớp hàng cây báu. Mỗi cây cao lớn vô cùng. Bông lá đều bằng bảy thứ báu. Trong màu lưu ly phóng ra ánh sáng vàng. Trong màu pha lê phóng ra ánh sáng hồng. Màn lưới châu báu giăng che phía trên. Gió thổi qua, cây rung, lưới rung, vang ra tiếng vi diệu.
Kinh A Di Đà cũng kể cảnh ấy. Gió nhẹ thổi động các hàng cây báu và mành lưới báu, làm vang ra tiếng vi diệu, như trăm nghìn thứ nhạc cùng hòa một lúc. Người nào nghe tiếng đó, tự nhiên sanh lòng niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng. Cây không giảng kinh. Cây chỉ đứng và rung theo gió. Mà người nghe thì nhớ tới Phật.
Cái hay của phép quán này là nó dạy mình tu bằng mắt, bằng tai, bằng cái thấy hàng ngày. Không phải cứ ngồi xếp bằng, nhắm mắt mới gọi là tu. Mở mắt nhìn một hàng cây cũng có thể là tu, nếu mình nhìn với lòng lặng. Cây đứng yên một chỗ mà vẫn sống, vẫn xanh, vẫn cho bóng mát. Người tu cũng vậy. Không cần chạy đôn chạy đáo tìm chỗ linh thiêng. Đứng yên chỗ mình đang đứng, sống cho ngay thẳng, lòng tự nhiên mát như bóng cây.
Có người cả đời nói rất nhiều về đạo, mà người nghe không thấm. Có người ít nói, chỉ sống hiền, sống thật, mà ai gần cũng thấy an. Cây báu trong kinh là như vậy. Cây không thuyết pháp bằng lời. Cây thuyết pháp bằng cách cây đứng, cây xanh, cây rung lá theo gió. Người tu mà được như cây thì quý lắm. Không cần khuyên ai. Chỉ cần sống cho đàng hoàng, người khác nhìn vào tự nhiên muốn sống đàng hoàng theo.
Phép quán cây báu còn dạy một điều nữa. Tưởng từng cây một. Không tưởng chung chung cả rừng. Kinh dặn quán mỗi mỗi cây. Nghĩa là tu không phải chuyện chung chung. Tu là từng việc một, từng người một, từng ngày một. Hôm nay mình tử tế với một người. Ngày mai mình nhịn được một câu nặng lời. Mỗi cây một vẻ, mỗi ngày một chút. Lâu dần thành hàng cây, thành rừng cây.
Bài tập của phép quán này cũng giản dị. Mỗi lần thấy cây, nhớ một câu niệm. Đi làm ngang hàng cây, niệm thầm một câu. Ngồi dưới bóng cây nghỉ trưa, thở chậm lại, niệm một câu. Cây trước nhà, cây trong chậu, cây bên đường, cây nào cũng được. Cứ thấy cây là nhớ Phật. Lâu ngày, cái thấy và cái nhớ dính vào nhau. Không cần cố gắng nữa. Gió thổi lá, lòng mình tự nhiên niệm.
Bảy lớp hàng cây báu cũng đáng để ngẫm. Không phải một cây đứng lẻ loi. Mà là hàng này sau hàng kia, lớp này sau lớp kia, che chở cho nhau. Cây ngoài cùng hứng gió trước. Cây trong được cây ngoài che. Người tu cũng cần có hàng có lớp như vậy. Một mình tu thì dễ nản. Có bạn đồng tu, có người nhà cùng niệm, có thầy chỉ đường, thì gió đời thổi tới cũng có người che cho nhau. Đi chùa một mình hoài thì dễ bỏ. Rủ thêm một người đi cùng, hai người nhắc nhau, tự nhiên đi được lâu hơn.
Gió thổi cây báu mà cây không gãy, vì rễ cây bám sâu vào đất báu. Gió là chuyện đời. Chuyện đời thì lúc nào cũng có. Mất việc, bệnh tật, người thân làm mình buồn, tiền bạc thiếu trước hụt sau, gió nào cũng có thể thổi tới. Cây không cầu cho gió đừng thổi. Cây chỉ bám rễ cho sâu. Người niệm Phật cũng vậy. Không cầu cho đời đừng có sóng gió. Chỉ ráng cho rễ của mình sâu. Rễ là niềm tin. Rễ là câu niệm giữ mỗi ngày. Gió thổi tới, lá rung, cành rung, nhưng gốc không động. Gốc không động thì cây không đổ.
Có người trồng cây mà ngày nào cũng nhổ lên xem rễ đã dài chưa. Nhổ lên thì cây chết. Tu cũng vậy. Ngày nào cũng soi xem mình tu tới đâu, sao chưa thấy tiến, sao chưa thấy an, thì lòng càng thêm loạn. Cây lớn âm thầm. Rễ dài âm thầm. Người tu chỉ cần tưới nước mỗi ngày, tức là niệm Phật mỗi ngày, giữ lòng lành mỗi ngày. Còn cây lớn lúc nào thì để cây tự lớn. Mình lo tưới. Trời lo lớn.
Cây báu không ở cõi xa. Cây báu là hàng cây mình đi ngang mỗi ngày, khi mình chịu dừng lại một chút, nhìn cho kỹ, nghe cho rõ, và để lòng mình rung theo như lá rung theo gió.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư