🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Hơi thở đi qua cơn lo âu

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Bạn đang ngồi trong quán cà phê chờ một người bạn. Điện thoại báo tin nhắn. Sếp hỏi tiến độ. Con nhắn xin tiền đóng học thêm. Bạn trả lời từng tin một, tay vẫn gõ mà ngực thì nặng dần. Chưa có chuyện gì xấu xảy ra cả. Nhưng trong lòng cứ bồn chồn, như có một cơn sóng nhỏ đang cuộn lên mà bạn không gọi được tên.

Đó là lo âu. Nó không ồn ào như sợ hãi. Nó âm ỉ, len lỏi vào từng việc nhỏ. Người ta thường đối phó với lo âu bằng cách nghĩ nhiều hơn. Nghĩ về ngày mai, nghĩ về tháng sau, nghĩ về đủ thứ có thể xảy ra. Nhưng càng nghĩ, lo âu càng lớn. Vì lo âu sống bằng suy nghĩ về tương lai. Mà tương lai thì chưa tới, nên nghĩ bao nhiêu cũng không đủ.

Có một con đường khác, ngược hẳn lại: quay về hơi thở. Hơi thở chỉ có ở hiện tại. Bạn không thể thở của ngày mai. Bạn chỉ thở được hơi thở này, ngay lúc này. Vì vậy, mỗi lần bạn thật sự chú ý vào hơi thở, bạn đã bước ra khỏi dòng suy nghĩ lo âu, dù chỉ trong vài giây. Vài giây đó là chỗ đứng vững đầu tiên.

Trong sách thiền có một đoạn nói rất thật: khi trong lòng có lo âu, buồn rầu, thân và não chống lại cái đó nên hơi thở thành ra thở dài, thở ngắn. Bạn thử để ý mà xem. Lúc lo, bạn thở nông, thở gấp, có khi quên cả thở. Hơi thở chính là cái gương soi tâm mình. Nhìn vào hơi thở, bạn biết mình đang lo đến mức nào, mà không cần ai nói.

Khi cơn lo dâng lên, bạn đừng cố đuổi nó đi. Đừng tự nhủ rằng mình không được lo. Càng đuổi, nó càng bám. Thay vào đó, bạn làm ba việc nhỏ. Thứ nhất, dừng lại. Đặt điện thoại xuống, ngừng việc đang làm trong một phút. Thứ hai, thở. Hít vào chậm qua mũi, cảm nhận bụng phồng lên. Thở ra chậm qua miệng, cảm nhận vai mình hạ xuống. Làm ba hơi như vậy. Thứ ba, gọi tên cảm xúc trong đầu: đây là lo âu. Chỉ vậy thôi. Gọi được tên nó, bạn đã không còn bị nó dắt đi trong vô thức nữa.

Một nụ cười nhẹ cũng giúp ích, nghe có vẻ lạ nhưng sách thiền có dạy rằng nụ cười làm tiêu tan mệt mỏi và lo âu. Không phải cười gượng để che giấu. Mà là thả lỏng cơ mặt, để khóe miệng hơi nhếch lên, như thể bạn đang mỉm cười với chính nỗi lo của mình. Khi mặt thả lỏng, thân cũng thả lỏng theo. Lo âu mất đi một phần đất đứng.

Bạn cũng nên nhớ: lo âu không phải là kẻ thù. Lo âu là tín hiệu. Nó báo rằng có điều gì đó bạn quan tâm, có việc gì đó bạn chưa chuẩn bị xong. Sau khi thở và bình lại, bạn hỏi mình một câu: ngay lúc này, mình có thể làm được một việc nhỏ nào không? Chỉ một việc. Gửi một email. Ghi ra giấy ba bước cần làm. Gọi một cuộc điện thoại. Lo âu thường lớn lên trong đầu vì việc chưa được làm. Một việc nhỏ được làm xong, lo âu nhỏ lại một phần.

Có người lo đến mức mất ngủ nhiều đêm. Họ nằm mà đầu vẫn chạy. Nếu bạn như vậy, tối nay trước khi ngủ, bạn thử nằm ngửa, đặt một tay lên bụng, thở chậm và đếm từng hơi thở. Hít vào đếm một, thở ra đếm hai, đến mười rồi quay lại. Đếm lạc thì bắt đầu lại. Đừng cố ngủ. Chỉ thở. Giấc ngủ thường đến khi bạn thôi cố đuổi theo nó.

Lo âu sẽ còn quay lại. Nó là một phần của đời sống, không ai hết lo mãi mãi. Nhưng mỗi lần bạn thở cùng nó thay vì chạy theo nó, bạn mạnh lên một chút. Bạn học được rằng mình có thể lo mà vẫn làm việc, vẫn ăn ngon, vẫn ngủ được. Hơi thở không xua được hết lo âu. Nhưng hơi thở cho bạn một chỗ đứng vững để sống cùng với lo âu, mà không bị nó nhấn chìm.

Lần tới khi ngực nặng lên, bạn đừng vội mở điện thoại hay tìm việc khác để quên. Bạn dừng lại một phút, thở ba hơi, gọi tên nỗi lo. Chỉ vậy thôi. Nhỏ như vậy, nhưng làm đều, nó sẽ thành thói quen. Và thói quen đó, theo thời gian, sẽ đổi cách bạn đi qua những ngày khó.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• 10 Bài Giảng về Thiền Vipassana (TK Thích Minh Tâm) — trang 13 (lo âu làm hơi thở thở dài, thở ngắn)
• An Lạc Từng Bước Chân (HT Thích Nhất Hạnh) — trang 6 (nụ cười làm tiêu tan mệt mỏi và lo âu)
Bài liên quanChánh niệm trong bữa ănĐi bộ chánh niệm cho người bận rộnThiền trước khi ngủ cho giấc ngủ yên