🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Tâm tán loạn khi ngồi thiền là bình thường

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Bạn ngồi xuống, lưng thẳng, mắt khép hờ, quyết tâm thiền cho nghiêm túc. Được ba hơi thở, đầu bạn đã chạy mất. Nhớ ra chưa trả tiền điện. Nhớ ra tin nhắn chưa trả lời. Nhớ ra câu nói hôm qua của sếp. Bạn kéo tâm về. Được hai hơi nữa, tâm lại chạy. Lần này nó chạy sang chuyện cuối tuần đi đâu, rồi sang món ăn tối nay, rồi sang một chuyện của năm ngoái. Bạn mở mắt ra, thở dài: mình thiền dở quá. Có lẽ mình không hợp với thiền.

Nếu bạn đã từng như vậy, xin chúc mừng. Bạn đang thiền đúng cách. Tâm tán loạn khi ngồi thiền không phải là thất bại. Đó là chuyện bình thường của mọi người, kể cả những người đã tập lâu năm.

Tâm con người vốn như một con khỉ, chuyền từ cành này sang cành khác không ngừng. Trong sách thiền có nói về vọng tưởng, những hình ảnh không thực được vẽ vời bởi ý niệm. Tâm bạn vẽ ra đủ thứ hình ảnh, đủ thứ câu chuyện, rồi tin rằng chúng là thật và cần giải quyết ngay. Khi ngồi thiền, bạn mới thấy rõ con khỉ đó nhảy nhót ra sao. Trước giờ nó vẫn nhảy như vậy. Chỉ là bạn chưa từng ngồi yên để nhìn nó.

Vì vậy, lần đầu ngồi thiền mà tâm loạn không có nghĩa là bạn làm sai. Ngược lại, thấy được tâm loạn là bạn đã làm đúng bước đầu tiên. Người chưa từng ngồi thiền cứ tưởng tâm mình yên. Người ngồi xuống rồi mới biết tâm mình ồn đến mức nào. Cái biết đó là khởi đầu của sự tỉnh giác.

Vậy khi tâm chạy, bạn làm gì? Bạn làm đúng một việc: nhận ra, rồi quay về. Nhận ra mình đang nghĩ, nhẹ nhàng đưa sự chú ý trở về hơi thở. Không mắng mình, không tiếc nuối, không phân tích xem suy nghĩ đó từ đâu đến. Chỉ quay về. Mỗi lần quay về là một lần tập. Ngồi mười phút mà quay về hai mươi lần, đó là hai mươi lần tập tốt, không phải hai mươi lần thất bại.

Có một hình ảnh hay để bạn nhớ: tâm như một đứa trẻ hiếu động. Bạn không thể bắt đứa trẻ ngồi yên bằng cách quát mắng. Bạn dắt nó về, nhẹ nhàng, kiên nhẫn, lần này đến lần khác. Càng quát, nó càng chạy. Càng nhẹ nhàng, nó càng chịu ở lại. Tâm bạn cũng vậy. Dịu dàng với tâm mình là bài học đầu tiên của thiền.

Bạn cũng đừng so sánh mình với người khác. Có người ngồi xuống là yên ngay. Có người ngồi cả tháng tâm vẫn chạy. Mỗi người một căn cơ, một hoàn cảnh. Người làm việc đầu óc cả ngày, tối về ngồi thiền, tâm chạy là chuyện đương nhiên. Vì cả ngày tâm đã quen chạy. Bạn không thể bắt nó dừng ngay trong năm phút. Bạn chỉ có thể tập cho nó dừng dần, mỗi ngày một chút.

Có những ngày tâm bạn yên hơn. Có những ngày tâm bạn loạn hơn. Cả hai đều bình thường. Ngày loạn, bạn đừng bỏ. Ngày loạn mới là ngày cần ngồi nhất. Vì ngồi thiền không phải để có một buổi thiền thật đẹp. Ngồi thiền là để bạn tập sống với tâm mình như nó đang là, không phải như bạn muốn nó phải là.

Một cách tập nhỏ cho người hay loạn tâm: đếm hơi thở. Hít vào đếm một, thở ra đếm hai, đến mười rồi quay lại. Khi đếm, tâm có việc để bám. Đếm lạc thì bắt đầu lại từ một. Đừng buồn khi phải bắt đầu lại nhiều lần. Mỗi lần bắt đầu lại là một lần bạn tỉnh ra.

Bạn cũng có thể ghi lại sau mỗi buổi ngồi. Hôm nay tâm chạy nhiều hay ít? Mình đã quay về được bao nhiêu lần? Không phải để chấm điểm. Mà để bạn thấy, theo thời gian, mình quay về nhanh hơn trước. Trước kia tâm chạy mười phút mới biết. Bây giờ tâm chạy một phút đã biết. Đó là tiến bộ thật sự, dù buổi thiền vẫn chưa yên.

Vậy nên lần tới ngồi xuống mà tâm chạy loạn, bạn đừng mở mắt bỏ cuộc. Bạn mỉm cười trong lòng: à, con khỉ lại nhảy rồi. Rồi bạn đưa nó về với hơi thở. Lần này, lần sau, và lần sau nữa. Thiền không phải là làm cho tâm hết loạn. Thiền là học cách ở lại với tâm loạn, mà không bị nó cuốn đi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• 10 Bài Giảng về Thiền Vipassana (TK Thích Minh Tâm) — trang 51 (vọng tưởng: hình ảnh không thực được vẽ vời bởi ý niệm)
Bài liên quanThiền cho người đi làm cả ngàyMột phút dừng lại giữa ngàyHơi thở trong cơn giận