🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Hơi thở trong cơn giận

Thiền & hơi thở · 7 phút đọc

Bạn đang lái xe thì một chiếc xe khác tạt đầu. Tim đập mạnh, tay nắm chặt vô lăng, miệng bật ra một câu chửi. Về đến nhà, bạn vẫn còn bực. Vợ hỏi một câu bình thường, bạn đáp bằng giọng gắt. Con làm đổ ly nước, bạn mắng to. Đến tối nằm xuống, bạn mới thấy hối hận. Cả buổi chiều, cơn giận đã dắt bạn đi khắp nơi, làm hỏng bao nhiêu chuyện, mà lúc đó bạn không hề hay biết.

Cơn giận đến nhanh như lửa. Nó bùng lên trong vài giây. Nhưng hậu quả của nó có thể kéo dài nhiều ngày. Một câu nói trong lúc giận có thể làm tổn thương người thân. Một quyết định trong lúc giận có thể làm hỏng công việc. Vì vậy, điều quan trọng không phải là không bao giờ giận. Điều quan trọng là khi giận, bạn có kịp dừng lại không.

Trong sách truyện Thiền có một câu chuyện ngắn mà ai đọc cũng nhớ. Một thiền sư hỏi người học trò: nếu chẳng có gì hiện hữu, vậy thì cơn giận từ đâu đến? Câu hỏi nghe lạ, nhưng ý của nó rất thực tế. Cơn giận không phải là một vật có sẵn trong bạn. Nó sinh ra từ một điều kiện, rồi nó diệt đi khi điều kiện hết. Nó đến rồi đi, như mây qua trời. Nhưng khi nó đến, bạn tưởng nó là mình. Bạn nói: tôi giận. Thật ra, giận chỉ đang có mặt trong bạn, chứ giận không phải là bạn.

Thấy được điều đó, bạn đã có một nửa sức mạnh để đối phó với cơn giận. Nửa còn lại là hơi thở. Khi giận, hơi thở của bạn nông và gấp. Tim đập nhanh, mặt nóng, tay run. Đó là thân đang báo động. Bạn không cần phân tích xem ai đúng ai sai lúc đó. Bạn chỉ cần thở. Hít vào thật chậm, thở ra thật chậm. Ba hơi thở sâu là ba lần bạn nhắc thân mình rằng không có nguy hiểm gì ở đây, không cần phải đánh nhau với ai.

Có một thực tập đơn giản cho lúc giận, gọi là dừng ba hơi trước khi nói. Khi bạn thấy cơn giận dâng lên, bạn đừng nói ngay. Bạn ngậm miệng lại, thở ba hơi. Hít vào, thở ra, một. Hít vào, thở ra, hai. Hít vào, thở ra, ba. Ba hơi đó chỉ mất chừng hai mươi giây. Nhưng hai mươi giây đó là khoảng cách giữa một câu nói làm tổn thương và một câu nói giữ được tình cảm. Hầu hết những câu nói làm người ta hối hận đều được nói ra trong hai mươi giây đầu tiên của cơn giận.

Nếu bạn đã lỡ nói ra câu nặng lời, cũng đừng dằn vặt mình mãi. Bạn có thể quay lại xin lỗi. Xin lỗi không làm bạn yếu đi. Xin lỗi là bạn đã thắng được cơn giận của mình, dù là thắng muộn. Người thân của bạn sẽ nhớ sự xin lỗi đó lâu hơn là nhớ câu nói giận dữ.

Bạn cũng nên nhìn lại những lúc mình hay giận. Có phải bạn hay giận khi đang mệt, khi đang đói, khi đang thiếu ngủ? Có phải bạn hay giận những người gần gũi nhất, vì với họ bạn không cần giữ ý? Thấy được mẫu hình của cơn giận, bạn có thể phòng trước. Mệt thì nghỉ một chút trước khi nói chuyện quan trọng. Đói thì ăn trước đã. Thiếu ngủ thì đừng quyết định chuyện lớn. Phòng bệnh hơn chữa bệnh, với cơn giận cũng vậy.

Một điều nữa ít ai để ý: cơn giận thường che giấu một cảm xúc khác. Đằng sau giận có thể là buồn, là sợ, là tủi thân, là cảm giác không được tôn trọng. Khi bạn giận ai đó, bạn thử hỏi mình: ngoài giận ra, mình còn cảm thấy gì nữa? Có thể bạn sẽ thấy mình đang buồn vì người đó không lắng nghe mình. Nói ra nỗi buồn đó sẽ giải quyết được gốc rễ, còn giận chỉ giải quyết được bề mặt.

Thiền không làm bạn hết giận. Thiền làm bạn thấy cơn giận sớm hơn, rõ hơn, và có thêm thời gian để chọn cách ứng xử. Trước kia, giận là bạn nói ngay. Bây giờ, giận là bạn thở trước đã. Cái khoảng trống nhỏ đó, theo thời gian, sẽ cứu bạn khỏi rất nhiều rắc rối. Và những người xung quanh bạn cũng sẽ cảm nhận được sự thay đổi đó. Họ sẽ thấy bạn vẫn là bạn, nhưng dịu hơn, vững hơn, khó chọc giận hơn.

Lần tới khi cơn giận đến, bạn thử nhớ câu hỏi của vị thiền sư: cơn giận từ đâu đến? Nó đến, rồi nó sẽ đi. Bạn chỉ cần thở, và đừng làm gì trong lúc nó đang ở cao điểm. Đợi nó qua đi, như đợi một cơn mưa. Mưa nào rồi cũng tạnh. Và sau cơn mưa, trời lại trong.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• 101 Câu Chuyện Thiền - Góp Nhặt Cát Đá [101 Zen Stories] (Muju; Trần Trúc Lâm dịch) — trang 44 (Dokuon hỏi: nếu chẳng có gì hiện hữu, vậy thì cơn giận từ đâu đến?)
• 101 Truyện Thiền (Nyogen Senzaki & Paul Reps; Tâm Minh Ngô Tằng Giao dịch) — mục 75, truyện Cơn Giận Dữ
Bài liên quanBuông dòng suy nghĩ như buông mây trôiThiền buổi sáng: mở ngày mới bằng tâm yênChánh niệm nơi công sở