🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Nghe mà không phán xét: lắng nghe cũng là thiền

Thiền & hơi thở · 5 phút đọc

Con kể chuyện ở trường, mới được hai câu mình đã ngắt: sao con không làm thế này? Vợ kể chuyện ở công ty, mình vừa nghe vừa nghĩ câu trả lời. Bạn kể chuyện buồn, mình đã vội khuyên. Nghe, mà thật ra chưa nghe. Tai thì mở, mà lòng thì đóng. Người ta nói với mình, mà mình đang nói chuyện với chính mình trong đầu.

Cái khó của lắng nghe không phải ở tai, mà ở cái đầu. Người ta vừa nói, trong đầu mình đã phán xét: đúng, sai, dở, hay. Cái phán xét đó ồn ào tới mức mình không còn nghe được người ta đang nói gì nữa. Mình nghe để đối đáp, chứ không nghe để hiểu. Mình nghe câu của mình, chứ không nghe câu của người ta. Nghe như vậy, nghe bao nhiêu cũng uổng.

Trong kinh, Phật thường mở đầu bằng câu: "Các vị hãy chú tâm lắng nghe". Chú tâm. Lắng nghe không phải là việc tự nhiên của cái tai, mà là việc của cả con người: thân ngồi yên, tâm ở lại, tai mở ra. Một bài giảng khác lại hỏi: "Bạn có lắng nghe không? Nếu bạn nghe hay lắng nghe thì phải ghi nhận". Nghe là phải ghi nhận, chứ không phải nghe để cãi lại. Ghi nhận là để điều người ta nói ở lại trong mình, dù chỉ một lúc.

Cách tập: khi ai đó nói, mình ngồi yên, thở một hơi, rồi nghe trọn câu của họ. Không ngắt. Không nghĩ câu trả lời trong lúc họ còn đang nói. Nghe xong, thở thêm một hơi nữa rồi mới đáp. Một hơi thở đó là khoảng lặng để cái phán xét trong đầu mình lắng xuống. Phán xét lắng xuống rồi, mình mới nghe được điều người ta thật sự muốn nói. Nhiều khi điều người ta muốn nói nằm ở cuối câu, mà mình đã ngắt từ giữa câu.

Mới tập sẽ thấy khó chịu. Tay muốn gõ bàn, miệng muốn chen vào, đầu muốn cãi. Không sao. Thấy mình đang muốn chen vào, biết là mình đang muốn chen vào, rồi trở lại với hơi thở, trở lại với câu chuyện của người ta. Lắng nghe là như vậy: không phải mình giỏi nhịn, mà là mình chịu ở lại. Ở lại với người đang nói, thay vì chạy về với ý của mình. Ở lại, dù trong đầu đang ồn.

Nghe trọn một câu, mình mới hiểu người ta thật sự muốn nói gì. Nhiều khi con không cần mình dạy, chỉ cần mình nghe. Vợ không cần mình giải quyết, chỉ cần mình hiểu. Bạn không cần lời khuyên, chỉ cần có người ngồi đó, nghe cho hết. Nghe cho hết, tự nó đã là một cách thương. Thương không phải lúc nào cũng là làm gì đó. Thương có khi chỉ là ngồi yên và nghe.

Có những cuộc nói chuyện, mình nghe xong mới biết mình đã hiểu sai người ta bấy lâu. Con không hư như mình tưởng. Vợ không giận như mình tưởng. Bạn không yếu như mình tưởng. Chỉ vì trước đây mình chưa từng nghe cho hết một câu. Một câu nghe trọn, đổi cả cách mình nhìn một con người. Lắng nghe, hóa ra cũng là một cách tu sửa chính mình.

Lắng nghe mà không phán xét không có nghĩa là đồng ý với tất cả. Nghe xong, mình vẫn có thể không đồng ý. Nhưng mình không đồng ý sau khi đã nghe hết, chứ không phải không đồng ý từ giữa câu. Nghe hết rồi mới nói, lời mình nói ra cũng khác: nó có chỗ cho người ta trong đó. Người ta nghe mình nói, cũng thấy mình đã nghe họ. Nói chuyện như vậy, hai bên đều được nghe, đều được nói.

Từ hôm nay, thử một lần: nghe một người nói cho hết câu, không phán xét, không ngắt lời. Chỉ một câu thôi. Rồi một buổi nói chuyện. Lắng nghe cũng là thiền, vì thiền là ở lại với cái đang có mặt — và lúc này, cái đang có mặt là người đang nói với mình. Nghe cho trọn, thương cho trọn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Về pháp quán niệm hơi thở (Pháp sư Tăng-già-bạt-đà-la; Tỳ kheo Tâm Hạnh dịch) — "Các vị hãy chú tâm lắng nghe" (phap040.htm)
• Về pháp quán niệm hơi thở (Pháp sư Tăng-già-bạt-đà-la; Tỳ kheo Tâm Hạnh dịch) — "Bạn có lắng nghe không? Nếu bạn nghe hay lắng nghe thì phải ghi nhận" (phap024.htm)
Bài liên quanCon khóc giữa đêm: ngồi yên thở, đừng cuống lênSắp vào phòng họp: ba hơi thở trước khi mở cửaĐi quanh sân nhà: mỗi vòng sân một hơi thở