🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Thiền khi bưng mâm cơm lên bàn: cơm nóng, lòng yên

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Bữa cơm tối. Cơm vừa chín. Canh còn bốc khói. Người mẹ bưng mâm cơm từ bếp lên bàn, tay kia còn cầm điện thoại dặn dò chuyện gì đó. Đứa con chạy qua chạy lại. Tiếng tivi vẫn mở. Mâm cơm đặt xuống bàn, mà chẳng ai thật sự nhìn thấy nó.

Có bao nhiêu bữa cơm trong nhà mình diễn ra như vậy? Cơm nấu ngon, nhưng ăn trong vội vàng. Người gắp miếng này, người nói chuyện kia. Ăn xong đứng dậy, chẳng nhớ mình vừa ăn món gì. Bữa cơm thành một việc phải làm cho xong, chứ không còn là lúc cả nhà ngồi lại với nhau.

Bưng mâm cơm lên bàn, nghe thì tầm thường. Nhưng đó là khoảnh khắc cả nhà bắt đầu một bữa ăn. Mâm cơm được bưng lên bằng tâm nào, thì bữa ăn đó sẽ có hương vị của tâm đó. Bưng lên trong vội vàng, cả nhà ăn trong vội vàng. Bưng lên trong bực bội, cả nhà ăn trong bực bội. Bưng lên trong yên lặng, cả nhà tự nhiên cũng yên lặng lại.

Trong sách Mười Bài Giảng Về Thiền Vipassana có một đoạn nói về ăn mà ai đọc cũng phải dừng lại: "Đức Phật ăn trong chánh niệm... Ăn chậm và ăn trong chánh niệm khác nhau một trời một vực." Ăn chậm chưa chắc đã là ăn trong chánh niệm. Ăn trong chánh niệm là ăn mà biết mình đang ăn. Biết miếng cơm đang ở trong miệng. Biết vị ngọt, vị mặn. Biết mình đang nhai. Biết người ngồi đối diện đang ăn cùng mình.

Chánh niệm trong bữa ăn bắt đầu từ lúc bưng mâm cơm. Thử tối nay làm khác đi một chút. Trước khi bưng mâm, dừng lại một hơi thở. Đặt điện thoại xuống. Bưng mâm bằng cả hai tay. Cảm nhận hơi nóng bốc lên từ tô canh. Cảm nhận mùi thơm của cơm mới. Bước từng bước từ bếp ra bàn. Đặt mâm xuống nhẹ nhàng. Rồi ngồi xuống. Không mở tivi. Không cầm điện thoại. Chỉ ngồi đó, nhìn mâm cơm, nhìn những người thân của mình.

Ban đầu, cả nhà có thể thấy lạ. Đứa con hỏi: sao hôm nay mẹ im lặng thế. Người chồng hỏi: có chuyện gì à. Không có chuyện gì cả. Chỉ là mình muốn ăn bữa cơm này cho trọn vẹn. Mời cả nhà cùng ăn trong yên lặng một chút. Không cần im lặng cả bữa. Chỉ cần ba hơi thở đầu tiên, ăn trong yên lặng. Nhai miếng đầu tiên mà biết mình đang nhai. Rồi sau đó muốn nói chuyện thì nói.

Một bữa cơm ăn trong chánh niệm khác hẳn một bữa cơm ăn trong vội vàng. Ăn trong vội vàng thì no bụng mà lòng vẫn đói. Ăn trong chánh niệm thì cơm ngon hơn hẳn, dù món ăn vẫn như mọi ngày. Vì khi tâm có mặt, vị giác mới làm việc trọn vẹn. Khi tâm đi vắng, ăn sơn hào hải vị cũng như nhai rơm.

Người xưa coi bữa cơm là chuyện lớn. Không phải vì món ăn sang trọng. Mà vì bữa cơm là lúc cả nhà ngồi lại. Là lúc cha mẹ nhìn thấy con cái. Là lúc vợ chồng nhìn thấy nhau. Một ngày bận rộn đến mấy, bữa cơm tối vẫn là cái neo giữ cả nhà lại với nhau. Mà cái neo đó chỉ chắc khi mọi người thật sự có mặt.

Có một bà mẹ kể: trước đây nhà bà ăn cơm mà như ăn ở quán, mỗi người một góc, một cái điện thoại. Từ ngày bà tập bưng cơm trong chánh niệm, bà thấy con bà cũng thay đổi. Nó ngồi ăn lâu hơn. Nó kể chuyện ở trường nhiều hơn. Nó gắp thức ăn cho bà. Bà nói: hóa ra con mình không vô tâm. Chỉ là trước đây mình cũng vô tâm với bữa cơm, nên con cũng vậy.

Tối nay, khi cơm vừa chín, đừng vội. Bưng mâm cơm lên bằng hai tay. Thở một hơi. Đặt mâm xuống bàn. Ngồi xuống. Nhìn những người thân của mình. Và ăn miếng đầu tiên trong sự biết rõ: mình đang ăn, mình đang ở đây, cùng với những người mình thương nhất.

Cơm nóng. Lòng yên. Một bữa cơm như vậy, nuôi người không chỉ bằng cơm, mà bằng cả sự có mặt.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Mười Bài Giảng Về Thiền Vipassana — "Đức Phật ăn trong chánh niệm... Ăn chậm và ăn trong chánh niệm khác nhau một trời một vực", tr. 58–59
Bài liên quanThiền khi nghe tiếng chim buổi sáng: nghe mà không gọi tênThiền khi xếp hàng mua đồ: đứng yên mà không sốt ruộtThiền khi gội đầu buổi sáng: rửa sạch đầu, giữ sạch tâm