Buổi sáng, đứng dưới vòi nước. Nước ấm chảy xuống đầu. Tay xoa dầu gội, bọt trắng xóa. Mùi thơm thoang thoảng. Một ngày mới bắt đầu bằng cảm giác sạch sẽ.
Nhưng có bao nhiêu lần ta gội đầu mà tâm thì không sạch? Nước chảy trên đầu, mà đầu thì đang nghĩ chuyện hôm qua. Tay đang xoa tóc, mà lòng thì đang lo chuyện hôm nay. Gội xong, đầu sạch, mà tâm vẫn rối như chưa gội. Ra khỏi phòng tắm, vẫn mang theo cả một đầu lo toan của ngày hôm qua.
Gội đầu là việc ta làm gần như mỗi ngày, mà ít khi thật sự làm. Thân thì gội, tâm thì đi vắng. Làm cho xong. Làm cho sạch cái vỏ bên ngoài. Còn bên trong, bụi bặm của bao nhiêu ngày vẫn đóng lại từng lớp. Lo lắng. Giận hờn. Tiếc nuối. Những thứ đó không rửa bằng nước được. Nhưng lạ thay, chính lúc gội đầu lại là lúc tốt nhất để bắt đầu rửa chúng.
Kinh Pháp Cú có một câu rất ngắn: "Tâm ý giữ trong sạch, chính lời chư Phật dạy." Câu này nằm trong bài kệ tóm tắt toàn bộ lời Phật dạy: không làm điều ác, làm các việc lành, giữ tâm ý trong sạch. Giữ tâm ý trong sạch, nghe thì lớn lao. Nhưng bắt đầu từ đâu? Bắt đầu từ những việc nhỏ nhất. Từ lúc gội đầu buổi sáng. Từ lúc biết mình đang gội đầu.
Thử sáng mai gội đầu theo cách khác. Đứng dưới vòi nước. Cảm nhận nước ấm chạm vào da đầu. Thở vào, biết nước đang chảy. Thở ra, biết mình đang gội. Xoa dầu gội, cảm nhận bọt dưới tay. Xả nước, cảm nhận nước cuốn trôi bọt đi. Từng động tác, làm chậm lại một chút. Không cần chậm lắm. Chỉ cần đủ chậm để biết mình đang làm gì.
Khi làm chậm lại, sẽ thấy một điều lạ. Những suy nghĩ lo toan, khi không được tiếp sức, nó tự yếu đi. Lo lắng giống như bọt xà phòng. Càng nắm chặt, càng nhiều. Mà để yên cho nước cuốn đi, nó tự trôi. Không cần phải xua đuổi suy nghĩ. Chỉ cần đừng nắm chặt nó. Đứng dưới vòi nước, để suy nghĩ tới rồi đi, như nước chảy qua đầu.
Có người nói: gội đầu mà cũng thiền được sao? Thiền không phải là chuyện ngồi trên bồ đoàn. Thiền là biết rõ mình đang làm gì. Gội đầu mà biết mình đang gội đầu, đó là thiền. Gội đầu mà tâm sạch được một chút, đó là tu. Tu không ở đâu xa. Tu ở ngay trong phòng tắm buổi sáng.
Một cái đầu sạch có ý nghĩa hơn ta tưởng. Buổi sáng gội đầu xong, đầu óc tỉnh táo, cả ngày làm việc cũng khác. Không phải vì dầu gội tốt. Mà vì mình đã bắt đầu ngày bằng một việc làm trọn vẹn, bằng một tâm có mặt. Một việc nhỏ làm trọn vẹn buổi sáng, nó kéo theo cả ngày trọn vẹn.
Người xưa có thói quen tắm gội trước khi làm việc quan trọng. Không chỉ vì sạch sẽ. Mà vì đó là cách chuẩn bị tâm. Thân sạch thì tâm cũng dễ sạch theo. Thân còn bừa bộn, tâm khó mà gọn gàng. Cho nên đừng coi thường việc gội đầu buổi sáng. Nó không chỉ là vệ sinh. Nó là cách mình chăm sóc tâm mình mỗi ngày.
Sáng mai, khi đứng dưới vòi nước, đừng vội. Để nước chảy. Thở một hơi. Biết mình đang gội đầu. Và thầm nhủ: hôm nay, mình giữ tâm ý trong sạch, bắt đầu từ chính lúc này. Nước cuốn trôi bọt xà phòng. Hơi thở cuốn trôi lo toan. Đầu sạch. Tâm cũng sạch hơn một chút.
Một buổi sáng bắt đầu bằng một cái đầu sạch và một tâm yên, còn quý hơn một buổi sáng bắt đầu bằng vội vàng và rối loạn. Và điều đó nằm ngay trong tay mình, trong chính phòng tắm mỗi sáng.
Nước chảy qua đầu rồi đi. Lo toan tới rồi cũng đi, nếu mình không giữ chặt. Gội đầu xong, bước ra khỏi phòng tắm với một cái đầu nhẹ và một lòng nhẹ, đó là món quà nhỏ mình tự tặng mình mỗi sáng.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư