Mười giờ tối. Nhà yên. Con đã ngủ. Tôi ngồi vào bàn, mở cuốn sổ tay. Cuốn sổ bìa da, giấy hơi vàng. Cây bút nằm bên cạnh. Tôi viết ngày tháng lên đầu trang. Rồi tôi dừng lại. Hôm nay viết gì đây? Cả một ngày dài, biết bắt đầu từ đâu?
Tôi viết câu đầu tiên: "Hôm nay mệt." Chỉ ba chữ. Rồi câu thứ hai tự chảy ra: "Sáng họp căng, trưa không kịp ăn, chiều con ốm nhẹ, tối dạy con học bài, mình hơi to tiếng." Viết tới đây, tôi thấy ngực nhẹ đi một chút. Những chuyện cả ngày cứ quay trong đầu, giờ nằm yên trên giấy. Giấy chịu đựng được hết. Giấy không phán xét. Giấy không cãi lại. Chỉ lặng lẽ nhận.
Viết nhật ký buổi tối là một cách buông. Ban ngày, mình ôm nhiều thứ. Ôm việc chưa xong. Ôm lời người ta nói làm mình bực. Ôm nỗi lo ngày mai. Tối đến, mình viết ra. Viết ra là đặt xuống. Đặt xuống rồi, lòng mới có chỗ trống để ngủ.
Trong nhà thiền có một câu mà tôi hay nhớ mỗi khi cầm bút: có niệm thì có sinh tử, vô niệm thì có Niết bàn. Nghe thì lớn, nhưng ý thì gần. Niệm là ý nghĩ. Ý nghĩ cứ khởi lên, bám lấy mình, kéo mình đi, thì mình khổ. Đó là sinh tử, là quay cuồng không dứt. Còn khi ý nghĩ khởi lên mà mình biết, mình không bám theo, mình để nó đi qua, thì lòng được yên. Đó là Niết bàn, là sự yên lặng ngay trong đời sống này. Viết nhật ký là một cách tập như vậy. Ý nghĩ khởi lên, mình viết nó ra. Viết ra rồi, mình không bám nữa. Nó nằm trên giấy. Mình tự do.
Tôi viết không cần hay. Không cần văn chương. Không cần ai đọc. Tôi viết đúng như mình nghĩ. "Hôm nay bực đồng nghiệp." "Hôm nay nhớ mẹ." "Hôm nay con cười làm mình vui." Viết thật, viết ngắn, viết đủ. Có hôm chỉ viết năm dòng. Có hôm viết cả trang. Không ép mình. Không đặt chỉ tiêu. Viết là để buông, không phải để thêm một việc phải làm cho xong.
Viết nhật ký cũng là cách tôi nhìn lại chính mình. Đọc lại những trang cũ, tôi thấy mình lặp đi lặp lại những chuyện giống nhau. Tuần nào cũng bực vì một chuyện giống nhau. Tháng nào cũng lo một nỗi lo giống nhau. Thấy được sự lặp lại đó, tôi mới giật mình. Hóa ra mình không khổ vì chuyện mới. Mình khổ vì mình cứ nghĩ đi nghĩ lại một chuyện cũ. Thấy ra, mình mới buông được.
Có một lời dạy ngắn khác mà tôi giữ bên mình: ý nghĩ vừa khởi lên, biết ngay. Viết nhật ký giúp tôi làm được điều đó. Khi viết, tôi thấy rõ ý nghĩ của mình. Tôi thấy mình đang lo. Tôi thấy mình đang bực. Tôi thấy mình đang vui. Thấy rõ rồi, tôi không còn bị ý nghĩ dẫn đi một cách mù mờ nữa. Tôi biết mình đang ở đâu trong lòng mình.
Viết xong, tôi gấp sổ lại. Gấp sổ là một động tác nhỏ mà tôi rất thích. Gấp sổ lại, cũng như gấp ngày hôm nay lại. Ngày hôm nay, dù vui hay buồn, cũng đã qua. Mình không cần mang nó lên giường. Mình để nó ở trong sổ. Sáng mai, mình mở ra một ngày mới.
Có hôm tôi viết về một niềm vui nhỏ. "Hôm nay con tự buộc được dây giày." "Hôm nay vợ nấu canh chua ngon." "Hôm nay trời mưa, ngồi nghe mưa rơi." Những niềm vui nhỏ đó, nếu không viết ra, mình sẽ quên. Viết ra, mình giữ được chúng. Đọc lại sau này, mình sẽ thấy đời mình không chỉ toàn chuyện mệt. Đời mình cũng có nhiều niềm vui nhỏ, chỉ là mình ít để ý.
Viết nhật ký buổi tối không làm đời mình thay đổi ngay. Nhưng nó làm giấc ngủ của mình dễ hơn. Viết ra, buông xuống, ngủ ngon. Sáng dậy, lòng nhẹ. Nhẹ rồi, ngày mới cũng dễ thở hơn. Một việc nhỏ, làm đều mỗi tối, lâu ngày sẽ thành một thói quen tốt. Thói quen tốt thì nuôi lòng yên.
Tối nay, trước khi ngủ, bạn thử mở một cuốn sổ ra. Không cần sổ đẹp. Không cần bút tốt. Chỉ cần viết ba dòng. Dòng một: hôm nay mình thấy gì. Dòng hai: hôm nay mình bực hay vui vì điều gì. Dòng ba: ngày mai mình mong điều gì. Viết xong, gấp sổ lại. Bạn sẽ thấy, ba dòng đó đủ để đặt ngày hôm nay xuống. Và khi ngày hôm nay đã được đặt xuống, giấc ngủ sẽ đến nhẹ nhàng hơn. Sáng mai, bạn thức dậy với một lòng trống, sẵn sàng đón ngày mới.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư