🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Ăn một miếng cơm cho trọn vị

Thiền & hơi thở · 5 phút đọc

Bữa trưa, anh ngồi ăn một mình trước màn hình máy tính. Tay trái cầm đũa, tay phải bấm chuột, mắt dán vào bảng số. Cơm đưa lên miệng mà không biết mình đang ăn gì. Ăn xong, đứng dậy, bụng thì no mà lòng thì trống. Hỏi trưa nay ăn món gì, anh phải nghĩ một lúc mới nhớ ra là cơm gà.

Nhiều người ăn như vậy mỗi ngày. Ăn mà không ăn. Miệng nhai, mà tâm đi chỗ khác. Ăn cho xong, ăn cho no, ăn vì tới giờ phải ăn. Rồi một ngày, ăn không còn ngon nữa. Không phải vì đồ ăn dở đi, mà vì mình không còn nếm nó nữa. Món ngon mấy mà ăn trong vội vàng cũng thành vô vị.

Trong sách dạy thiền, có nói tới sự lắng nghe và sự chú tâm vào việc đang làm. Ăn cũng là một việc đáng được chú tâm. Thở vào dài, biết mình đang thở vào dài. Ăn một miếng cơm, biết mình đang ăn một miếng cơm. Nghe thì đơn giản, làm thì không dễ, vì cái miệng thì nhai mà cái đầu thì đã chạy tới cuộc họp chiều nay rồi.

Thử ăn một bữa khác đi. Trước khi ăn, đặt điện thoại xuống, tắt màn hình máy tính. Ngồi thẳng lưng, thở một hơi. Nhìn mâm cơm: cơm trắng, rau xanh, miếng thịt kho còn bốc khói. Gắp một miếng, đưa lên miệng, nhai chậm. Nhai thì biết mình đang nhai. Nếm vị mặn, vị ngọt, vị thơm của rau. Nuốt xuống, biết mình vừa nuốt xuống. Chỉ vậy thôi. Một bữa cơm hai mươi phút mà ăn cho trọn hai mươi phút, no bụng mà lòng cũng yên.

Có người sẽ cười: ăn cũng phải thiền nữa sao. Nhưng nghĩ kỹ thì ăn là việc ta làm ba lần mỗi ngày, cả đời làm mấy chục ngàn lần. Việc làm nhiều như vậy mà làm qua loa thì cả đời qua loa. Ăn cho trọn một miếng cơm, cũng là tập sống cho trọn một ngày. Người ăn chậm lại thường cũng sống chậm lại, bớt vội, bớt gắt.

Một bà cụ gần nhà, mỗi bữa ăn bà đều ăn chậm rãi, gắp từng miếng nhỏ, nhai kỹ. Con cháu giục bà ăn nhanh lên cho kịp giờ, bà cười: ăn nhanh thì cơm cũng vậy, mà người thì mệt. Bà ăn chậm mà khỏe, gần chín mươi tuổi vẫn tự nấu cơm, tự ăn cơm, mắt còn tinh. Bà không biết chữ thiền là gì, nhưng bà ăn như vậy cả đời. Có khi thiền chỉ là vậy: làm việc gì thì trọn việc đó.

Ăn trong chánh niệm còn dạy ta biết ơn. Hạt gạo này từ đâu ra. Người trồng lúa dầm mưa dãi nắng, người nấu cơm dậy sớm nhóm bếp. Một miếng cơm đưa lên miệng, sau lưng nó là bao nhiêu bàn tay. Ăn mà nhớ tới điều đó, tự nhiên mình ăn chậm lại, không bỏ thừa, không chê bai. Cơm dở cũng ăn cho trọn, vì biết có người không có cơm mà ăn. Ngày xưa người ta còn chắp tay trước bữa ăn, không phải vì mê tín, mà vì nhớ ơn. Nhớ ơn người trồng, người nấu, nhớ ơn đất trời cho mưa thuận gió hòa. Một bữa cơm ăn trong biết ơn thì tự nhiên ngon hơn, vì lòng mình đã mở ra trước khi miệng mình mở ra.

Người xưa gọi đó là bình thường tâm là đạo. Ăn cơm là đạo. Không cần lên chùa mới gặp đạo. Đạo ở trong bữa cơm nhà mình, trong miếng cơm mình đang nhai. Ăn một miếng cơm cho trọn vị, cũng là tu một buổi cho trọn buổi.

Bữa tới, thử ăn chậm lại một chút. Đặt điện thoại xuống. Nhai hai mươi lần rồi hãy nuốt. Nếm xem cơm hôm nay ngọt hay nhạt, rau hôm nay giòn hay mềm. Ăn xong, ngồi lại một phút, thở một hơi, rồi hãy đứng dậy. Một bữa cơm ăn cho trọn, cả buổi chiều cũng nhẹ nhàng hơn. Đừng để cả đời mình ăn mấy chục ngàn bữa mà không nhớ nổi mình đã ăn gì.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• 10 bài giảng về thiền Vipassana — tr. 44
• Mã Tổ Đạo Nhất (Con Tuấn Mã của Thiền Tông Trung Hoa) — tr. 36
Bài liên quanĐi quanh sân nhà, mỗi bước một hơi thởCon khóc giữa đêm: thở cùng con, đừng vội dỗIm lặng đúng lúc còn hơn nói đúng lời