🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Thiền khi mở một lá thư cũ

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Dọn tủ, bạn thấy một phong bì cũ. Giấy đã ngả vàng. Nét chữ tay đã nhòe ở góc. Bạn mở ra. Một lá thư viết tay, từ hai mươi năm trước. Người viết giờ đã già, hoặc đã đi xa, hoặc đã không còn liên lạc. Bạn đọc. Từng câu, từng chữ, như mới viết hôm qua. Bỗng dưng lòng bạn chùng xuống. Nhớ. Tiếc. Giá như ngày đó mình nói khác đi. Giá như ngày đó mình làm khác đi.

Lá thư cũ có một sức mạnh lạ. Nó kéo mình về quá khứ, nhanh hơn bất cứ thứ gì. Một mùi giấy cũ, một nét chữ quen, là đủ để cả một thời đã qua hiện về. Mình ngồi đó, giữa đống đồ dọn dở, mà tâm thì ở hai mươi năm trước. Hiện tại thì đang đợi mình: tủ còn chưa dọn xong, cơm còn chưa nấu, con còn đang gọi. Nhưng mình không về được. Quá khứ giữ mình lại.

Thiền sư Khương Tăng Hội, một vị thiền sư Việt Nam từ rất sớm, dạy một câu mà nghe xong, lòng nhẹ hẳn: hơi thở bây giờ không phải là hơi thở trước đó, hơi thở trước đó không phải là hơi thở bây giờ. Ngài nói thêm: nay không phải là trước, trước không phải là nay. Niệm nghĩ trước đã diệt, niệm bây giờ không phải là niệm trước. Việc làm đời trước, việc làm đời nay, mỗi tự có phước.

Ý ngài giản dị lắm. Hơi thở bạn thở lúc này không phải là hơi thở bạn thở hai mươi năm trước. Người viết lá thư đó, và người đang cầm lá thư này, cũng không còn là một người. Cả hai đều đã đổi thay. Quá khứ đã diệt. Nó không còn nữa, trừ trong trí nhớ của mình. Mà trí nhớ thì hay tô vẽ. Nó giữ lại những gì đẹp, hoặc giữ lại những gì đau, rồi phóng to lên. Lá thư thì chỉ là giấy mực. Cái làm mình nặng lòng là câu chuyện mình tự kể lại trong đầu, mỗi lần mở thư ra.

Phần bình giảng trong sách nói rõ hơn: hãy sống với hiện tại. Mỗi việc đều có phước riêng của nó, nên bạn đừng lo gì về quá khứ. Hãy ngồi với mắt mở hé, hãy cảm nhận hơi thở bây giờ, hãy cảm nhận thân bạn đang thở bây giờ, hãy cảm nhận niệm trong tâm bạn khởi lên rồi diệt đi. Bạn có thể nhìn thấy khoảng cách này không: hãy nhìn vào chỗ khi niệm trước đã diệt và niệm sau chưa sinh?

Bạn thử làm thế này với lá thư cũ. Đọc hết một lần, chậm rãi. Đọc như đọc chuyện của người khác. Cảm ơn người viết, trong lòng. Cảm ơn cả chính mình ngày xưa, đã sống hết lòng vào lúc đó. Rồi gấp thư lại, cho vào phong bì, cất vào một chỗ gọn gàng. Không vứt đi. Không phải vứt đi mới là buông. Buông là gấp lại và cất đi, để nó ở đúng chỗ của nó: trong quá khứ. Còn mình, mình ở hiện tại.

Có những lá thư mang theo lời xin lỗi chưa nói, hoặc lời cảm ơn chưa kịp nói. Đọc xong, lòng day dứt. Bạn có thể viết một lá thư mới, không cần gửi. Viết ra những gì mình muốn nói. Viết xong, gấp lại, cất cùng lá thư cũ. Viết là một cách trả lời quá khứ. Trả lời xong, lòng nhẹ. Quá khứ không đòi mình phải sửa nó. Nó chỉ cần mình nhìn nhận nó, một lần, cho đàng hoàng.

Cũng có những lá thư làm mình tiếc một người, một thời. Tiếc là thương một cái đã mất. Thương thì được. Nhưng thương mãi một cái đã mất, mình sẽ bỏ lỡ cái đang có. Người thân còn ngồi bên cạnh mình, bữa cơm còn nóng trên bàn, đứa con còn gọi mình ngoài cửa. Những cái đó mới là hiện tại. Hiện tại không ồn ào như quá khứ. Nó im lặng, bình thường, dễ bị bỏ qua. Nhưng nó là cái duy nhất mình thật sự có.

Lá thư cũ vẫn nằm đó, trong ngăn tủ. Thỉnh thoảng bạn mở ra đọc, cũng được. Đọc như thăm một người bạn cũ. Thăm xong thì về. Đừng ở lại đó. Vì nhà của mình là hiện tại. Hơi thở này là hơi thở bây giờ, không phải hơi thở trước đó. Và ngày hôm nay, bạn đang viết một lá thư mới, bằng chính cách bạn sống.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Những lời dạy từ các thiền sư Việt Nam xưa — Thiền sư Khương Tăng Hội, tr.19 (hơi thở bây giờ không phải là hơi thở trước đó; hãy sống với hiện tại, đừng lo gì về quá khứ)
Bài liên quanThiền khi chờ một tin nhắn trả lờiThiền khi ngồi đợi máy giặt quay xongThiền khi nghe tiếng gà gáy lúc rạng sáng