🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Thiền khi nghe tiếng gà gáy lúc rạng sáng

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Bốn giờ rưỡi sáng. Trời còn tối đen. Bạn chợt tỉnh giấc, không hiểu vì sao. Rồi bạn nghe: gà hàng xóm gáy. Một tiếng. Rồi một tiếng nữa. Dài, vang, như xé màn đêm. Bạn nằm đó, nghe gà gáy, tự dưng thấy lòng tỉnh hẳn. Không còn buồn ngủ nữa. Cũng không muốn ngủ nữa. Như vừa có ai gọi tên mình.

Ngày xưa, gà gáy là đồng hồ của cả làng. Gà gáy lần một, người ta trở mình. Gà gáy lần hai, người ta dậy. Gà gáy lần ba, trời sáng, người ta ra đồng. Không có báo thức, không có điện thoại. Chỉ có tiếng gà. Mà cả làng sống theo tiếng gà, đều đặn, yên ổn, bao nhiêu năm.

Bây giờ, ít ai còn nghe gà gáy. Nhà cao tầng, cửa kính kín, điều hòa chạy suốt đêm. Sáng dậy bằng báo thức điện thoại. Báo thức kêu, tay tắt, ngủ tiếp. Báo thức kêu lần hai, tay tắt, ngủ tiếp. Dậy thì dậy trong vội vã, trong bực dọc, trong cảm giác thiếu ngủ. Ngày bắt đầu như vậy, cả ngày cứ mệt.

Trong một cuốn sách cổ về khí đạo, có câu: nếu có thể ngày đêm tỉnh giác không mê man, nếu trong lúc mộng cũng như trong lúc tỉnh đều xử lý được như nhất. Nghe thì cao, nhưng ý rất gần: tỉnh là tỉnh, cả trong mộng lẫn ngoài đời. Người tỉnh thì đêm ngủ ngon, sáng dậy nhẹ. Người mê thì đêm mộng mị, sáng dậy mệt. Tỉnh giác không phải là thức trắng. Tỉnh giác là biết mình đang ngủ, biết mình đang thức, biết mình đang sống.

Tiếng gà gáy lúc rạng sáng là một tiếng gọi tỉnh giác. Nó không gọi bạn dậy để làm việc ngay. Nó gọi bạn tỉnh lại, trước khi ngày mới bắt đầu. Tỉnh lại để thấy: à, mình còn sống, mình còn thở, mình còn một ngày mới trước mặt. Nhiều người ngủ một đêm mà không bao giờ tỉnh lại. Mình tỉnh lại được, đó đã là một điều may mắn lớn. Tiếng gà nhắc mình điều đó.

Bạn thử làm thế này, nếu một sáng nào đó bạn tỉnh giấc vì tiếng gà gáy. Đừng vội bật điện thoại. Đừng vội nghĩ tới việc hôm nay. Nằm yên đó. Nghe thêm một tiếng gáy nữa. Thở vào một hơi dài. Thở ra một hơi dài. Cảm nhận thân mình đang nằm trên giường, chăn đắp ngang ngực, không khí mát lạnh buổi sớm. Bạn đang ở đây. Ngày mới chưa tới. Chỉ có khoảnh khắc này. Khoảnh khắc này là của bạn.

Rồi ngồi dậy, chậm rãi. Vươn vai. Uống một ly nước ấm. Mở cửa sổ, nhìn trời còn tối, nhìn sao còn sót lại. Đứng đó một phút, thở. Bạn sẽ thấy ngày hôm đó bắt đầu khác hẳn. Không phải vì hôm đó có gì đặc biệt. Mà vì bạn đã bắt đầu ngày mới bằng tỉnh thức, không phải bằng vội vã. Người bắt đầu ngày bằng vội vã, cả ngày sẽ vội vã. Người bắt đầu ngày bằng tỉnh thức, cả ngày sẽ có chỗ để thở.

Có người sẽ nói: nhà tôi ở thành phố, làm gì có gà gáy. Không sao. Gà gáy chỉ là một tiếng gọi. Tiếng gọi của bạn có thể là tiếng xe rác buổi sớm, tiếng bà bán bánh mì đẩy xe qua, tiếng chim hót trên cành cây trước nhà, hay tiếng đồng hồ báo thức. Bất cứ tiếng gì đánh thức bạn vào buổi sớm, nếu bạn nghe nó bằng tâm tỉnh, nó đều là tiếng gà gáy. Quan trọng không phải là tiếng gì. Quan trọng là bạn có chịu tỉnh hay không.

Thiền sư Viên Học dạy: sớm tối nghe chuông, lòng tỉnh giác. Sáng nghe một tiếng gọi mà tỉnh, tối nghe một tiếng gọi mà tỉnh, thì ngày nào cũng là ngày tu. Tiếng gà gáy là chuông buổi sớm của trời đất. Trời đất gõ chuông mỗi sáng, đều đặn, không quên. Mình có nghe hay không, là do mình.

Sáng mai, nếu bạn tỉnh giấc lúc gà gáy, đừng bực vì mất ngủ. Hãy cảm ơn tiếng gà. Nó gọi bạn dậy sớm hơn mọi ngày một chút, để bạn có thêm một buổi sớm cho riêng mình. Nghe một tiếng gáy. Thở một hơi dài. Rồi bắt đầu ngày mới, bằng một tâm tỉnh.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Khí Đạo — Lục Lưu (tập 2), tr.107 (Nếu có thể ngày đêm tỉnh giác không mê man, nếu trong lúc mộng cũng như trong lúc tỉnh đều xử lý được như nhất)
• Những lời dạy từ các thiền sư Việt Nam xưa — Thiền sư Viên Học, tr.42 (Sớm tối nghe chuông lòng tỉnh giác)
Bài liên quanDeadline dí tới nơi: thở một hơi rồi mới làm tiếpUống một ngụm nước mà biết mình đang uống: thiền trong việc nhỏ nhấtNăm phút ngồi yên giữa trưa: nghỉ cho tâm, không chỉ cho thân