Bốn giờ chiều. Điện thoại rung. Sếp nhắn một dòng ngắn: sáu giờ nộp bản báo cáo. Bàn làm việc còn ngổn ngang. Đầu óc quay cuồng. Tay mở máy tính mà mắt cứ liếc đồng hồ. Càng vội, càng rối. Càng rối, càng làm sai.
Ai đi làm cũng từng có một buổi chiều như vậy. Việc dồn việc. Tin nhắn dồn tin nhắn. Mình chưa làm xong việc này thì việc khác đã gõ cửa. Lúc đó, người ta thường nghĩ phải chạy nhanh hơn nữa. Nhưng chạy nhanh hơn trong lúc đầu óc rối chỉ làm mình vấp nhiều hơn.
Thiền sư Tăng Hội dạy một điều rất thực tế. Khi làm việc, chúng ta vẫn có thể sử dụng hơi thở có ý thức. Không cần phải ngồi yên. Không cần phải nhắm mắt. Chỉ cần thở và biết mình đang thở. Hơi thở có ý thức là cách để nhận ra chuyện gì đang xảy ra trong giờ phút hiện tại. Nó giống như một người gác cổng. Nhờ nó, mình biết trong đầu mình đang có những hạt giống nào được gieo xuống.
Cách làm rất đơn giản. Trước khi chạm vào bàn phím, hãy dừng lại chừng mười giây. Thở vào một hơi, biết mình đang thở vào. Thở ra một hơi, biết mình đang thở ra. Chỉ vậy thôi. Mười giây đó không làm trễ deadline. Ngược lại, nó giúp mình lấy lại cái đầu tỉnh táo để làm việc cho đúng.
Sau ba hơi thở, hãy hỏi mình một câu: việc nào cần làm trước? Đừng làm tất cả cùng lúc. Chọn một việc. Làm xong việc đó rồi mới sang việc khác. Người ta hay tưởng làm nhiều việc cùng lúc là giỏi. Thật ra đầu óc con người chỉ làm tốt một việc trong một lúc. Làm một việc cho trọn vẹn thì nhanh hơn làm ba việc cùng lúc mà việc nào cũng dở dang.
Trong lúc làm, thỉnh thoảng hãy quay về với hơi thở. Không cần dừng hẳn. Chỉ cần nhận ra: à, mình đang thở gấp. Vai mình đang gồng lên. Tay mình đang siết chuột. Nhận ra rồi thì thả lỏng vai xuống một chút. Thở chậm lại một chút. Rồi làm tiếp. Cái nhận ra đó chính là chánh niệm. Nó không phải chuyện gì cao siêu. Nó là sự có mặt.
Có người nói: tôi bận quá, không có thời gian thở. Nhưng thật ra thở thì lúc nào mình cũng đang thở. Vấn đề chỉ là mình có biết mình đang thở hay không. Một người thở mà không biết mình thở thì giống như một người lái xe mà không biết mình đang lái. Xe vẫn chạy. Nhưng rất dễ lạc đường, rất dễ đâm vào đâu đó.
Deadline vẫn còn đó. Việc vẫn còn đó. Nhưng người làm việc thì khác. Một người làm việc trong lúc biết mình đang thở sẽ bình tĩnh hơn một người làm việc trong lúc đầu óc quay mòng mòng. Bình tĩnh không làm việc ít đi. Bình tĩnh làm việc đúng hơn. Ít sai hơn. Ít phải làm lại hơn.
Tối nay, khi nộp xong bản báo cáo, hãy nhớ lại buổi chiều nay. Lúc rối nhất, mình đã dừng lại thở ba hơi. Chỉ ba hơi thôi. Mà cả buổi chiều đã khác. Đó là thiền trong lúc làm việc. Không cần chuông mõ. Không cần phòng yên tĩnh. Chỉ cần một hơi thở có ý thức, ngay giữa bàn làm việc ngổn ngang.
Ngày mai, deadline khác sẽ lại đến. Việc khác sẽ lại dồn. Nhưng mình đã có một thói quen mới. Trước khi lao vào việc, thở một hơi rồi mới làm tiếp. Thói quen nhỏ đó, làm đều mỗi ngày, sẽ đổi cả cách mình đi làm.
Thật ra, hơi thở có ý thức không chỉ dùng trong lúc gấp. Nó dùng được cả ngày. Sáng đến văn phòng, trước khi mở máy tính, thở ba hơi. Trước mỗi cuộc họp, thở một hơi. Trước khi trả lời một email khó, thở một hơi. Mỗi lần thở như vậy chỉ tốn vài giây. Nhưng nó chia ngày làm việc thành từng đoạn nhỏ có mặt. Thay vì một ngày dài trôi trong vội vã, mình có nhiều khoảng dừng ngắn để quay về với chính mình.
Có người làm việc cả ngày mà đến tối không nhớ mình đã làm gì. Không phải vì việc ít. Mà vì mình làm trong lúc đầu óc đi vắng. Làm việc có chánh niệm thì khác. Mỗi việc làm xong, mình biết mình vừa làm xong việc đó. Tối về, mình nhớ được ngày hôm nay của mình. Nhớ được mình đã giúp ai, đã xong việc gì, đã nói chuyện với ai. Một ngày như vậy, dù bận, vẫn là một ngày đáng sống.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư