Bữa cơm nhà mình dạo này ra sao? Nhiều nhà ăn cơm mà mỗi người một cái điện thoại. Người lớn vừa ăn vừa xem tin tức, trẻ con vừa ăn vừa xem phim hoạt hình. Ăn xong, đứng dậy, không ai nhớ mình vừa ăn món gì, ngon hay dở. Cơm thì đầy mâm, mà lòng thì trống. Ăn cho xong bữa, chứ không phải ăn để nuôi thân, nuôi lòng.
Có người bảo: ăn thì cứ ăn, cần gì phải thiền với chánh niệm. Tôi xin nói: ăn trong chánh niệm không phải chuyện cao siêu. Chỉ là ăn mà biết mình đang ăn. Biết miếng cơm này từ đâu tới, biết vị của nó ra sao, biết người nấu đã vất vả thế nào. Ăn như vậy, bữa cơm ngon hơn, mà lòng cũng ấm hơn.
Trong kinh dạy, người tu học biết tri túc, chánh niệm tỉnh giác trong từng sinh hoạt. Ăn uống cũng là một sinh hoạt, cũng cần tỉnh thức. Khi ăn mà tâm có mặt, mình sẽ nhai chậm hơn, nuốt kỹ hơn, no vừa đủ thì dừng. Khi ăn mà tâm đi lang thang, mình sẽ ăn nhanh, ăn nhiều, ăn mà không biết no, rồi sinh bệnh. Thân mình trả giá cho những bữa ăn vội vàng đó.
Thử một bữa nhé. Trước khi ăn, bạn dừng lại ba giây. Nhìn mâm cơm, thấy công sức của người nấu, thấy hạt gạo từ đồng ruộng, thấy rau từ vườn nhà. Rồi gắp miếng đầu tiên, nhai chậm, cảm nhận vị mặn, vị ngọt, vị thơm. Đừng vừa nhai vừa nghĩ chuyện chiều nay phải làm gì. Chỉ ăn thôi. Ăn xong miếng này rồi mới gắp miếng khác. Một bữa cơm như vậy, tuy chậm, mà ngon lạ thường.
Có bà mẹ kể: từ ngày bà tập ăn chậm, con bà cũng ăn chậm theo. Trước đây, bữa cơm nhà bà ồn ào lắm, đứa nào cũng vội ăn cho xong để chạy đi chơi. Giờ bà ăn chậm, nói chuyện nhẹ nhàng, bọn trẻ cũng ngồi lại lâu hơn. Bữa cơm thành lúc cả nhà sum họp thật sự, chứ không phải chỉ ngồi chung một mâm.
Ăn trong chánh niệm còn dạy mình biết đủ. Biết đủ là thấy chén cơm này đã đủ nuôi thân mình, không cần thêm món này món kia cho bằng người ta. Người biết đủ thì ăn ít mà vui, ăn đạm bạc mà thấy ngon. Người không biết đủ thì ăn sơn hào hải vị mà vẫn thấy thiếu. Cái thiếu không nằm ở mâm cơm, mà nằm ở lòng tham. Ăn chậm lại, lòng sẽ thấy đủ hơn.
Cũng có người ăn trong lo âu: lo mập, lo bệnh, lo tiền chợ. Lo thì cũng phải lo, nhưng lúc ăn mà lo thì cơm không ngon, thân không khỏe. Ăn là lúc để thân được nghỉ, được nuôi. Lo thì để sau bữa ăn hãy lo. Một bữa cơm ăn trong bình an nuôi thân tốt hơn mười bữa ăn trong lo lắng.
Trẻ con nhà mình cũng cần học ăn trong chánh niệm. Không phải dạy bằng lời, mà dạy bằng gương. Cha mẹ ăn chậm, không cầm điện thoại lúc ăn, nói chuyện vui vẻ với con, thì con sẽ học theo. Bữa cơm gia đình là trường học đầu tiên của con, dạy con biết ơn, biết đủ, biết thương người nấu. Món quà đó không mua được bằng tiền.
Tối nay, bạn thử ăn một bữa cơm trong chánh niệm nhé. Cất điện thoại đi, tắt ti vi đi, ngồi ăn với người thân. Nhai chậm, cảm nhận vị ngon, nói với nhau vài câu vui vẻ. Ăn xong, bạn sẽ thấy bụng nhẹ, lòng nhẹ. Một bữa cơm như vậy không tốn thêm đồng nào, mà quý hơn nhiều bữa tiệc ồn ào.
Ăn một bữa cơm trong chánh niệm, nghe thì nhỏ, mà làm được thì không nhỏ. Vì người biết ăn trong tỉnh thức là người đang tập sống trong tỉnh thức. Ăn tỉnh thức thì làm việc cũng tỉnh thức, nói năng cũng tỉnh thức. Tất cả bắt đầu từ miếng cơm mình đang nhai, ngay lúc này, với tất cả sự có mặt của mình.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư