🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Thiền khi nghe tiếng mõ buổi chiều: một tiếng mõ, một hơi thở

Thiền & hơi thở · 7 phút đọc

Chiều xuống. Trong một ngôi chùa nhỏ ở cuối xóm, tiếng mõ vang lên. Cốc. Cốc. Cốc. Đều đặn. Chậm rãi. Tiếng mõ không to. Nó chỉ vừa đủ để người trong xóm nghe thấy. Ai đang nấu cơm thì tay chậm lại một chút. Ai đang ngồi trước hiên thì ngẩng lên một chút. Tiếng mõ chiều không gọi ai phải làm gì. Nó chỉ nhắc một điều. Chiều đã xuống. Ngày đã gần hết. Mình đã sống ngày hôm nay ra sao.

Nhiều người nghe tiếng mõ mà không biết mình đang nghe. Tiếng mõ đi qua tai rồi đi mất. Như bao nhiêu âm thanh khác trong ngày. Tiếng xe. Tiếng người. Tiếng ti vi. Tất cả đều đi qua rồi mất. Nhưng có những âm thanh, nếu mình thật sự nghe, nó sẽ ở lại. Tiếng mõ chiều là một âm thanh như thế. Nghe trọn một tiếng mõ, lòng mình lắng xuống một chút. Nghe trọn ba tiếng mõ, lòng mình yên xuống một chút nữa.

Trong sách dạy về thiền quán có kể một cảnh rất thật. Khi nghe tiếng chuông báo hiệu giờ hành thiền, hành giả đi vào thiền đường. Có người đi vào một cách miễn cưỡng. Vì sợ ngồi thiền. Vì ngồi thiền đau chân, mỏi lưng, buồn ngủ. Nhưng tiếng chuông vẫn vang lên đúng giờ. Không đợi ai. Không chiều ai. Nó chỉ làm đúng việc của nó. Gọi người ta trở về. Trở về với thiền đường. Trở về với chính mình.

Tiếng mõ buổi chiều cũng vậy. Nó không ép ai phải ngồi thiền. Nó chỉ gọi. Ai nghe thì dừng lại một chút. Ai không nghe thì thôi, ngày vẫn trôi. Nhưng người biết dừng lại sẽ khác. Dừng lại một hơi thở. Dừng lại giữa những việc chưa xong. Dừng lại giữa những lo toan chưa dứt. Chỉ một hơi thở thôi. Hít vào, biết mình đang hít vào. Thở ra, biết mình đang thở ra. Một hơi thở giữa buổi chiều, có thể cứu cả một buổi chiều.

Trong sách thực tập thiền quán còn dạy một cách nghe rất cụ thể. Khi nghe một tiếng động, phải tức khắc ghi nhận: nghe, nghe, nghe. Rồi trở về với việc mình đang làm. Nghe tiếng chó sủa, ghi nhận là nghe. Nghe tiếng người nói to, ghi nhận là nghe. Nghe tiếng hát, ghi nhận là nghe. Không chạy theo tiếng đó. Không bực bội vì tiếng đó. Không thích thú vì tiếng đó. Chỉ biết mình đang nghe. Nghe xong rồi thôi. Tâm lại trở về với hơi thở, với bước chân, với việc đang làm.

Nghe như vậy, thoạt đầu tưởng là thờ ơ. Thật ra là tỉnh táo. Vì phần lớn thời gian, mình không nghe. Mình chỉ phản ứng. Nghe tiếng con khóc là bực. Nghe tiếng hàng xóm cãi nhau là khó chịu. Nghe tiếng điện thoại reo là vội vàng. Âm thanh vừa tới, cảm xúc đã tới theo. Mình không còn phân biệt được đâu là tiếng, đâu là cảm xúc của mình về tiếng đó. Tập ghi nhận nghe, nghe, nghe, là tập tách hai thứ đó ra. Tiếng là tiếng. Mình là mình. Tiếng đi qua. Mình vẫn ở lại.

Tiếng mõ chiều có một điều đặc biệt. Nó vang lên vào lúc ngày sắp hết. Lúc đó, người ta hay nhìn lại. Hôm nay mình đã làm được gì. Hôm nay mình đã nói gì làm người khác buồn. Hôm nay mình đã bỏ lỡ điều gì. Nhìn lại như vậy, nếu nhìn trong vội vã, sẽ chỉ thấy tiếc nuối và tự trách. Nhưng nếu nhìn lại trong một hơi thở tỉnh táo, sẽ thấy rõ hơn. Việc nào làm tốt, biết là tốt. Việc nào làm chưa tốt, biết là chưa tốt. Biết để mai làm khác đi. Không phải biết để dằn vặt mình cả đêm.

Có người mỗi chiều nghe tiếng mõ thì ra hiên ngồi. Không làm gì. Chỉ ngồi nghe. Nghe hết tiếng mõ. Rồi ngồi thêm một lúc. Nhìn trời tối dần. Nhìn đèn nhà ai sáng lên. Nghe tiếng cơm sôi trong bếp. Đó là thiền. Không cần ngồi kiết già. Không cần tụng kinh. Chỉ cần ngồi yên và nghe. Nghe tiếng mõ. Nghe tiếng chiều. Nghe lòng mình. Ba thứ tiếng đó, khi lắng xuống, sẽ hòa thành một.

Nếu gần nhà bạn không có chùa, không có tiếng mõ, cũng không sao. Buổi chiều nào cũng có một âm thanh của riêng nó. Tiếng ve mùa hè. Tiếng gió qua hàng cây. Tiếng trẻ con chơi ngoài ngõ. Tiếng ấm nước sôi. Chỉ cần chọn một tiếng. Nghe trọn nó. Nghe như lần đầu tiên nghe. Nghe mà không gọi tên. Không nghĩ đây là tiếng gì. Chỉ biết mình đang nghe. Nghe xong, thở một hơi. Rồi làm tiếp việc của mình. Việc vẫn là việc. Nhưng người làm đã khác.

Chiều nay, khi tiếng mõ vang lên, hoặc khi một âm thanh nào đó của buổi chiều vang lên, bạn thử dừng lại. Dừng tay. Dừng chân. Dừng những tính toán trong đầu. Nghe trọn một tiếng. Cốc. Rồi thở một hơi. Hít vào, biết mình đang hít vào. Thở ra, biết mình đang thở ra. Một tiếng mõ, một hơi thở. Chỉ vậy thôi. Mà đủ để một ngày khép lại trong yên lặng. Ngày mai mở ra, lòng mình cũng sẽ nhẹ hơn. Vì chiều hôm nay, mình đã thật sự nghe.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Chín Yếu Tố Phát Triển Thiền Quán — Thiền sư Kundalàbhivamsa, trang 1
• Thực Tập Thiền Quán — Hòa thượng Mahasi Sayadaw, trang 1
Bài liên quanThiền khi nhổ tóc bạc cho mẹ: thương cha mẹ trong từng sợi tócĐếm hơi thở: bài tập đầu tiên của người học thiềnƯng vô sở trụ: câu kinh làm Lục Tổ Huệ Năng giác ngộ