🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Nghe tiếng sỏi chạm tường: Đạo ở ngay trước mắt

Thiền & hơi thở · 7 phút đọc

Anh Minh đi tìm đạo đã năm năm. Anh đi khóa tu này, núi nọ, chùa kia. Anh nghe pháp thoại của nhiều thầy, đọc nhiều sách, ngồi thiền nhiều giờ. Nhưng về nhà, anh vẫn cáu gắt với vợ con như cũ. Vợ anh nói một câu trái ý, anh nổi nóng ngay. Con anh làm đổ cốc nước, anh mắng ngay. Anh tự hỏi đạo ở đâu. Mình tìm hoài mà không thấy. Hay là đạo không có thật? Hay là mình tìm chưa đủ xa?

Sách xưa kể một chuyện ngắn về thiền sư Thường Chiếu. Một lần, có người hỏi thiền sư về Thiền. Thiền sư không giảng dài. Ngài cầm lên một viên sỏi nhỏ, ném vào tường, rồi hỏi thiền sinh có nghe tiếng viên sỏi chạm tường hay không. Thiền sinh đáp rằng thưa thầy, con nghe tiếng đó. Thiền sư nói rằng đó là Đạo. Chỉ vậy thôi. Không thêm một chữ nào nữa.

Câu chuyện ngắn như vậy mà ngẫm thì sâu. Đạo không phải là một thứ gì xa xôi, bí hiểm, phải leo núi cao mới tìm được. Đạo là tiếng sỏi chạm tường mà mình vừa nghe. Đạo là âm thanh đang vang lên trước mặt mình, rõ ràng, không cần suy nghĩ, không cần giải thích. Nghe được tiếng đó, trọn vẹn, không thêm bớt, thì đó là Đạo. Người thiền sinh nghe tiếng sỏi, chỉ nghe thôi, không nghĩ gì thêm. Thiền sư nói đó là Đạo, vì trong khoảnh khắc nghe đó, tâm người thiền sinh đang ở ngay hiện tại, không chạy đi đâu cả.

Thiền sư Nguyện Học cũng nói cùng một ý, bằng một bài kệ ngắn. Đạo không hình tướng, trước mắt chẳng xa, xoay lại tìm kiếm, chớ cầu nơi khác. Dù cho cầu được, được tức chẳng chân. Ví có được chân, chân ấy vật gì? Vì thế, chư Phật ba đời, lịch đại Tổ sư, ấn thọ tâm truyền, cũng nói như thế. Nói bằng lời thường thì Đạo ở ngay trước mắt mình, không xa. Xoay lại mà tìm, đừng cầu ở nơi khác. Cầu được cái gì đó ở nơi khác, thì cái được đó không phải là thật. Mà dù có được cái thật, thì cái thật ấy là cái gì? Câu hỏi đó để lại cho người đọc tự ngẫm. Phật ba đời, Tổ sư các đời, đều nói như vậy. Đạo không ở đâu xa. Đạo ở ngay đây.

Anh Minh đi tìm đạo khắp nơi, mà không thấy đạo ở nhà mình. Đạo ở đâu trong nhà anh? Đạo ở tiếng vợ anh nói, nếu anh nghe trọn vẹn mà không nổi nóng. Đạo ở cốc nước con anh làm đổ, nếu anh nhìn nó mà không mắng. Đạo ở bữa cơm tối, nếu anh ăn mà biết mình đang ăn. Đạo ở hơi thở của mình, nếu mình thở mà biết mình đang thở. Những thứ đó có gì cao siêu đâu? Không cao siêu chút nào. Chính vì không cao siêu, nên anh Minh không nhận ra. Anh tưởng đạo phải cao siêu, phải ở trên núi, phải trong kinh sách dày. Anh không ngờ đạo lại ở ngay trong tiếng sỏi chạm tường, trong cốc nước đổ, trong câu nói của vợ.

Người biên soạn sách xưa bình thêm một ý rất quan trọng. Làm sao bạn có thể thấy và nghe tánh không tịch đó? Ngồi bất động và tắt hết mọi tiếng ồn? Tánh vắng lặng không rời khỏi sự chuyển động hay tiếng ồn. Bạn sẽ sờ chạm nó, cảm nhận nó, thấy nó, nghe nó khi bạn chứng ngộ tánh vô ngã của vạn pháp. Nghĩa là đừng tưởng phải ngồi bất động, tắt hết tiếng ồn mới gặp được đạo. Đạo không rời khỏi tiếng ồn. Đạo ở ngay trong tiếng ồn. Tiếng xe ngoài đường, tiếng con khóc, tiếng vợ cằn nhằn, tất cả đều có thể là tiếng sỏi chạm tường, nếu mình nghe bằng một cái tâm trọn vẹn.

Thực tập thì đơn giản. Một ngày ba lần, dừng lại một phút. Nghe một tiếng động quanh mình thật rõ. Tiếng chim hót, tiếng xe chạy, tiếng nước chảy, tiếng người nói. Nghe mà không gọi tên. Nghe mà không phán xét hay dở. Nghe mà không nghĩ tới chuyện khác. Chỉ nghe thôi. Một phút đó, mình đang ở ngay hiện tại. Một phút đó, mình đang gặp Đạo. Không cần đi đâu xa. Không cần khóa tu nào. Chỉ cần một phút nghe thật rõ.

Anh Minh thử làm như vậy. Sáng dậy, anh đứng ở cửa sổ một phút, nghe tiếng chim hót. Trưa ăn cơm, anh ăn chậm lại, nghe tiếng đũa chạm bát. Tối về, vợ anh nói, anh nghe hết câu rồi mới đáp. Một tuần sau, vợ anh hỏi sao dạo này anh hiền vậy. Anh cười, không biết trả lời sao. Anh chỉ biết rằng đạo không ở trên núi. Đạo ở ngay trước mắt, trong tiếng sỏi chạm tường, trong bữa cơm tối, trong câu nói của vợ. Tìm đạo năm năm không thấy, dừng lại một phút thì thấy. Vì đạo chưa bao giờ đi đâu cả. Chỉ có mình là đi tìm mãi, mà quên xoay lại nhìn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Những Lời Dạy Từ Các Thiền Sư Việt Nam Xưa — trang 50
• Những Lời Dạy Từ Các Thiền Sư Việt Nam Xưa — trang 51
Bài liên quanMột hơi thở biết mình đang thởBước chân chậm giữa phố vội: thiền hành cho người không có thời gianTâm như cá quẫy trên cạn: bài học giữ tâm của Pháp Cú