🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Thở vào, biết mình đang thở vào

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Sáng nay bạn thức dậy, đồng hồ reo, con gọi, nước chưa sôi, xe chưa nổ máy. Bạn lao ra khỏi nhà mà không kịp thở một hơi cho ra hồn. Cả ngày cứ thế, việc này chưa xong việc khác đã tới. Tới tối, bạn ngồi xuống, vai mỏi, ngực tức, mới nhận ra từ sáng tới giờ mình thở gấp như người vừa chạy một quãng đường dài.

Hơi thở là thứ đi cùng ta từ lúc lọt lòng cho tới lúc nhắm mắt. Nó không bao giờ rời ta một giây nào. Vậy mà ta ít khi để ý tới nó. Ta để ý tới điện thoại, tới tin nhắn, tới chuyện người ta nói mình, tới đủ thứ ở ngoài, chỉ quên mất cái đang ở ngay trong mình. Thiền bắt đầu từ chỗ rất đơn giản: quay về với hơi thở.

Trong khóa thiền Vipassana, thầy dạy một điều nghe qua tưởng quá dễ: thở ra, biết mình đang thở ra; thở vào, biết mình đang thở vào. Đừng quan tâm tới hơi thở nóng hay lạnh, dài hay ngắn. Chỉ cần biết nó đang vào, đang ra. Hơi thở nhẹ quá, khó nắm bắt, nên thầy chỉ cách nhìn vào cái bụng. Bụng phồng lên khi thở vào, xẹp xuống khi thở ra. Phồng, xẹp, phồng, xẹp. Cái phồng xẹp ấy là hoạt động thật của thân, dễ thấy hơn là rượt đuổi theo làn hơi.

Thầy Tăng Hội, vị tổ sư thiền học ở nước ta từ thế kỷ thứ ba, cũng dạy cách tập thở cho người mới. Cách thứ nhất gọi là đếm hơi thở. Thở vào đếm một, thở ra đếm một. Thở vào đếm hai, thở ra đếm hai. Cứ thế đếm tới mười rồi quay lại đếm một. Đếm một hồi mà không lộn, tâm bắt đầu có định. Khi đếm đã thuần, ta bỏ đếm, chuyển sang cách thứ hai là theo dõi hơi thở. Thở vào tới đâu, biết tới đó. Thở ra tới đâu, biết tới đó. Không đếm nữa, chỉ theo.

Nhiều người mới tập hay mắc một lỗi: cố thở cho sâu, cho dài, cho đúng. Rồi ngực căng, đầu choáng, lại tưởng mình tập sai. Thật ra không cần điều khiển hơi thở. Hơi thở tự nó biết việc của nó. Việc của mình chỉ là biết. Biết nó đang vào. Biết nó đang ra. Giống như ngồi bên bờ sông nhìn nước chảy, mình không cần đẩy nước, chỉ cần thấy nước đang chảy.

Tâm mình thì lăng xăng. Ngồi xuống chưa được một phút, nó đã chạy đi: chiều nay ăn gì, mai họp với ai, câu nói hôm qua của người kia có ý gì. Chuyện ấy bình thường, ai cũng vậy. Không cần mắng mình, không cần đuổi ý nghĩ đi. Chỉ cần nhận ra: à, tâm vừa chạy đi rồi. Rồi nhẹ nhàng đưa nó về lại với hơi thở. Đưa về một lần là tập được một lần. Đưa về trăm lần là tập được trăm lần.

Bạn không cần một chỗ thật yên, một buổi thật rảnh mới tập được. Sáng mai, trước khi bước ra khỏi giường, ngồi thẳng lưng lên, thở năm hơi cho trọn vẹn. Thở vào, biết mình đang thở vào. Thở ra, biết mình đang thở ra. Năm hơi thôi, chưa tới một phút. Nhưng một phút ấy đặt lại cả ngày. Ngày bắt đầu bằng một hơi thở có mặt, chứ không bắt đầu bằng một cơn vội.

Rồi trong ngày, mỗi khi nhớ ra, bạn thở một hơi. Trước khi trả lời một tin nhắn làm mình bực, thở một hơi. Trước khi bước vào phòng họp, thở một hơi. Trước khi mở miệng nói với con, thở một hơi. Hơi thở không giải quyết giùm bạn chuyện gì, nhưng nó trả bạn về với chính bạn, để bạn đáp lại bằng cái tâm đang tỉnh, chứ không phải bằng cơn vội hay cơn giận.

Tối nay, trước khi ngủ, bạn thử nằm yên, tay đặt lên bụng, cảm nhận bụng phồng lên, xẹp xuống. Không cần làm gì thêm. Chỉ thở và biết mình đang thở. Hơi thở vẫn ở đó từ sáng tới giờ, chưa từng đi đâu. Chỉ là mình quên mất nó thôi. Bây giờ nhớ lại, thế là đủ. Mai lại tiếp tục. Mỗi ngày một chút, hơi thở sẽ thành người bạn thân nhất của bạn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• 10 Bài Giảng về Thiền Vipassana (TK Thích Minh Tâm) — trang 11
• Thiền Sư Khương Tăng Hội (Thích Nhất Hạnh) — trang 36
Bài liên quanĐi chậm lại để nghe bước chân mìnhGiận lên, hơi thở dồn dập trước tiênCái gì cũng có thể thành công án