Con lên lớp một, tập viết chữ đầu tiên. Tay con cầm bút chưa quen. Nét chữ run run, xiêu vẹo. Viết chữ a mà thành chữ o. Viết chữ o mà méo sang một bên. Mẹ ngồi bên cạnh, nhìn con viết, lòng nóng như lửa. Sao con viết chậm thế. Sao con viết xấu thế. Sao bạn con viết đẹp mà con viết chưa đẹp.
Mẹ quên mất rằng mình ngày xưa cũng viết như vậy. Cũng run tay, cũng xiêu vẹo, cũng bị cô giáo gạch đi viết lại. Nhưng khi ngồi nhìn con, mẹ chỉ thấy chữ con xấu. Mẹ không thấy tay con đang cố gắng. Mẹ không thấy mắt con đang chăm chú. Mẹ không thấy con đang học một việc khó nhất của đời người. Đó là làm một việc mới, bằng một bàn tay còn vụng về.
Thầy Tăng Hội dạy rằng nét mặt là một tiếng chuông chánh niệm. Nghĩa là nhìn vào nét mặt của người khác, mình có thể biết tâm mình đang ra sao. Nhìn mặt con lúc tập viết, mẹ sẽ thấy mặt con đang căng thẳng hay đang vui. Nếu mặt con căng thẳng, có thể vì mẹ đang căng thẳng. Con cảm được điều ấy. Tay con run hơn. Chữ con xấu hơn.
Quán chiếu nét mặt của chính mình cũng vậy. Trong nhà có tấm gương, soi vào sẽ thấy mặt mình lúc dạy con trông ra sao. Mắt có cau lại không. Miệng có mím lại không. Vai có gồng lên không. Thấy được mặt mình như vậy, mẹ mới biết mình đang nóng. Biết mình đang nóng thì dừng lại. Thở một hơi. Rồi mới nói với con.
Trong kinh Tăng Nhất A Hàm, Bụt dạy La Hầu La tu tập pháp quán niệm hơi thở. Tu tập theo pháp này thì tất cả tâm tư buồn lo đều sẽ dứt trừ. Dạy con học bài cũng cần hơi thở như vậy. Vì dạy con mà tâm đầy buồn lo thì dạy không tới đâu. Lo con thua bạn, lo con học dốt, lo con không bằng người ta. Những cái lo ấy không giúp con viết đẹp hơn. Nó chỉ làm tay con run hơn.
Có một cách tập rất đơn giản. Trước khi ngồi xuống dạy con, mẹ thở ba hơi. Thở vào, biết mình đang thở vào. Thở ra, biết mình đang thở ra. Ba hơi thôi. Rồi mới ngồi xuống bên con. Khi con viết sai, mẹ đừng sửa ngay. Hãy để con viết hết chữ, rồi mới chỉ cho con. Khi con viết đúng một nét, hãy khen nét ấy. Khen thật lòng, không khen lấy lệ.
Con tập viết cũng là con đang thiền. Con chưa biết thiền là gì, nhưng con đang làm đúng như thiền dạy. Con chăm chú vào một việc. Tay con theo mắt con. Mắt con theo nét chữ. Tâm con ở lại với trang giấy. Đó là chánh niệm. Người lớn đi tìm chánh niệm ở chùa, ở khóa tu, mà quên rằng trẻ con đang sống trong chánh niệm mỗi khi chúng chăm chú làm một việc.
Mẹ ngồi bên con tập viết cũng là mẹ đang thiền. Mẹ không cần ngồi kiết già. Mẹ chỉ cần ngồi đó, có mặt trọn vẹn với con. Nghe tiếng bút sột soạt trên giấy. Nhìn nét chữ hiện ra từng nét một. Thở cùng nhịp với con. Như vậy là mẹ đã thiền trong lúc dạy con học.
Chữ đầu tiên của con không cần đẹp. Chỉ cần là chữ của con viết ra bằng cả sự cố gắng. Có những chữ đẹp mà con viết trong sợ hãi thì không bằng những chữ xấu mà con viết trong vui vẻ. Vì chữ viết trong vui vẻ sẽ khá dần lên. Chữ viết trong sợ hãi thì càng viết càng run.
Một buổi tối, con viết xong một trang. Mẹ nhìn lại, thấy chữ con đã ngay ngắn hơn hôm qua một chút. Chỉ một chút thôi. Nhưng một chút ấy là cả một bước dài. Mẹ thở ra một hơi nhẹ nhõm. Con ngẩng lên cười. Hai mẹ con nhìn nhau, cùng vui. Niềm vui ấy không cần ai khen. Chỉ cần hai người biết là đủ.
Dạy con là việc dài. Không phải một buổi tối, không phải một năm. Nó là việc của nhiều năm. Nếu mỗi buổi tối dạy con mà mẹ đều nóng, đều vội, thì cả hai mẹ con đều mệt. Nếu mỗi buổi tối mẹ đều thở được vài hơi trước khi ngồi xuống, đều nhìn được nét mặt con trước khi sửa chữ, thì việc dạy con sẽ nhẹ đi rất nhiều.
Tối nay, khi con mở vở ra tập viết, mẹ hãy ngồi xuống bên con, thở ba hơi thật chậm. Nhìn con cầm bút, nhìn con viết nét chữ đầu tiên. Đừng sửa ngay. Đừng so sánh với ai. Chỉ ngồi đó, thở cùng con, nhìn con viết. Chữ con viết ra sao cũng được. Quan trọng là trong buổi tối ấy, mẹ đã thật sự có mặt với con.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư