🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Thở một hơi rồi hãy nói

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Câu nói vừa ra khỏi miệng thì mình đã hối hận. Người đối diện sững lại, không khí trong phòng đặc quánh. Mình biết mình vừa nói quá lời, biết câu đó không nên nói, nhưng lúc đó miệng nhanh hơn đầu, giận nhanh hơn nghĩ. Rồi cả ngày hôm đó, mình cứ day dứt. Giá mà lúc đó mình im lặng thêm ba giây. Giá mà mình thở một hơi trước khi nói. Chỉ ba giây thôi, mọi chuyện đã khác.

Giận là thế. Nó đến nhanh như lửa bén rơm. Một câu nói trái ý, một hành động vô tâm, một việc không như ý mình, là lửa bùng lên. Khi lửa đã cháy, mình không còn là mình nữa. Mình nói những câu mà lúc bình tĩnh không bao giờ nói. Mình làm những việc mà sau đó phải xin lỗi, phải sửa chữa, có khi sửa không được. Giận một phút, khổ cả ngày, có khi khổ cả tháng, cả năm, chỉ vì một câu nói trong lúc giận.

Trong bài Hành Thiền, Hòa thượng Thích Minh Châu dẫn lời kinh dạy về người từ bỏ sân hận: "Từ bỏ sân hận, vị ấy sống với tâm không sân hận, lòng từ mẫn thương xót tất cả chúng hữu tình, gội rửa tâm hết sân hận." Từ bỏ sân hận không có nghĩa là không bao giờ giận. Giận vẫn đến, vì mình còn là người. Từ bỏ ở đây là không nuôi giận, không giữ giận, không để giận biến thành lời nói và hành động làm khổ người khác và khổ mình.

Trong bài Quán Niệm Hơi Thở, Bình Anson liệt kê năm triền cái che lấp tâm, trong đó có sân hận. Sân hận như một tấm màn che trước mắt, lúc nó phủ xuống thì mình không thấy rõ gì nữa. Người kia nói một câu bình thường, mình nghe thành xúc phạm. Việc nhỏ xíu, mình thấy thành to tát. Muốn thấy rõ trở lại, trước hết phải vén tấm màn đó lên. Và cách vén màn đơn giản nhất là hơi thở.

Thở một hơi rồi hãy nói. Nghe thì đơn giản, làm thì không dễ, vì lúc giận, ai còn nhớ đến thở. Nhưng chính vì không dễ nên mới phải tập. Tập từ những cơn giận nhỏ. Kẹt xe, bực, thở một hơi. Ai đó chen ngang, bực, thở một hơi. Con làm đổ ly nước, bực, thở một hơi. Tập với những chuyện nhỏ thì đến chuyện lớn mới có sẵn thói quen. Thói quen không tự nhiên mà có, nó đến từ việc tập đi tập lại mỗi ngày.

Cách tập cụ thể là thế này. Khi thấy cơn giận dâng lên, đừng nói gì ngay. Ngậm miệng lại, hít vào một hơi thật sâu bằng mũi, cảm nhận hơi mát đi vào, rồi thở ra thật chậm bằng miệng. Một hơi thôi. Trong một hơi đó, cơn giận chưa tắt, nhưng mình đã có một khoảng trống nhỏ giữa cơn giận và lời nói. Khoảng trống đó đủ để mình hỏi: câu mình sắp nói có cần thiết không? Nói ra rồi có làm mọi việc tốt hơn không, hay chỉ làm mình hả giận một lúc rồi hối hận cả ngày?

Có người sẽ nói, giận mà không nói ra thì ức chế, phải nói cho hả mới thôi. Nhưng thử nhìn lại xem, những lần mình nói cho hả giận, có lần nào mọi việc tốt lên không? Hay sau cơn hả giận là hối hận, là xin lỗi, là rạn nứt? Nói trong giận thì lời nào cũng như dao. Dao thì cứa người khác, mà tay cầm dao cũng bị thương. Im lặng một hơi không phải là yếu đuối, mà là mạnh mẽ. Mạnh là thắng được chính mình, không phải thắng người khác.

Hơi thở không làm cơn giận biến mất ngay. Nó chỉ cho mình một khoảng dừng, để mình chọn. Chọn nói hay chọn im, chọn làm khổ nhau hay chọn thương nhau. Người xưa dạy, thắng vạn quân không bằng thắng chính mình. Một hơi thở là một lần thắng chính mình, nhỏ thôi, nhưng thắng nhiều lần nhỏ thì thành thói quen lớn.

Lần tới, khi cơn giận đến, hãy thử. Đừng nói gì cả. Thở một hơi. Chỉ một hơi thôi. Rồi hãy nói, nếu vẫn cần nói. Bạn sẽ thấy, nhiều câu sau một hơi thở bỗng không cần nói nữa. Và những câu còn cần nói, sẽ nhẹ hơn, rõ hơn, và ít làm đau người khác hơn. Thở một hơi rồi hãy nói, đó không phải là kìm nén, đó là tự do. Tự do khỏi cơn giận của chính mình.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Hành Thiền — Hòa thượng Thích Minh Châu — trang 1
• Quán Niệm Hơi Thở — Bình Anson — trang 1
Bài liên quanLo cũng không làm xong việc nhanh hơnĐêm dài vì tâm chưa ngủChờ mà không sốt ruột