🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Giận lên, thở trước đã: thiền trong cơn giận

Thiền & hơi thở · 7 phút đọc

Con làm đổ ly nước. Mình quát lên ngay. Chưa kịp nghĩ, miệng mình đã nói ra một câu rất nặng. Con sợ, co người lại. Mình nhìn con, mình hối hận. Nhưng lời đã nói ra rồi. Không lấy lại được. Cả buổi tối đó, nhà mình im lặng. Mình giận con. Rồi mình giận chính mình.

Cơn giận nó nhanh như vậy đó. Nó đến trước khi mình kịp nghĩ. Một câu nói trái ý, một việc làm hỏng, một cái nhìn khó chịu. Thế là lửa bốc lên. Mình nói, mình làm, rồi mình hối hận. Lần nào cũng vậy. Mình hứa lần sau sẽ khác. Nhưng lần sau, lửa lại bốc lên trước khi mình kịp nhớ lời hứa của mình.

Người ta hay nghĩ thiền là ngồi yên trong chùa, lúc tâm đã yên. Nhưng thiền thật sự lại có ích nhất vào lúc tâm không yên. Vào lúc mình đang giận. Vì lúc đó mình cần tỉnh nhất. Trong sách thiền Vipassana có dạy một điều rất thực tế. Khi cái sân nổi lên, mình phải nhận biết nó. Sân đến rồi sân đi. Nó không bao giờ ở hoài. Câu này nghe đơn giản. Nhưng nó là chìa khóa.

Sân không ở hoài. Cơn giận nào cũng có lúc tắt. Mình chỉ cần nhớ điều đó vào lúc lửa đang cháy. Mình giận bây giờ. Nhưng mười phút nữa, mình sẽ hết giận. Một giờ nữa, mình sẽ thấy chuyện đó nhỏ đi. Ngày mai, có khi mình quên luôn. Cơn giận nó giống như một đám mây. Nó đến, nó đi. Mình không cần phải làm gì với nó. Mình chỉ cần đừng để nó dắt mình đi.

Trong sách còn kể lại cách Đức Phật dạy về lúc tâm sân nổi lên. Khi thấy khó chịu, khi tâm sân nổi lên, Ngài chế ngự ưu bi phiền não ở trong thân, khắc phục nó, rồi mới thở ra. Cũng như thế đối với thở vào. Nghĩa là ngay cả Đức Phật, khi tâm sân nổi lên, Ngài cũng dừng lại trước. Ngài chế ngự nó trong thân trước. Rồi Ngài mới thở. Thở không phải là việc đầu tiên. Dừng mới là việc đầu tiên.

Vậy thì lúc giận, mình làm gì? Bước đầu tiên là dừng miệng lại. Đừng nói thêm câu nào nữa. Câu nói lúc giận không bao giờ là câu nói hay. Nó chỉ là lửa. Mình nói ra, lửa cháy sang người khác. Người khác giận lại, lửa cháy ngược về mình. Cứ thế, lửa cháy cả nhà. Dừng miệng lại, lửa không có đường lan. Mình im lặng ba phút, lửa đã nhỏ đi một nửa.

Bước thứ hai là thở. Thở một hơi thật chậm. Hít vào, mình biết mình đang hít vào. Thở ra, mình biết mình đang thở ra. Không cần thở sâu. Không cần thở đúng cách. Chỉ cần thở và biết mình đang thở. Hơi thở là cái neo. Khi mình bám vào hơi thở, mình không còn bị cơn giận kéo đi nữa. Mình đang ở đây. Với hơi thở của mình. Không phải ở trong cơn giận nữa.

Bước thứ ba là cảm nhận cái thân. Lúc giận, thân mình có dấu hiệu. Tay siết lại. Mặt nóng lên. Tim đập nhanh. Hơi thở gấp. Mình chỉ cần để ý một dấu hiệu thôi. À, tay mình đang siết. Mình buông tay ra. À, vai mình đang gồng. Mình thả vai xuống. Thân buông ra, tâm cũng buông ra theo. Thân và tâm nó nối với nhau. Mình không sửa được tâm ngay, nhưng mình sửa được thân. Sửa thân, tâm sẽ theo.

Bước thứ tư là gọi tên nó. Mình đang giận. Chỉ vậy thôi. Ba chữ đó có sức mạnh rất lớn. Khi mình nói được: mình đang giận, mình đã tách mình ra khỏi cơn giận. Mình không còn là cơn giận nữa. Mình là người đang thấy cơn giận. Người thấy lửa thì không bị lửa đốt. Người là lửa thì cháy cùng với lửa. Gọi tên được nó, mình đã là người đứng ngoài nhìn vào.

Bước thứ năm là ngồi với cơn giận một lúc. Không phải ngồi để nuôi nó. Ngồi để nhìn nó. Mình ngồi xuống, thẳng lưng, thở. Mình nhìn cơn giận như nhìn một vị khách. Nó đến, rồi nó đi. Mình không đuổi nó. Mình cũng không giữ nó. Mình chỉ ngồi đó, thở, và nhìn. Năm phút thôi. Năm phút ngồi với cơn giận, mình sẽ thấy nó nhỏ dần. Không phải vì mình giỏi. Mà vì cơn giận nào cũng nhỏ dần khi mình không đổ thêm dầu vào lửa.

Thiền không phải là chuyện của lúc yên. Thiền là chuyện của lúc không yên. Lúc mình giận, lúc mình buồn, lúc mình rối, đó mới là lúc thiền có ích nhất. Một hơi thở lúc giận đáng giá hơn một giờ ngồi lúc yên. Vì hơi thở đó là thật. Nó cứu được một buổi tối. Nó cứu được một câu nói. Nó cứu được một mối quan hệ.

Hôm nay, nếu cơn giận lại đến, mình đừng sợ nó. Mình chỉ cần thở. Thở trước đã. Rồi mọi chuyện khác, tính sau. Một hơi thở thôi, mà đủ để mình nhớ ra: mình là người đang giận, chứ mình không phải là cơn giận. Và người đang giận thì vẫn còn quyền chọn. Chọn thở. Chọn dừng. Chọn nói sau. Chỉ vậy thôi, mà đời mình đã khác đi rất nhiều.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• 10 Bài Giảng về Thiền Vipassana (TK Thích Minh Tâm) — trang 43: 'cái sân nó nổi lên, lúc giờ mới biết sân đến sân đi, nó không bao giờ ở hoài' và trang 45 (Đức Phật: thấy khó chịu, tâm sân nổi lên, chế ngự ưu bi phiền não ở trong thân, khắc phục nó rồi mới thở ra, cũng như thế đối với thở vào)
• 10 Bài Giảng về Thiền Vipassana (TK Thích Minh Tâm) — trang 15: 'Tôi có sân, không có sân, tôi có giận hờn... dần tuệ giác sẽ phát sinh'
Bài liên quanNgồi yên dưới gốc cây: thiền giữa thiên nhiênThiền quán thân: nghe cơ thể mình đang nói gìThiền cho người hay quên: sống chậm để nhớ mình đang làm gì