🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Thiền cho người hay quên: sống chậm để nhớ mình đang làm gì

Thiền & hơi thở · 8 phút đọc

Mình bước vào phòng, đứng ngẩn ra. Mình vào đây để làm gì? Mình quên mất. Mình quay ra, đi được nửa đường, mình lại quên mình định đi đâu. Mình ăn cơm mà không nhớ mình đã ăn gì. Mình nói chuyện với con mà đầu mình đang nghĩ chuyện công việc. Mình sống cả ngày mà như không sống. Mình làm rất nhiều việc. Nhưng mình không nhớ mình đã làm gì.

Hay quên không phải là bệnh của người già. Hay quên là bệnh của người bận. Người bận thì đầu lúc nào cũng đầy. Việc này chưa xong, việc kia đã tới. Mình làm việc này mà nghĩ việc kia. Mình ăn cơm mà nghĩ chuyện công việc. Mình nói chuyện với người này mà nghĩ đến người kia. Đầu mình ở khắp nơi, trừ chỗ mình đang đứng. Nên mình quên. Quên là vì mình không có mặt.

Trong sách thiền Vipassana có một câu rất thẳng. Cầm chén cơm lên ăn mà không có chánh niệm thì coi như chiêm bao giả tướng. Ăn vậy thôi, tụng kinh vậy thôi, mà không biết tại sao mình ăn, có ích gì. Câu này nghe thì nặng. Nhưng nó nói đúng. Ăn mà không biết mình đang ăn, thì khác gì nằm mơ? Mình nhai, mình nuốt, nhưng mình không có mặt ở đó. Bữa cơm trôi qua như một giấc mơ.

Chánh niệm là gì? Chánh niệm là nhớ. Nhớ mình đang làm gì. Nhớ mình đang ở đâu. Nhớ mình đang thở. Trong sách còn dạy: ý thanh tịnh, thân thanh tịnh, lúc nào cũng tỉnh giác, an trú tuệ giác, đấy là chánh niệm, là một chi phần quan trọng trong Bát chánh đạo. Nghe thì cao. Nhưng làm thì rất thường. Chánh niệm chỉ là: mình đang làm gì, mình biết mình đang làm đó.

Vậy thì người hay quên tập chánh niệm làm sao? Bước đầu tiên là làm một việc một lúc. Mình ăn thì chỉ ăn. Mình uống nước thì chỉ uống nước. Mình đi thì chỉ đi. Nghe thì dễ. Làm thì khó. Vì mình quen làm hai ba việc cùng lúc. Mình ăn mà xem điện thoại. Mình đi mà nghe nhạc. Mình nói chuyện mà nghĩ việc khác. Bỏ bớt một việc, mình sẽ thấy mình nhớ hơn. Vì đầu mình chỉ có một việc để nhớ.

Bước thứ hai là gọi tên việc mình đang làm. Mình đang ăn cơm. Mình đang rửa bát. Mình đang đi bộ. Mình đang chờ xe. Gọi tên nó trong đầu, nhẹ nhàng thôi. Không cần nói ra miệng. Chỉ cần biết: à, mình đang làm việc này. Gọi tên được việc mình đang làm, mình đã có mặt ở đó. Người có mặt thì không quên. Người vắng mặt thì quên. Đơn giản vậy thôi.

Bước thứ ba là dừng lại giữa hai việc. Mình làm xong việc này, trước khi làm việc kia, mình dừng ba giây. Thở một hơi. Rồi mới làm việc tiếp theo. Ba giây thôi. Nhưng ba giây đó là cái cầu nối. Không có cầu, mình nhảy từ việc này sang việc kia, mình rơi mất. Có cầu, mình bước qua từ từ, mình nhớ mình đang đi đâu. Ba giây dừng lại, mình sẽ bớt quên đi rất nhiều.

Bước thứ tư là đặt đồ vật đúng chỗ. Nghe thì không liên quan đến thiền. Nhưng nó liên quan rất nhiều. Mình hay quên chìa khóa vì mình để chìa khóa lung tung. Mình hay quên điện thoại vì mình để điện thoại khắp nơi. Mình đặt một chỗ cố định cho chìa khóa, cho điện thoại, cho ví. Mỗi lần dùng xong, mình để về chỗ đó. Đồ vật có chỗ, đầu mình bớt việc phải nhớ. Đầu bớt việc, mình sẽ nhớ những việc quan trọng hơn.

Bước thứ năm là thở trước khi bắt đầu việc gì đó. Mình sắp ăn, mình thở một hơi. Mình sắp nói chuyện với con, mình thở một hơi. Mình sắp làm việc, mình thở một hơi. Một hơi thở là một cái neo. Nó kéo mình về đây. Về chỗ mình đang đứng. Về việc mình sắp làm. Người có neo thì không trôi. Người không có neo thì trôi theo dòng suy nghĩ, trôi đi đâu không biết.

Hay quên không phải là mình kém thông minh. Hay quên là mình sống nhanh quá. Mình chạy nhanh quá, mình không kịp nhớ. Sống chậm lại một chút, mình sẽ nhớ hơn. Không phải nhớ nhiều hơn. Mà nhớ đúng hơn. Nhớ bữa cơm mình đã ăn. Nhớ câu con mình đã nói. Nhớ nắng sáng nay. Nhớ những thứ đáng nhớ. Còn những thứ không đáng nhớ, quên cũng được. Quên không sao. Chỉ cần nhớ những gì quan trọng.

Có người hỏi: tập chánh niệm bao lâu thì hết quên? Không có con số. Chánh niệm không phải là thuốc uống một lần là khỏi. Chánh niệm là thói quen. Mỗi ngày một chút. Mỗi việc một chút. Mình ăn có mặt. Mình đi có mặt. Mình nói có mặt. Lâu dần, mình sẽ thấy mình quên ít đi. Không phải vì trí nhớ mình tốt lên. Mà vì mình sống có mặt hơn. Có mặt là nhớ. Vắng mặt là quên. Vậy thôi.

Hôm nay, thử làm một việc nhỏ thôi. Bữa cơm tối nay, mình ăn mà không xem điện thoại. Mình nhai chậm. Mình biết mình đang ăn gì. Chỉ một bữa cơm thôi. Mình sẽ thấy: hóa ra cơm ngon hơn mình tưởng. Hóa ra mình đã bỏ lỡ rất nhiều bữa cơm ngon, chỉ vì mình ăn mà không có mặt. Từ mai, mình ăn có mặt. Rồi mình sẽ thấy, đời mình cũng ngon hơn, chỉ vì mình có mặt trong đó.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• 10 Bài Giảng về Thiền Vipassana (TK Thích Minh Tâm) — trang 110: 'Cầm chén cơm lên ăn mà không có chánh niệm thì coi như chiêm bao giả tướng' và trang 117: 'Ý thanh tịnh, thân thanh tịnh, lúc nào cũng tỉnh giác, an trú tuệ giác. Đấy là chánh niệm, là một chi phần quan trọng trong Bát chánh đạo.'
• 10 Bài Giảng về Thiền Vipassana (TK Thích Minh Tâm) — trang 124 (tứ niệm xứ: sati là chú ý, đặt vào đấy)
Bài liên quanCông án rửa bát của Triệu Châu: thiền không ở đâu xaThiền khi đi chợ: chợ ồn mà tâm vẫn yênThiền khi làm vườn: tay chạm đất, hơi thở chạm yên