🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Uống trà đi! — công án của thiền sư Triệu Châu

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Ngày xưa, có một vị thiền sư tên là Triệu Châu. Đạo đức của ngài cao siêu, học giả mười phương đến tham học rất đông. Một hôm, có hai vị tăng mới đến. Triệu Châu chỉ một vị hỏi. Thượng tọa từng đến đây chưa? Vị tăng thưa. Chưa từng đến. Triệu Châu bảo. Uống trà đi! Lại hỏi vị tăng khác. Từng đến đây chưa? Vị tăng ấy thưa. Đã từng đến đây. Triệu Châu bảo. Uống trà đi!

Viện chủ đứng bên cạnh thắc mắc. Người chưa từng đến, dạy uống trà còn có thể được. Người đã từng đến, vì sao cũng dạy uống trà đi? Triệu Châu gọi. Viện chủ! Viện chủ đáp. Dạ! Triệu Châu bảo. Uống trà đi!

Câu chuyện này được ghi lại trong sách Thiền Đốn Ngộ. Ngắn gọn, tưởng như đùa, mà người ta nhắc mãi suốt hơn một ngàn năm. Vì sao? Vì nó chạm vào một căn bệnh rất phổ biến của con người. Bệnh tìm kiếm ở đâu xa. Bệnh nghĩ rằng đạo phải ở chỗ khác, việc phải ở lúc khác, hạnh phúc phải ở người khác.

Người chưa từng đến chùa, nghĩ rằng phải đi chùa mới gặp đạo. Người đã từng đến chùa, nghĩ rằng phải đi sâu hơn, học cao hơn, mới gặp đạo. Cả hai đều đang tìm. Cả hai đều nghĩ đạo ở phía trước. Triệu Châu không giảng thêm một lời nào. Ngài chỉ mời uống trà. Uống trà là việc đang xảy ra ngay lúc đó. Nước đang nóng. Trà đang thơm. Người đang ngồi trước mặt. Còn tìm đâu nữa?

Nhiều người trong chúng ta cũng giống hai vị tăng đó. Lúc chưa có nhà, nghĩ có nhà sẽ yên. Có nhà rồi, nghĩ có xe sẽ yên. Có xe rồi, nghĩ con cái đỗ đạt sẽ yên. Con cái đỗ đạt rồi, nghĩ về hưu sẽ yên. Cứ thế, cái yên cứ lùi mãi về phía trước. Mình cứ chạy theo. Chạy cả đời mà không tới. Vì cái yên không ở phía trước. Nó ở ngay chỗ mình đang đứng, nếu mình chịu dừng lại và nhìn.

Uống trà đi không có nghĩa là bỏ hết mọi phấn đấu. Triệu Châu không bảo hai vị tăng đừng tu nữa. Ngài chỉ nhắc họ một điều. Tu không phải là đi tìm một thứ gì ở đâu xa. Tu là biết rõ việc mình đang làm ngay lúc này. Đang uống trà thì biết mình đang uống trà. Đang ăn cơm thì biết mình đang ăn cơm. Đang nói chuyện với con thì biết mình đang nói chuyện với con. Chỉ vậy thôi. Nhưng chỉ vậy thôi mà rất ít người làm được. Vì đầu óc ta quen sống ở quá khứ và tương lai. Hiếm khi ở hiện tại.

Có người nghe câu chuyện này sẽ hỏi. Vậy cứ uống trà là thành Phật sao? Không phải vậy. Uống trà mà đầu óc đi đâu mất thì vẫn là uống trà trong mê. Uống trà mà biết rõ mình đang uống trà, biết vị trà, biết hơi nóng, biết người ngồi đối diện, thì ly trà đó là đạo. Khác nhau không ở ly trà. Khác nhau ở sự có mặt của người uống.

Trong sách Thiền Đốn Ngộ, sau câu chuyện này, tác giả viết tiếp. Một niệm tâm hiện tiền của chúng ta xưa nay vẫn thanh tịnh, vẫn tự đầy đủ. Chỉ cần không nghĩ thiện, không nghĩ ác, không nghĩ gì cả, liền đó có thể thành Phật. Câu này nghe khó. Nhưng ý của nó rất gần. Tâm mình vốn đã đủ. Không cần thêm gì nữa. Chỉ cần bớt nghĩ ngợi, bớt so đo, bớt tìm kiếm. Khi tâm lắng xuống, cái đủ đầy vốn có sẽ hiện ra. Như mặt nước lặng thì thấy đáy. Nước động thì chẳng thấy gì.

Hôm nay, hãy thử thực tập câu nói của Triệu Châu. Khi đang làm việc gì, hãy làm đúng việc đó. Đang uống trà thì uống trà. Đừng vừa uống trà vừa lướt điện thoại. Đang ăn cơm thì ăn cơm. Đừng vừa ăn vừa nghĩ tới cuộc họp. Đang nghe con nói thì nghe con nói. Đừng vừa nghe vừa nghĩ câu trả lời. Mỗi việc chỉ làm một việc. Mỗi giây chỉ sống một giây. Nghe thì ít, nhưng làm được thì đời mình sẽ khác hẳn.

Người ta đến hỏi Triệu Châu về đạo. Ngài mời uống trà. Người ta tưởng ngài đùa. Thật ra ngài đã trả lời rồi. Đạo ở ngay trong ly trà đang nóng trên tay. Ai uống mà biết mình đang uống, người đó đã gặp đạo. Ai uống mà đầu óc đi đâu mất, người đó vẫn đang tìm. Uống trà đi! Ba chữ thôi. Mà đủ cho cả một đời.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Thiền Đốn Ngộ (Thích Thanh Từ), tr. 64
Bài liên quanHơi thở làm dịu cơn đauTắm cũng là thiền: nước chảy, lòng lặngGiặt giũ cũng là thiền: tay giặt áo, lòng giặt phiền não