🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Thiền khi giận con: lấy không giận thắng giận

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Có những buổi chiều, con làm đổ vỡ cái gì đó, hay cãi lại một câu, là cơn giận của mình bốc lên ngay. Mình mắng con một tràng, giọng càng lúc càng to. Con khóc. Mình cũng mệt. Xong rồi, ngồi lại, mình tự hỏi: sao mình lại giận đến vậy? Chuyện có đáng gì đâu. Nhưng lúc đó, mình không dừng lại được. Giận cứ thế mà tuôn ra.

Trong Kinh Pháp Cú, có một bài kệ nói về chuyện này, ngắn mà thấm: lấy không giận thắng giận, lấy thiện thắng không thiện, lấy thí thắng xan tham, lấy chơn thắng hư ngụy. Bốn câu, bốn cách thắng. Nhưng câu đầu là câu quan trọng nhất: lấy không giận thắng giận. Không phải lấy giận to hơn để thắng giận nhỏ hơn. Không phải lấy lời nặng hơn để thắng lời nặng. Mà lấy không giận để thắng giận.

Nghe thì dễ, làm thì khó. Con vừa làm mình giận, bảo mình không giận, làm sao được? Nhưng bài kệ không bảo mình giả vờ không giận. Nó bảo mình thắng giận bằng không giận. Nghĩa là: đừng để giận sinh ra giận. Con giận mình, mình giận lại, thì thành hai cơn giận. Mình không giận lại, thì chỉ còn một cơn giận, mà cơn giận đó cũng sẽ tự nguôi.

Người xưa có một hình ảnh rất hay, cũng trong Kinh Pháp Cú, ở ngay bài kệ trước đó: ai chận được phẫn nộ, như dừng xe đang lăn, ta gọi người đánh xe, kẻ khác, cầm cương hờ. Cơn giận giống như chiếc xe đang lăn xuống dốc. Người biết chận lại thì mới thật là người cầm cương. Còn người cứ để xe lăn, miệng thì la hét, thì chỉ là người cầm cương hờ mà thôi.

Vậy chận cơn giận bằng cách nào? Bằng một hơi thở. Không phải bằng lý lẽ. Lúc giận, lý lẽ không có tác dụng. Mình càng nói lý, càng thấy mình đúng, càng giận thêm. Hơi thở thì khác. Hơi thở không tranh cãi với ai. Giận lên, thở trước đã. Thở vào, biết mình đang giận. Thở ra, biết mình đang giận. Không cần hết giận ngay. Chỉ cần biết mình đang giận, là xe đã chậm lại rồi.

Có người cha kể: mỗi lần con làm mình giận, ông ra ngoài sân đứng một lúc. Không phải để phạt con, mà để cho cơn giận của mình có chỗ đi. Đứng đó, thở vài hơi, nhìn cây, nhìn trời. Rồi vào nhà, nói với con bằng giọng bình thường. Con nghe lời hơn hẳn những lần ông mắng. Vì lúc ông mắng, con chỉ nghe thấy giận, không nghe thấy lời. Còn lúc ông nói bình thường, con mới nghe được lời ông nói.

Bài kệ còn dạy thêm ba cách thắng nữa, mà cả ba đều dùng được trong nhà. Lấy thiện thắng không thiện: con làm điều chưa tốt, mình đừng làm điều chưa tốt lại. Mình làm điều tốt trước, con sẽ học theo. Lấy thí thắng xan tham: trong nhà, đừng so đo ai làm nhiều ai làm ít. Ai cho đi nhiều hơn, người đó thắng. Lấy chơn thắng hư ngụy: nói thật với con, đừng nói dối con. Con biết mình nói thật, con mới tin mình.

Nhưng tất cả bắt đầu từ câu đầu: lấy không giận thắng giận. Vì giận là cái làm hỏng ba câu sau. Đang giận thì làm sao mà thiện được? Đang giận thì làm sao mà cho đi được? Đang giận thì lời nói ra có còn thật không? Giận làm mờ hết mọi thứ. Nên phải thắng giận trước, rồi mới thắng được những thứ khác.

Hôm nay, nếu có lúc nào giận con, xin hãy nhớ bài kệ này. Đừng vội mắng. Đừng vội nói cho hả giận. Dừng lại một hơi thở. Biết mình đang giận. Rồi hãy nói. Lời nói sau một hơi thở sẽ khác hẳn lời nói trong cơn giận. Con cũng sẽ khác. Vì con không sợ mình nữa, mà con nghe mình. Thắng giận không phải là nhịn giận. Thắng giận là không để giận làm chủ mình. Mà người làm chủ được cơn giận của mình, mới thật sự là người dạy được con.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú - Dhammapada Sutta (HT Thích Minh Châu dịch) — kệ 223: "Lấy không giận thắng giận, lấy thiện thắng không thiện" — trang 25
Bài liên quanThiền khi ngồi một mình buổi tối: thấy mà không dính mắcThiền khi thắp một nén nhang buổi sáng: vọng niệm không sanh là thiềnQuét nhà cũng là thiền: mỗi nhát chổi một hơi thở