Hôm qua trường còn nguyên. Hôm nay trường cháy. Học sinh trường trung học cơ sở Kim Liên bỗng dưng không còn lớp học của mình. Phường đã thông báo các em sẽ học nhờ ở bốn điểm khác nhau trong lúc chờ khắc phục. Bốn điểm, bốn nơi tạm. Sách vở, bàn ghế, bảng đen, tất cả phải sắp xếp lại từ đầu.
Nghe tin này, người làm cha mẹ nào cũng chạnh lòng. Đứa con sáng nay còn đi học bình thường, chiều về kể trường cháy rồi, mai con học ở chỗ khác. Chuyện xảy ra nhanh quá. Không ai kịp chuẩn bị. Không ai hẹn trước. Thầy cô cũng vậy. Đang dạy dở một bài, bỗng dưng phải tính chuyện chuyển lớp, chuyển trường, lo cho học sinh của mình.
Đây chính là vô thường, nói theo cách của nhà Phật. Vô thường không phải là một từ khó. Vô thường nghĩa là mọi thứ đều có thể đổi thay bất cứ lúc nào. Ngôi trường vững chãi như vậy, một ngọn lửa là đổi khác. Lớp học quen thuộc như vậy, một buổi sáng là thành nơi tạm. Trong kinh, Phẩm Vô Thường mở đầu bằng lời dạy rằng mạng sống khó giữ, đạo pháp mới là chân thật. Có một câu kệ nói thẳng: tham dục phóng đãng, không biết thịnh suy, mạng sống vô thường. Nghĩa là con người thường sống như thể mọi thứ sẽ mãi như vậy. Đến khi đổi thay đến, mới giật mình.
Nhưng vô thường không chỉ là mất mát. Vô thường cũng là cơ hội để làm lại. Trường cháy rồi, thì phải xây lại. Học nhờ ở bốn điểm thì phải học cho tốt ở bốn điểm đó. Cái mất đi không lấy lại được, nhưng cái làm lại có thể tốt hơn cái cũ. Nhiều ngôi trường sau một lần hoạn nạn lại được xây khang trang hơn, an toàn hơn. Nhiều thầy trò sau một lần khó khăn lại thương nhau hơn, gắn bó hơn.
Với các em học sinh, đây là một bài học không có trong sách giáo khoa. Bài học về sự đổi thay. Các em sẽ nhớ rằng có những thứ mình tưởng là chắc chắn, thật ra cũng mong manh. Bàn học, lớp học, ngôi trường, tất cả đều có thể mất đi. Nhưng kiến thức trong đầu thì không mất. Tình thầy trò thì không mất. Chỉ cần các em còn đi học, còn cố gắng, thì chuyện học không dừng lại vì một vụ cháy.
Với cha mẹ, đây là lúc cần bình tĩnh và nhẹ nhàng với con. Đừng hỏi dồn dập, đừng lo lắng quá mức trước mặt con. Hãy nói với con rằng học ở đâu cũng được, miễn là con vẫn học. Hãy đưa con đến điểm học mới, xem lớp mới ra sao, để con yên tâm. Trẻ con nhìn cha mẹ mà sống. Cha mẹ bình tĩnh thì con cũng bình tĩnh.
Với thầy cô và nhà trường, đây là lúc cần sự chung tay. Bốn điểm học nhờ có nghĩa là bốn nơi phải sắp xếp lại thời khóa biểu, chỗ ngồi, thiết bị. Vất vả lắm. Nhưng cũng là lúc để thấy rằng cả cộng đồng đều hướng về các em. Phường lo chỗ học, phụ huynh lo đưa đón, thầy cô lo dạy dỗ. Một vụ cháy làm lộ ra một điều đẹp. Đó là khi khó khăn đến, người ta không bỏ nhau.
Vô thường không hẹn trước. Không ai biết ngày mai sẽ ra sao. Nhưng chính vì vậy mà hôm nay mới quý. Hôm nay còn được đi học, hãy học cho đàng hoàng. Hôm nay còn ngồi chung lớp với bạn, hãy thương nhau. Hôm nay trường mình còn nguyên, hãy giữ gìn nó. Đừng đợi đến khi mất đi mới tiếc.
Chúc các em học sinh Kim Liên sớm ổn định ở điểm học mới. Chúc thầy cô vững vàng. Và mong ngôi trường sớm được xây lại, an toàn hơn, đẹp hơn. Một vụ cháy có thể lấy đi mái trường, nhưng không lấy được việc học. Miễn là lòng người còn muốn học, thì lớp học ở đâu cũng là lớp học.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư