Mở điện thoại những ngày này, đâu đâu cũng thấy hoa, thấy thiệp, thấy những đoạn clip học trò tri ân thầy cô. Có trường học sinh làm hẳn một video dự thi, quay lại lớp học trống, quay thầy cô đứng bảng, quay cả những buổi thực hành mà thầy cầm tay chỉ từng động tác. Có em từ đầu tháng đã chạy ra tiệm gói quà, chọn từng cái nơ, viết từng dòng thiệp. Ngày Nhà giáo Việt Nam 20 tháng 11 chưa tới mà không khí đã rộn ràng khắp nơi.
Vui thì vui thật. Nhưng giữa rừng hoa và quà đó, có một câu hỏi nhỏ mà ít ai dừng lại để hỏi: thầy cô của mình, rốt cuộc cần gì nhất?
Người xưa có câu tôn sư trọng đạo. Sách cổ viết rằng, khi xưa thầy dạy đóng cả vai cha hay mẹ, có trách nhiệm dạy bảo học trò cũng như dạy bảo chính con cái trong nhà. Thầy dạy còn trọng hơn cha mẹ, nên người trò kính trọng thầy cô như cha mẹ họ vậy. Nghe thì có vẻ xa xôi, nhưng ngẫm lại thì đúng. Một đứa trẻ đi học, ngày ở bên thầy cô còn nhiều hơn ở bên cha mẹ. Thầy dạy chữ, dạy nghề, dạy cách làm người. Có những điều cha mẹ không nói được, thầy nói một câu mà trò nhớ cả đời.
Ơn thầy khó báo. Không phải vì thầy đòi hỏi gì, mà vì cái ơn ấy lớn mà thầm lặng quá. Thầy không kể công. Thầy chỉ đứng đó, năm này qua năm khác, đưa hết lứa học trò này đến lứa học trò khác. Có thầy cô cả đời chỉ quanh quẩn một mái trường làng, lương chẳng cao, vậy mà vẫn tận tụy. Đến khi trò thành đạt quay về, thầy đã già, tóc đã bạc, chỉ cười hiền rồi hỏi một câu: dạo này con sống có tốt không?
Thầy cô hôm nay cũng là người đi làm như bao người khác. Cũng mệt, cũng áp lực, cũng có những ngày chán nản. Có thầy cô dạy cả ngày rồi tối về còn soạn bài, chấm bài đến khuya. Có cô giáo vừa dạy vừa lo con nhỏ ở nhà. Vậy mà sáng hôm sau vẫn đứng lớp, vẫn cười với học trò. Mình thương thầy cô thì cũng nên nhớ điều đó: thầy cô không phải cái máy dạy học, thầy cô cũng cần được thấu hiểu.
Tri ân thật ra không nằm ở giá tiền của món quà. Một bó hoa đắt tiền mà đưa vội, thầy cô cầm rồi cũng quên. Nhưng một lời cảm ơn nói đúng lúc, bằng tấm lòng thật, thì thầy nhớ mãi. Một tin nhắn ngắn gửi thầy cô cũ: em cảm ơn thầy, nhờ thầy mà em mới có ngày hôm nay. Một lần ghé thăm trường cũ, ngồi lại với thầy vài phút, hỏi thăm sức khỏe của thầy. Những thứ đó không tốn tiền, mà quý hơn mọi món quà.
Cách báo ơn bền nhất, nói cho cùng, là sống cho đàng hoàng. Học cho nên người, làm việc cho tử tế, đối xử với người khác cho có tình. Thầy cô dạy mình bao nhiêu năm, mong nhất cũng chỉ có thế. Trò hư thì thầy buồn, trò nên người thì thầy vui, dù trò chẳng bao giờ quay lại nói một lời cảm ơn. Nhưng nếu mình có dịp nói, thì đừng ngại. Nói ra đi, đừng để trong lòng rồi tiếc.
Nếu thầy cô của mình đã già, đã nghỉ hưu, thì càng nên ghé thăm sớm. Thời gian không chờ ai. Có những người thầy, trò hẹn mãi mà chưa về thăm, đến khi muốn về thì thầy đã không còn nữa. Lúc đó, bó hoa có đẹp mấy cũng chỉ để trên bàn thờ. Tình cảm là thứ phải nói khi người ta còn nghe được.
Vậy nên, nhân dịp 20 tháng 11 năm nay, thay vì chạy theo những món quà cho thật sang, mình thử làm một việc giản dị: nhắn cho thầy cô một lời cảm ơn thật lòng. Không cần văn hoa. Chỉ cần thật. Một câu thôi cũng đủ. Và nếu có thể, sống sao cho thầy cô nhìn vào mà yên lòng. Đó mới là món quà lớn nhất mà người trò có thể tặng thầy.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư