Sáng ngày 11 tháng 11 vừa qua, một người phụ nữ ở Thái Nguyên nhận được cuộc gọi từ người tự xưng là nhân viên nhà mạng, rồi một người khác xưng là công an gọi qua Messenger, đe dọa và yêu cầu bà không được liên lạc với người thân, phải chuyển tiền tiết kiệm để phục vụ điều tra. May mà công an xã tới kịp, bà giữ lại được hơn 200 triệu đồng tiền tiết kiệm cả đời. Cũng trong những ngày này, Công an tỉnh Lâm Đồng thông báo đã tiếp nhận hơn 200 đơn trình báo lừa đảo trên mạng từ năm 2024 đến nay, phần lớn là giả danh công an, nhân viên ngân hàng để dụ người dân bấm link lạ, cài ứng dụng giả mạo VNeID, cung cấp mã OTP và ảnh khuôn mặt.
Chiêu trò của những kẻ lừa đảo ngày càng tinh vi, nhưng điểm chung của chúng vẫn là đánh vào hai thứ: sợ hãi và vội vàng. Chúng gọi điện đọc đúng tên tuổi, địa chỉ của nạn nhân để tạo lòng tin, rồi đe dọa rằng tài khoản sắp bị khóa, rằng mình đang vướng vào một vụ án, rằng phải làm ngay nếu không sẽ rắc rối lớn. Người đang hoảng sợ thì khó mà nghĩ cho tỉnh táo. Có em học sinh mới mười tám tuổi đã bán cả vàng của gia đình để chuyển gần hai tỷ đồng cho kẻ lạ, chỉ vì bị thao túng tâm lý trong nhiều ngày. Người ta không mất tiền vì dốt, mà mất tiền vì bị dồn vào thế sợ hãi và cô lập.
Trong kinh Pháp Cú có lời dạy rằng không làm các điều ác, gắng làm các việc lành, giữ tâm mình cho trong sạch. Lời dạy ấy không chỉ dành cho người tu, mà cũng là một cách để nhận diện kẻ xấu: người đàng hoàng không bao giờ yêu cầu mình làm việc trong bóng tối. Công an thật không bao giờ gọi điện yêu cầu chuyển tiền, không bao giờ đòi mã OTP, không bao giờ bắt mình cài ứng dụng lạ hay gọi video để điều tra. Ngân hàng thật không gửi tin nhắn kèm đường link lạ. Bất cứ ai bắt mình phải làm ngay, phải giữ bí mật với người thân, phải chuyển tiền gấp, thì dù họ xưng là ai, mình cũng nên dừng lại và hỏi thêm một người nữa.
Kinh cũng dạy rằng lấy không giận thắng giận, lấy thiện thắng điều không thiện. Khi nhận một cuộc gọi đe dọa, phản ứng đầu tiên của mình thường là hoảng hốt hoặc tức giận. Nhưng hoảng hốt và tức giận chính là thứ kẻ lừa đảo cần. Chúng cần mình mất bình tĩnh để mình làm theo lời chúng. Cách thắng chúng không phải là cãi nhau qua điện thoại, mà là bình tĩnh cúp máy, hít một hơi, rồi gọi lại cho người thân hoặc ra thẳng cơ quan công an gần nhất để hỏi. Một phút dừng lại có thể cứu được cả một đời dành dụm.
Có một điều cần nói với những ai đã từng bị lừa: đừng tự trách mình quá nhiều. Kẻ lừa đảo được đào tạo để lừa, chúng có kịch bản, có đồng bọn, có kỹ thuật thao túng tâm lý, và chúng chọn đúng lúc mình yếu lòng nhất để ra tay. Bị lừa không có nghĩa là mình ngu, mà có nghĩa là mình đã gặp một kẻ chuyên nghiệp trong việc làm người khác sợ. Điều quan trọng sau khi bị lừa là bình tĩnh trình báo công an, khóa tài khoản ngân hàng, đổi mật khẩu, và kể lại cho người thân nghe để họ cảnh giác. Im lặng vì xấu hổ chỉ giúp kẻ lừa đảo tiếp tục lừa người khác.
Và mỗi người trong chúng ta đều có thể làm một việc rất nhỏ mà rất lớn: nhắc nhau. Nhắc cha mẹ già rằng công an không làm việc qua điện thoại. Nhắc con cái rằng không có việc làm online nào yêu cầu nộp tiền trước. Nhắc người thân rằng mã OTP là chìa khóa két sắt, không đưa cho bất cứ ai. Một câu nhắc đúng lúc có thể giữ lại được cả một gia tài. Trong thời buổi lừa đảo đầy rẫy như bây giờ, tỉnh táo là một dạng từ bi, với chính mình và với cả những người mình thương. Ai còn giữ được sự tỉnh táo thì người đó còn giữ được tiền của, và giữ được cả sự bình an cho gia đình mình.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư