🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Đời sống hôm nay

Con đi theo bạn xấu ngoài cổng trường: mắng hay đồng hành

Đời sống hôm nay · 7 phút đọc

Mấy ngày qua, một đoạn clip ghi lại cảnh học sinh ngoài cổng trường lan truyền trên mạng, kéo theo hàng ngàn bình luận. Người thì giận, đòi phạt nặng, đòi kỷ luật thật nghiêm. Người thì thở dài: "Trẻ con bây giờ hư quá." Người thì trách cha mẹ không dạy con. Ít ai hỏi một câu khác: đứa trẻ ấy đã đi theo ai, và vì sao nó đi theo?

Câu hỏi ấy quan trọng hơn lời mắng. Bởi vì một đứa trẻ hiếm khi tự nhiên mà hư. Thường là nó đi theo một nhóm bạn nào đó, thấy bạn làm vậy thì làm theo, thấy bạn cười thì tưởng đó là hay. Tuổi mới lớn, bạn bè có sức ảnh hưởng lớn hơn cha mẹ rất nhiều. Ở nhà, cha mẹ nói một câu, con nghe tai này qua tai kia. Ngoài trường, bạn nói một câu, con nghe răm rắp. Không phải vì con không thương cha mẹ, mà vì ở tuổi ấy, được bạn chấp nhận quan trọng hơn được cha mẹ khen.

Trong Kinh Pháp Cú có lời dạy: chớ thân với bạn ác, chớ thân kẻ tiểu nhân. Hãy thân người bạn lành, hãy thân bậc thượng nhân. Lời dạy này ngắn gọn, nhưng đằng sau nó là cả một sự thật về con người: mình gần ai thì mình giống người đó. Gần người tốt thì học được điều tốt. Gần người xấu thì nhiễm điều xấu, dù ban đầu mình không muốn. Người xưa nói "gần mực thì đen, gần đèn thì sáng", cũng là ý đó.

Nhưng biết vậy rồi, cha mẹ làm gì khi con mình đã đi theo nhóm bạn không tốt? Mắng thì dễ, mà mắng có hiệu quả không? Nhiều cha mẹ mắng con, cấm con chơi với bạn này bạn kia, kết quả là con càng giấu, càng lén lút. Cấm đoán làm cho nhóm bạn xấu trở nên hấp dẫn hơn trong mắt con, vì bị cấm thì càng muốn thử. Mắng mỏ làm cho con xa cha mẹ hơn, mà càng xa cha mẹ thì con càng bám vào bạn bè hơn. Đó là cái vòng luẩn quẩn.

Thay vì mắng, có một cách khác: đồng hành. Đồng hành nghĩa là cha mẹ chịu khó hiểu con mình đang cần gì ở nhóm bạn đó. Có khi con đi theo bạn xấu chỉ vì muốn được chú ý, được công nhận. Ở nhà, con ít được khen, ít được nghe, ra ngoài có bạn khen một câu, con đã thấy ấm lòng. Có khi con đi theo vì sợ bị cô lập: cả nhóm làm vậy, mình không làm thì bị chê là nhát, là quê. Hiểu được cái cần ấy, cha mẹ mới giúp con được.

Giúp bằng cách nào? Trước hết, hãy tạo cho con một chỗ khác để thuộc về. Cho con tham gia một câu lạc bộ, một đội thể thao, một lớp học mà con thích. Khi con có một nhóm bạn tốt, một nơi mình được công nhận bằng việc làm tốt, thì nhóm bạn xấu tự nhiên mất sức hút. Người ta không bỏ được thói quen xấu bằng cách cấm, mà bằng cách thay nó bằng thói quen tốt.

Thứ hai, hãy nói chuyện với con như hai người lớn, đừng nói như quan tòa. Thay vì "Mày chơi với đứa đó là hư đấy, từ mai cấm!", hãy hỏi: "Con thấy bạn ấy có gì hay mà con thích chơi cùng?" Nghe con trả lời, mình mới biết con đang tìm gì ở người bạn đó. Rồi mình kể cho con nghe: ngày xưa ba mẹ cũng từng có bạn như vậy, rồi chuyện gì đã xảy ra. Kể chuyện thì con nghe, giảng đạo thì con chán. Đó là sự khác biệt giữa đồng hành và xét xử.

Thứ ba, hãy làm gương. Con cái học bằng mắt nhiều hơn học bằng tai. Cha mẹ muốn con gần bạn lành, thì chính cha mẹ cũng phải gần gũi với người tốt, sống tử tế, giữ chữ tín. Nhà nào cha mẹ hay nói xấu người khác, hay khoe khoang, hay gian dối, thì con cũng học theo rất nhanh. Ngược lại, nhà nào cha mẹ sống ngay thẳng, biết giúp người, thì con cũng tự nhiên mà học theo.

Cũng cần nói rõ: đồng hành không có nghĩa là buông xuôi, mặc kệ con muốn chơi với ai thì chơi. Nếu con đã có hành vi vi phạm, gây hại cho người khác, thì nhà trường và gia đình vẫn phải xử lý nghiêm theo quy định, để con hiểu hậu quả. Nhưng xử lý hành vi là một chuyện, còn giúp con thay đổi là chuyện khác. Phạt mà không hiểu, con chỉ sợ chứ không sửa. Hiểu rồi mới phạt, con mới tâm phục.

Cuối cùng, xin nói với các bậc cha mẹ: con mình đi sai đường không có nghĩa là mình đã thất bại hoàn toàn. Tuổi mới lớn, ai cũng có lúc lạc. Điều quan trọng không phải là con chưa từng sai, mà là khi con sai, có ai ở bên kéo con lại không. Người kéo con lại tốt nhất không phải là cây roi, mà là một người cha, người mẹ chịu khó lắng nghe, chịu khó đồng hành. Con đi xa bao nhiêu, chỉ cần nhà còn là chỗ để quay về, thì con vẫn còn đường về.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — kệ 78: "Chớ thân với bạn ác, chớ thân kẻ tiểu nhân. Hãy thân người bạn lành, hãy thân bậc thượng nhân" (BudSas, u-kinh-phapcu-ev/dhp_ev06.htm, tr. 1)
Bài liên quanÔm bốn việc một lúc, khóc giữa đêm: biết đủ mới biết dừngNgất giữa cuộc họp ở tuổi 25: cơ thể đã báo trước từ lâuMưa lũ miền Trung: mất của còn hơn mất người