🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Đời sống hôm nay

Đứng tên vay hộ người khác: nhẹ dạ một lần, gánh nợ cả năm

Đời sống hôm nay · 7 phút đọc

Đầu tháng mười một này, báo Tiền Phong đăng một bài khiến nhiều phụ huynh giật mình: bẫy tệ nạn đang bủa vây sinh viên. Có em vì tò mò với trò đỏ đen trên mạng mà sa vào cờ bạc online. Có em nhẹ dạ đứng tên vay nợ giúp người khác, vay qua sáu ứng dụng một lúc, để rồi gánh khoản nợ không phải của mình. Có em chơi tài xỉu từ năm mươi nghìn một ngày, tăng dần lên hai trăm nghìn một ngày, đến giữa học kỳ thì nợ đã lên tới bảy mươi triệu đồng, học hành rơi xuống mức cảnh cáo.

Chuyện nghe như của ai đó xa lạ, nhưng nó đang xảy ra ngay trong các ký túc xá, ngay trong những căn phòng trọ sinh viên. Người trẻ bước vào đời với một chiếc điện thoại trong tay, mà trong điện thoại ấy có đủ mọi cám dỗ: game đỏ đen, app vay tiền năm phút, lời mời làm giàu nhanh, việc nhẹ lương cao. Chỉ cần một lần tò mò bấm vào, một lần cả nể gật đầu, là đã bước một chân vào vòng xoáy.

Vì sao người trẻ dễ sa vào như vậy? Có ba thứ thường đi cùng nhau: tham, vội và cả nể. Tham là muốn tiền nhanh, muốn có ngay thứ người khác có, mà không muốn chờ đợi, không muốn đi từng bước. Vội là tin rằng đời mình phải giàu sớm, phải thành công sớm, nếu không là thua kém bạn bè. Cả nể là không nỡ từ chối khi người quen nhờ đứng tên vay hộ, sợ mất lòng, sợ bị chê là ích kỷ.

Trong kinh Pháp Cú có câu: không có lửa nào như lửa tham. Lửa tham cháy âm ỉ trong lòng, ban đầu chỉ là một đốm nhỏ, nhưng càng cho nó ăn, nó càng lớn. Thắng một ván nhỏ, tưởng mình may mắn, lại muốn thắng ván lớn hơn. Thua một ván, xót của, lại muốn gỡ. Cứ thế, người ta không còn chơi để vui nữa, mà chơi để gỡ, để trả, để trốn. Đến lúc nhận ra, nợ đã chồng nợ.

Sách xưa cũng nhắc: có kẻ lấy việc cờ bạc làm thích, coi trò đỏ đen là niềm vui. Cái thích ấy ban đầu tưởng vô hại, chỉ là giải trí, chỉ là thử một lần. Nhưng thói quen thì không có chuyện thử một lần. Hôm nay thử, mai lại thử, thử mãi thành nghiện. Cái đáng sợ của cờ bạc không phải là thua bao nhiêu tiền, mà là nó dạy con người ta quen với việc kiếm tiền không cần làm ra giá trị gì, chỉ cần may rủi. Một khi đã quen như vậy, đi làm lương tháng, tích góp từng đồng, bỗng thấy chậm chạp, thấy chán.

Còn chuyện đứng tên vay hộ người khác, đó là một bài học đắt giá về lòng tốt đặt sai chỗ. Thương người là tốt, giúp người là tốt, nhưng giúp bằng cách đem tên tuổi, giấy tờ, uy tín của mình ra gánh nợ cho người khác thì không còn là giúp nữa, mà là tự hại mình. Người tử tế cũng cần có trí tuệ. Trước khi gật đầu giúp ai một việc liên quan đến tiền bạc, hãy hỏi mình ba câu: việc này có đúng pháp luật không, mình có đủ sức gánh nếu người ta không trả không, và nếu mất số tiền này, gia đình mình có sao không. Trả lời không xong ba câu ấy thì đừng gật đầu.

Nếu đã lỡ sa vào, điều quan trọng nhất là đừng giấu. Đa số sinh viên vướng nợ đều giấu gia đình và nhà trường vì sợ kỷ luật, sợ cha mẹ buồn. Nhưng giấu thì nợ không tự mất đi, nó chỉ lớn lên trong im lặng. Nói ra rất khó, rất xấu hổ, nhưng nói ra mới là bước đầu để gỡ. Cha mẹ có thể giận, có thể mắng, nhưng cha mẹ vẫn là người muốn con mình đứng dậy hơn ai hết. Ngoài gia đình, còn có thầy cô, trung tâm hỗ trợ sinh viên, và khi bị đe dọa hay lừa đảo, hãy tìm đến cơ quan công an. Giấu giếm chỉ làm cho kẻ xấu thêm dễ bề thao túng.

Cũng xin nhắc một điều: nợ nần không phải là hết đường. Tiền mất thì kiếm lại được, dù chậm. Điều mất đi khó lấy lại nhất là niềm tin vào chính mình. Cho nên, sau khi đã dừng lại, đừng tự mắng mình mãi. Hãy coi đó là một bài học đắt tiền, rồi bắt đầu lại từ những việc nhỏ nhất: đi làm thêm đàng hoàng, chi tiêu có kế hoạch, trả nợ từng chút một. Mỗi tháng trả được một ít, lòng nhẹ đi một ít.

Người trẻ hôm nay sống giữa một rừng cám dỗ mà thế hệ trước chưa từng thấy. Không ai có thể cấm hết được những cái bẫy ngoài kia. Cách duy nhất là tự mình có một ngọn đèn trong lòng: biết tham là lửa, biết dừng là phước, biết nói không đúng lúc là đang tự cứu mình.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — kệ 251 (BudSas, u-kinh-phapcu-ev/pkk-18.htm)
• Hịch Tướng Sĩ (Trần Quốc Tuấn) — tr. 3
Bài liên quanCưới vội, chia tay vội: hôn nhân trẻ thiếu nhất là gì?Làm chủ tuổi 28: khi giấc mơ giàu nhanh thành gánh nợLàm việc từ xa: tự do đấy, sao lòng vẫn cô đơn?