Đầu tháng mười một này, báo chí kể câu chuyện của Hoàng Nam, hai mươi tám tuổi, ở Hưng Yên. Đồng hồ điểm hai giờ sáng mà anh vẫn chưa ngủ được. Trên màn hình điện thoại là bảng doanh thu èo uột của cửa hàng thời trang anh mở đã năm tháng. Anh đã vay hai trăm triệu đồng, nhờ bố mẹ vay từ ngân hàng, cộng với số tiền tiết kiệm suốt ba năm đi làm, dồn hết vào cửa hàng. Giờ khách thưa thớt, hàng tồn chất đống trong kho, tiền gốc và lãi vẫn đến hạn mỗi tháng.
Cùng bài báo ấy còn có câu chuyện của Thu Hà, hai mươi lăm tuổi, ở Hà Nội. Cô dốc sạch bảy mươi triệu đồng tiền tiết kiệm, vay mượn thêm để đầu tư máy quay, dựng studio trong phòng trọ, đốt tiền chạy quảng cáo để kéo người xem cho kênh video của mình. Tiền quảng cáo cứ chảy đi mỗi ngày, lượt xem thì lèo tèo, không có người xem trung thành, cũng chẳng có nhà quảng cáo nào ngó ngàng. Chỉ sau vài tháng, vốn liếng bốc hơi sạch, kênh chết yểu, còn cô rơi vào áp lực nợ nần.
Hai câu chuyện khác nhau, nhưng có chung một gốc: áp lực phải giàu sớm. Các chuyên gia nhận định, nhiều người trẻ hôm nay chịu ảnh hưởng lớn từ mạng xã hội, nơi ngày nào cũng thấy người ta khoe thành công, khoe xe, khoe nhà, khoe thu nhập. Nhìn mãi thành quen, rồi tự hỏi: sao người ta được mà mình không được? Thế là nóng vội lao vào khởi nghiệp, đầu tư, làm chủ, mà chưa đánh giá đúng năng lực của mình, chưa hiểu rõ thị trường, chưa có khoản dự phòng an toàn.
Khát vọng làm giàu, khát vọng tự lập sớm, tự nó không có gì sai. Ai cũng muốn đời mình khá hơn, muốn cha mẹ đỡ vất vả, muốn tự do tài chính. Cái sai nằm ở chỗ nóng vội, ở chỗ nhầm lẫn giữa đầu tư dài hạn với tư duy kiếm tiền thật nhanh. Làm giàu không phải là một cuộc chạy nước rút, nó là một cuộc đi bộ đường dài. Người chạy nước rút ngay từ đầu thường là người kiệt sức đầu tiên.
Trong kinh Pháp Cú có một câu ngắn mà sâu: biết đủ là giàu sang. Người biết đủ thì nằm trên đất cũng thấy thoải mái, còn người không biết đủ thì có bao nhiêu cũng thấy thiếu. Biết đủ không có nghĩa là bỏ ước mơ, không có nghĩa là chấp nhận nghèo khổ. Biết đủ có nghĩa là biết mình đang ở đâu, có bao nhiêu, làm được đến đâu, rồi đi từng bước vững chắc trong khả năng của mình. Muốn mở cửa hàng thì học nghề trước, bán thử nhỏ trước, hiểu khách hàng trước, rồi mới vay vốn. Muốn làm kênh video thì làm bằng điện thoại sẵn có trước, xem có ai thật sự thích nội dung của mình không, rồi mới đầu tư.
Cũng cần nói rõ: thất bại trong làm ăn không phải là thất bại của cả một đời người. Hoàng Nam mất hai trăm triệu, Thu Hà mất bảy mươi triệu, đó là những mất mát thật, đau thật. Nhưng hai bạn ấy còn trẻ, còn sức khỏe, còn thời gian, còn có thể làm lại. Điều đáng sợ không phải là mất tiền, mà là mất luôn niềm tin vào chính mình, để rồi từ đó không dám làm gì nữa, hoặc lao vào những canh bạc lớn hơn để gỡ gạc.
Nợ thì trả dần. Tháng này trả được một ít, tháng sau trả thêm một ít. Đừng để món nợ ngồi trong đầu mình cả ngày lẫn đêm. Hãy chia nhỏ nó ra, viết ra giấy, lập một kế hoạch trả nợ cụ thể, rồi làm đúng kế hoạch ấy. Cùng lúc đó, hãy giữ lấy sức khỏe của mình: ăn uống đầy đủ, ngủ đủ giấc, đừng thức đến hai giờ sáng để nhìn bảng doanh thu rồi tự dằn vặt. Một cơ thể kiệt quệ không làm ra được đồng nào.
Và cuối cùng, xin nhắc lại: đừng lấy thước đo của người khác để đo đời mình. Người ta giàu ở tuổi hai mươi lăm, mình giàu ở tuổi bốn mươi, thì có sao đâu? Người ta mở cửa hàng, mình đi làm thuê tích lũy kinh nghiệm, thì có gì phải xấu hổ? Mỗi người có một con đường, một nhịp đi riêng. Biết đủ, biết dừng, biết đi chậm mà chắc, đó mới là cách làm giàu bền nhất. Giàu nhanh mà khổ nhanh thì thà giàu chậm mà lòng yên.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư