🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Đời sống hôm nay

Lo mất việc vì AI: máy làm thay tay mình, lòng mình giữ lại điều gì

Đời sống hôm nay · 6 phút đọc

Sáng nay, anh mở điện thoại, tin đầu tiên hiện lên là công ty công nghệ lớn lại cắt giảm nhân sự để đẩy mạnh đầu tư vào trí tuệ nhân tạo. Anh đọc xong, đặt điện thoại xuống, nhìn bàn làm việc của mình mà lòng chùng xuống. Công việc anh làm mỗi ngày, liệu có ngày nào cái máy làm thay hết không? Câu hỏi ấy không chỉ của riêng anh. Nó đang nằm trong lòng rất nhiều người đi làm hôm nay.

Nỗi lo này là có thật, không phải chuyện tưởng tượng. Cuối tháng Mười vừa qua, báo chí đưa tin một tập đoàn công nghệ lớn đề xuất chương trình nghỉ việc tự nguyện cho khoảng sáu mươi nghìn nhân viên, trong lúc tập đoàn đẩy mạnh đầu tư vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo. Giám đốc điều hành Quỹ Tiền tệ Quốc tế cũng cảnh báo người trẻ là nhóm chịu ảnh hưởng đầu tiên, vì những công việc lặp lại, vốn là bậc thang đầu tiên của sự nghiệp, đang biến mất trước nhất. Một nghiên cứu của Đại học Stanford cho thấy việc làm của nhóm tuổi hai mươi hai đến hai mươi lăm trong những ngành chịu tác động lớn từ trí tuệ nhân tạo thấp hơn khoảng mười chín phần trăm so với mức dự kiến. Con số có thể tranh cãi, nhưng cảm giác bất an thì rất thật.

Lo thì phải, không ai trách được người lo cho miếng cơm của mình. Nhưng lo mãi cũng không làm cái máy chậm lại. Lo chỉ làm lòng mình mỏi thêm, rồi tay mình làm việc cũng kém đi. Nhiều người lo đến mức mất ngủ, rồi sáng ra đi làm với cái đầu nặng trĩu, càng dễ sai sót, càng sợ bị thay thế. Đó là một vòng luẩn quẩn: sợ mất việc làm mình làm việc kém đi, làm việc kém đi lại càng sợ mất việc.

Trong Kinh Pháp Cú có một câu mở đầu rất nổi tiếng: tâm dẫn đầu các pháp, tâm là chủ, tâm tạo tác. Nói bằng lời thường, mọi việc bắt đầu từ trong đầu mình. Cái máy có thể viết mã, soạn văn bản, trả lời khách hàng, nhưng nó không có cái tâm biết lắng nghe một người đang buồn, không biết giữ chữ tín với một khách hàng đã tin mình nhiều năm, không biết chịu trách nhiệm khi có chuyện không may. Những việc cần con người thật sự, máy chưa làm thay được. Người lao động giữ lại được gì cho mình, chính là giữ lại cái tâm ấy.

Đời vốn vô thường, nghề nào cũng đổi thay. Ngày xưa có những nghề cả làng cùng làm, giờ không còn ai làm nữa. Người thợ không mất đi vì nghề mất, mà vì mình đứng yên trong lúc nghề đổi. Kinh Pháp Cú cũng nhắc: biết thân như bọt nước, ngộ thân là như huyễn. Thân này, việc này, hoàn cảnh này đều đổi thay. Hiểu như vậy không phải để buông xuôi, mà để đừng bám chặt vào một chỗ rồi hoảng loạn khi chỗ ấy lung lay. Biết đổi thay là lẽ thường, mình mới bình tĩnh mà đổi theo.

Vậy thì làm gì, ngay từ hôm nay? Thứ nhất, học cùng máy thay vì sợ máy. Mỗi ngày dành một ít thời gian học cách dùng công cụ mới vào đúng việc mình đang làm, để máy thành trợ thủ chứ không thành đối thủ. Thứ hai, giữ cho chắc phần việc mà máy không làm được: lắng nghe khách hàng, giữ lời hứa, xử lý những tình huống éo le cần lòng người. Thứ ba, đừng để nỗi lo ăn hết thời gian học. Lo một giờ không bằng học một giờ. Học xong một kỹ năng nhỏ, lòng mình vững thêm một chút.

Có một anh thợ sửa xe trong xóm tôi, khách đông không phải vì anh sửa nhanh nhất, mà vì anh nhớ xe của từng người, nhớ lần trước xe họ hỏng chỗ nào, dặn họ đi đường nào cho an toàn. Cái máy có thể tra được mã lỗi, nhưng không nhớ được cái cách một người khách hay đi đón con buổi chiều. Chuyện nhỏ như vậy thôi, mà giữ được khách, giữ được nghề. Nghề nào cũng có một phần như thế, phần thuộc về con người, không thuộc về máy.

Cuối cùng, xin đừng hỏi mãi rằng trí tuệ nhân tạo có lấy việc của mình không. Hãy hỏi một câu khác, gần mình hơn: hôm nay mình còn gì mà máy không có, và mình có đang nuôi lớn điều đó mỗi ngày không? Nếu câu trả lời là có, thì dù máy có giỏi đến đâu, mình vẫn còn chỗ đứng của mình. Lo thì lo, nhưng tay vẫn làm, đầu vẫn học, lòng vẫn giữ được bình an. Như vậy là đủ để đi tiếp qua một thời đổi thay.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — kệ 1: Tâm dẫn đầu các pháp (tamdao0.htm)
• Kinh Pháp Cú — kệ 46: Biết thân như bọt nước (dhp_ev04.htm)
Bài liên quanThuê trọ chật chội, mơ an cư: nhà chưa mua được, lòng có yên được khôngVợ chồng trẻ rạn nứt vì tiền và mạng xã hội: giữ nhau bằng gì khi đời chật vậtNước lên miền Trung giữa tháng Mười Một: hai bó lau dựa nhau mà đứng