Đầu tháng mười một, một bản tin sức khỏe khiến nhiều người trẻ phải dừng lại suy nghĩ. Một lập trình viên ba mươi sáu tuổi, sau nhiều năm làm việc thức khuya triền miên, đã bị xuất huyết não đột ngột. Trước đó, anh vẫn đi làm bình thường, vẫn nghĩ mình còn trẻ, còn khỏe, thức khuya một chút thì có sao.
Cũng trong những ngày đó, một câu chuyện khác được chia sẻ: một cô gái hai mươi lăm tuổi, làm việc mười hai tiếng mỗi ngày, đã ngất xỉu ngay trong cuộc họp. Bác sĩ nói đó là hội chứng thường gặp ở người trẻ làm việc quá sức.
Hai câu chuyện, hai con người, một điểm chung: họ đều nghĩ sức khỏe của mình là vô hạn, cho đến khi cơ thể lên tiếng bằng một cách không thể làm ngơ được nữa.
Thức khuya, làm việc quá sức, bây giờ đã trở thành chuyện bình thường của rất nhiều người trẻ. Có người làm một việc chính, rồi làm thêm hai ba việc khác để kiếm thêm thu nhập. Có người làm việc đến một hai giờ sáng, ngủ vài tiếng rồi dậy làm tiếp. Có người tự hào rằng mình chịu đựng giỏi, mình làm được nhiều hơn người khác, mình không cần ngủ nhiều.
Nhưng cơ thể không phải là một cái máy có thể chạy mãi không nghỉ. Cơ thể là một cái thân mong manh, mà sách xưa đã ví như bọt nước: bừng lên rồi tắt ngay, không biết lúc nào. Một kiếp người qua mau như bọt nước, như lửa xẹt trong đá. Nghe thì có vẻ xa xôi, nhưng với người đã từng ngất xỉu trong cuộc họp, từng nằm trên giường bệnh vì kiệt sức, thì câu đó rất gần, rất thật.
Phật dạy: tâm dẫn đầu các pháp. Tâm mình đang thế nào thì thân mình sẽ theo thế ấy. Tâm lúc nào cũng căng thẳng, lúc nào cũng nghĩ về deadline, về tiền, về việc chưa xong, thì thân cũng không bao giờ được nghỉ. Ngủ mà đầu vẫn chạy, ăn mà lòng vẫn lo, thì ngủ cũng không sâu, ăn cũng không ngon. Lâu ngày, thân kiệt, tâm cũng kiệt.
Nhiều người trẻ bây giờ có một suy nghĩ rất phổ biến: còn trẻ thì phải cày, cày để sau này sướng. Nhưng sau này là khi nào? Nếu cày đến mức ba mươi sáu tuổi đã xuất huyết não, thì sau này còn lại gì để mà sướng? Tiền kiếm được nhiều, mà thân thì hỏng, thì tiền đó để làm gì? Để trả viện phí sao?
Nói như vậy không có nghĩa là đừng làm việc chăm chỉ. Làm việc chăm chỉ là tốt. Nhưng chăm chỉ không có nghĩa là phá hủy thân mình. Người xưa làm việc cũng vất vả, nhưng họ biết nghỉ. Biết nghỉ không phải là lười. Biết nghỉ là biết giữ cái thân này để còn làm việc lâu dài.
Vậy thì làm sao để vừa làm việc, vừa giữ sức khỏe? Có vài điều rất đơn giản, ai cũng làm được. Thứ nhất, ngủ đủ giấc. Không phải ngủ nhiều, mà ngủ đúng giờ, ngủ sâu. Thức khuya liên tục là cách nhanh nhất để phá hoại sức khỏe. Thứ hai, ăn uống đúng bữa, đừng bỏ bữa vì bận. Thứ ba, mỗi ngày dành ra một khoảng thời gian không làm việc: đi bộ, hít thở, ngồi yên vài phút. Chỉ vài phút thôi cũng được, miễn là thật sự dừng lại.
Và quan trọng nhất: học cách nói không. Nói không với việc thứ ba, thứ tư khi mình đã quá tải. Nói không với deadline vô lý. Nói không với thói quen tự hào về việc mình ngủ ít. Ngủ ít không phải là huy chương. Ngủ đủ mới là trí tuệ.
Nếu mình đang thấy mệt mỏi kéo dài, mất ngủ, đau đầu, tim đập nhanh, hay ngất xỉu, thì đừng tự chịu đựng một mình. Hãy đi khám bác sĩ. Hãy nói với gia đình, với người thân. Sức khỏe là chuyện không nên giấu, không nên coi thường.
Thân này chỉ có một. Tiền mất có thể kiếm lại. Việc mất có thể tìm việc khác. Nhưng thân mất rồi thì không có cái thân thứ hai để thay. Cày thì cứ cày, nhưng nhớ giữ lại cho mình một cái thân còn khỏe để mà hưởng thành quả của những ngày mình đã cày.
Bài viết này chỉ mang tính tham khảo, không thay thế lời khuyên y tế. Nếu có dấu hiệu sức khỏe bất thường, xin hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư