🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Đời sống hôm nay

Mùa thi cuối năm: một kỳ thi không đo hết một con người

Đời sống hôm nay · 7 phút đọc

Mười một giờ đêm, đèn bàn trong phòng con vẫn sáng. Con ngồi gục trên chồng sách, mắt thâm quầng, tay vẫn cầm bút. Mẹ đi ngang, định nhắc con đi ngủ, rồi lại thôi, sợ làm con mất hứng học. Trong nhà, không ai nói ra, nhưng ai cũng căng thẳng: con căng thẳng vì bài vở, cha mẹ căng thẳng vì lo cho con. Mùa thi cuối năm đang đến, và cùng với nó là những đêm thức khuya, những bữa cơm ăn vội, những câu hỏi điểm số lặp đi lặp lại.

Áp lực thi cử không phải là chuyện mới, nhưng năm nào nó cũng nặng. Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm hai nghìn hai mươi sáu có hơn một phẩy hai mươi hai triệu thí sinh trên cả nước, với gần hai nghìn năm trăm điểm thi. Trước kỳ thi, nhiều em rơi vào trạng thái lo âu, căng thẳng, mất ngủ, hoặc lúc nào cũng nghĩ về điểm số và nguyện vọng. Dữ liệu của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế cho thấy khoảng năm mươi chín phần trăm học sinh lo âu khi thi, và năm mươi lăm phần trăm vẫn lo âu dù đã ôn tập kỹ. Nghĩa là lo âu không chỉ đến từ việc chưa học đủ, mà còn đến từ chính sức nặng của kỳ thi trong lòng các em.

Áp lực đến từ nhiều phía: nỗi lo điểm số không đủ vào trường mong muốn, kỳ vọng từ gia đình và thầy cô, sự so sánh với bạn bè, nỗi sợ chọn sai ngành, sai trường. Khi mọi nỗ lực học tập đều dồn vào một kỳ thi, cảm giác chỉ cần trượt là mọi thứ kết thúc dễ khiến học sinh căng thẳng, mất ngủ và giảm động lực học. Cha mẹ thương con, nhưng thương theo cách hỏi điểm mỗi ngày, so sánh con với con nhà người ta, thì tình thương ấy vô tình biến thành áp lực. Con không dám nói mình mệt, vì sợ làm cha mẹ thất vọng. Khoảng cách bắt đầu từ những câu chưa nói như vậy.

Trong Kinh Pháp Cú có một câu kệ rất đáng nhớ: sát na chớ buông lung, giây phút qua, sầu muộn. Nói bằng lời thường, từng phút giây hiện tại mới là thật, đừng để nó trôi qua trong buông lung. Một kệ khác cũng nhắc: hãy tu thiền, chớ buông lung phóng dật. Tinh tấn trong nhà Phật không phải là thức trắng đêm trước ngày thi, không phải là học đến kiệt sức. Tinh tấn là bền bỉ từng ngày, làm đúng việc trong từng giờ, không buông lung cũng không dồn ép mình đến mức gãy đổ. Học mười hai giờ một ngày trong một tuần rồi gục ngã, không bằng học sáu giờ đều đặn trong ba tháng.

Học khôn bắt đầu từ những việc rất nhỏ. Thứ nhất, chia nhỏ việc ôn tập: mỗi ngày ôn một phần, làm một ít bài tập, ghi lại chỗ chưa hiểu để hỏi thầy cô. Thứ hai, giữ giấc ngủ. Các chuyên gia khuyên học sinh cần khoảng tám tiếng ngủ mỗi ngày để đảm bảo tỉnh táo, trí nhớ và điều hòa cảm xúc. Thức khuya học thêm một giờ mà sáng ra đầu óc mờ mịt, thì giờ học thêm ấy coi như mất. Thứ ba, đừng học một mình trong im lặng quá lâu. Nói chuyện với bạn bè, hỏi bài nhau, đi dạo một lúc, đều là cách để đầu óc được nghỉ mà vẫn đang học.

Vai trò của cha mẹ trong mùa thi không phải là thi cùng con, mà là làm chỗ dựa cho con. Thay vì hỏi hôm nay con được mấy điểm, hãy hỏi hôm nay con có mệt không, có cần mẹ nấu món gì ngon không. Thay vì so sánh con với người khác, hãy nhắc con nhớ rằng kỳ thi này quan trọng, nhưng nó không phải là thước đo duy nhất của giá trị một con người. Một gia đình yên ổn trong mùa thi quý hơn một thời khóa biểu học thêm dày đặc. Khi nhà là chỗ yên, con mới có sức mà học.

Cũng cần nói rõ: trượt một kỳ thi không phải là hết đường. Có nhiều con đường đi tiếp: học lại, chọn trường khác, chọn nghề khác, đi làm rồi học tiếp. Nhiều người thành công không đi qua con đường thẳng nhất. Kỳ thi chỉ đo được một phần kiến thức trong một buổi sáng, nó không đo được lòng kiên trì, sự tử tế, hay khả năng đứng lên sau thất bại của một con người. Nói với con điều này không phải để con lơ là, mà để con bước vào phòng thi với một cái đầu nhẹ nhàng hơn.

Mùa thi cuối năm rồi sẽ qua. Điểm số sẽ có, kết quả sẽ đến, rồi con lại bước tiếp. Điều ở lại lâu nhất không phải là điểm số, mà là cách con đã đi qua mùa thi ấy: có giữ được sức khỏe không, có giữ được lòng bình an không, và có biết rằng dù kết quả ra sao, nhà vẫn là chỗ để về hay không. Một kỳ thi không đo hết một con người. Nhớ được như vậy, cả con và cha mẹ đều sẽ thở nhẹ hơn trong những ngày này.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — kệ 316: Sát na chớ buông lung, giây phút qua, sầu muộn (dhp_ev22.htm)
• Kinh Pháp Cú — kệ 372: Chớ buông lung phóng dật (dhp_ev25.htm)
Bài liên quanThức khuya lướt điện thoại, sáng dậy mệt mỏi: trả lại cho mình một giấc ngủ yênAnh em một nhà, tranh nhau mảnh đất: thắng đất, thua tình thânMẹ chồng nàng dâu: một nhà mà hai lòng, làm sao cho yên?