Cuối tháng 10 vừa qua, một bài đăng trên mạng xã hội kể về người cha đi làm xa, tăng ca đến sáng để lo cho cả nhà, được chia sẻ rất nhiều. Người đăng viết về cha mình bằng giọng vừa thương vừa xót: cha làm quần quật, ít khi về nhà, lần nào gọi điện cũng chỉ nói "ba ổn". Cùng thời điểm, một bài đăng khác của Trắng TV ngày 10/11 viết một câu mà nhiều người lớn đọc xong phải lặng đi: "Tôi nhớ lịch đóng học phí, lịch trả nợ, lịch khám bệnh của cha mẹ, mà không nhớ lần cuối mình mong một ngày nghỉ là khi nào".
Đó là hình ảnh quen thuộc của biết bao người cha, người trụ cột trong gia đình Việt. Cha ít nói. Cha không kể mệt. Cha dậy sớm, về khuya, làm thêm giờ, nhận thêm việc, miễn là cuối tháng có tiền gửi về. Con cái lớn lên trong sự đủ đầy tương đối ấy, nhiều khi không biết cha đã đánh đổi những gì. Đến khi lớn rồi, đi làm rồi, mới hiểu: cái lưng còng của cha, mái tóc bạc sớm của cha, những đêm cha làm đến sáng — tất cả đều là những khoản mà cha trả thay cho cả nhà, lặng lẽ, không hóa đơn.
Nhưng có một điều ít ai nói ra: người cha gồng gánh mãi cũng sẽ cạn. Sức khỏe của cha không phải là vô hạn. Kinh Tăng Nhất A Hàm có lời dạy về ân cha mẹ: ân ấy khó báo đáp, cho nên phải cúng dường cha mẹ, thường phải hiếu thuận, không lỡ thời tiết. Câu kinh này thường được hiểu theo một chiều: con cái phải hiếu với cha mẹ. Nhưng nó còn có một chiều khác, ít được nhắc đến: chính người cha, người mẹ cũng cần được chăm sóc, cũng cần được hỏi "ba có mệt không", cũng cần được nghỉ ngơi. Hiếu không chỉ là việc của con. Hiếu bắt đầu từ việc cả nhà biết thương nhau, kể cả thương người đang gánh nặng nhất.
Sách Dịch Học Tinh Hoa viết: cần phải biết đủ mà dừng lại, để mà trở về. Câu này nói với người cha một điều mà cả đời cha ít khi được nghe: biết đủ mà dừng không phải là bỏ rơi gia đình. Làm việc đến kiệt sức rồi đổ bệnh, lúc ấy cả nhà còn khổ hơn. Một người cha biết giữ sức khỏe cho mình, biết nghỉ ngơi đúng lúc, biết nói "hôm nay ba mệt, ba nghỉ một buổi" — đó không phải là ích kỷ. Đó là trách nhiệm. Vì cha còn khỏe thì nhà mới còn chỗ dựa.
Còn với những người con, bài học cũng rõ ràng. Đừng đợi đến khi cha đổ bệnh mới hỏi thăm. Hãy hỏi ngay hôm nay, khi cha vẫn còn trả lời "ba ổn" bằng giọng khỏe mạnh. Hỏi cụ thể, đừng hỏi chung chung: "Ba làm mấy giờ về? Dạo này ba ngủ được không? Ba có đau lưng không?" Và đừng chỉ hỏi — hãy làm. Gọi về thường xuyên hơn. Về thăm khi có thể. Nói với cha rằng nhà vẫn ổn, rằng con đã lớn, rằng cha có thể bớt gánh một chút rồi. Với một người cha đã quen gánh, câu nói "ba nghỉ đi, có con đây" có khi là món quà lớn nhất.
Đôi khi người con ngại nói những lời như vậy, vì cả nhà ít khi nói lời thương nhau thành tiếng. Nhưng thương mà không nói ra, người kia không tự biết được. Cha đã từng là một đứa con, cũng từng được cha mẹ mình lo lắng, rồi lớn lên lại lo cho con mình. Vòng tròn ấy cứ tiếp nối như vậy. Đến lượt mình, mình không cần làm gì to tát để nối tiếp vòng tròn ấy. Chỉ cần một cuộc gọi, một câu hỏi han, một lần về thăm — và quan trọng nhất, một lần nói với cha rằng cha không cần gánh một mình nữa.
Cũng xin nhắn với những người cha đang đọc bài này, nếu có người cha nào đang nghe: làm việc vì gia đình là điều đáng quý, nhưng gia đình cần cha khỏe mạnh hơn cần thêm một khoản tiền. Đừng đợi đến khi cơ thể lên tiếng bằng bệnh tật mới chịu dừng. Biết đủ mà dừng, nghỉ ngơi cho tử tế, ăn uống cho đàng hoàng — đó cũng là một cách thương vợ thương con. Cả nhà thương nhau, bắt đầu từ việc mỗi người biết thương lấy mình, để còn sức mà thương nhau lâu dài.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư