Vừa hôm nay, ngày mười lăm tháng mười một, một công ty tài chính lớn đã phải lên tiếng cảnh báo: nhiều kẻ gian đang mạo danh các công ty tài chính, rao cho vay tiền online với những lời mời rất ngọt — giải ngân trong ngày, không cần chứng minh thu nhập, nợ xấu vẫn vay được. Nạn nhân chung của chúng là những người đang cần tiền gấp để kinh doanh, để tiêu xài, hoặc vì đã dính nợ xấu nên không vay được ở ngân hàng.
Thủ đoạn của chúng thường đi theo một kịch bản. Đầu tiên là quảng cáo trên mạng xã hội, hứa hẹn vay dễ, vay nhanh, số tiền lớn. Khi có người cắn câu, chúng dùng tài khoản mạng xã hội giả làm nhân viên tổng đài, hướng dẫn làm thủ tục qua một trang web giả mạo công ty tài chính thật. Đến bước cuối, chúng yêu cầu nộp một khoản phí trước với đủ lý do: phí hồ sơ, phí giải ngân, phí bảo hiểm khoản vay. Nộp xong, chúng biến mất. Tiền vay không thấy, tiền phí cũng mất.
Có một điều cần nói thẳng: vay tiền chính thống không bao giờ thu phí trước khi giải ngân. Bất cứ ai yêu cầu mình chuyển tiền trước để được vay tiền, thì đó không phải là người cho vay, mà là người đang lấy tiền của mình. Đây là dấu hiệu đơn giản nhất, dễ nhớ nhất, mà ai cũng có thể giữ trong đầu.
Vì sao cái bẫy này vẫn có người sập? Vì nó đánh đúng vào lúc người ta túng quẫn nhất. Khi trong túi không còn tiền, khi chủ nợ đang giục, khi con ốm cần tiền viện, người ta dễ ký vào bất cứ thứ gì, miễn là có tiền ngay. Túng quẫn làm cho lý trí mờ đi. Kẻ lừa biết điều đó nên luôn tạo ra cảm giác gấp gáp: chỉ còn hôm nay, chỉ còn vài suất, chuyển phí ngay thì tiền về ngay.
Sách Dịch Học Tinh Hoa có dạy: cần phải biết đủ mà dừng lại. Biết đủ không phải là cam chịu nghèo, mà là dừng lại một nhịp để nhìn rõ mình đang ở đâu, mình thật sự cần gì. Người biết đủ thì không vay một khoản tiền lớn để trả một khoản nợ nhỏ, rồi lại vay thêm một khoản nữa để trả khoản vừa vay. Cái vòng nợ chồng nợ ấy, một khi đã quay, rất khó dừng.
Vậy khi thật sự cần tiền, mình nên làm gì. Trước hết, hãy dừng lại và tính lại: mình cần bao nhiêu, để làm gì, trả bằng nguồn nào, trong bao lâu. Nếu chưa trả lời được ba câu ấy, thì chưa nên vay. Thứ hai, chỉ vay ở những tổ chức có địa chỉ rõ ràng, có giấy phép, và kiểm tra thông tin trên các kênh chính thức của tổ chức đó, chứ không qua đường link người lạ gửi. Thứ ba, nếu đã vướng vào nợ nần, hãy tìm đến ngân hàng, tổ chức tư vấn tài chính hoặc cơ quan pháp luật để được hướng dẫn cách xử lý. Vay nóng để trả nợ nóng chỉ làm cho lửa cháy to hơn.
Và nếu có người thân đang túng quẫn, xin đừng trách họ dại dột. Hãy ngồi lại cùng họ tính toán, cùng họ tìm một lối ra. Người đang chìm thì cần một bàn tay kéo lên, không cần thêm một lời chê bai đẩy họ xuống sâu hơn.
Cũng cần nói thêm về một cái bẫy khác hay đi kèm với vay nóng: lãi mẹ đẻ lãi con. Nhiều khoản vay bên ngoài có lãi suất cao đến mức tiền lãi mỗi tháng đã lớn hơn tiền gốc ban đầu, trả mãi mà nợ không vơi. Trước khi ký bất cứ giấy tờ vay mượn nào, hãy đọc kỹ phần lãi suất, phí phạt trả chậm, và tự tính xem mỗi tháng mình phải trả bao nhiêu, trả trong bao lâu, tổng cộng là bao nhiêu. Nếu con số ấy vượt quá khả năng của mình, thì đó không phải là giải pháp, mà là một gánh nặng mới.
Tiền bạc là phương tiện, không phải là cứu cánh. Lúc túng quẫn nhất, thứ cứu mình không phải là một khoản vay dễ dàng, mà là một cái đầu tỉnh táo và một người thân sẵn lòng ngồi lại cùng mình.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư