Trong phiên họp ngày 9/11 vừa qua, Quốc hội bàn việc sửa luật về người cao tuổi: chuyện khám chữa bệnh, chuyện bảo hiểm y tế, chuyện chăm sóc người già. Tin tức đọc lên khô khan, toàn điều khoản và con số. Nhưng đằng sau những điều khoản ấy là một câu hỏi rất đời: cha mẹ già rồi, ai sẽ ở bên họ.
Có một nỗi cô đơn rất riêng của tuổi già. Con cái đi làm xa, cháu chắt đi học, ngôi nhà đông người bỗng vắng dần. Ông bà ngồi một mình trước hiên, nghe tiếng xe ngoài đường, đợi một cuộc gọi của con. Có cụ nói, một ngày dài nhất không phải là ngày không có việc gì làm, mà là ngày không có ai để nói chuyện.
Cô đơn của người già không chỉ là thiếu người bên cạnh. Đó là cảm giác mình không còn cần thiết nữa. Ngày xưa mình là trụ cột, lo cho cả nhà. Giờ con cái tự lo được, mình chỉ ngồi nhìn. Nhiều cụ giấu nỗi buồn ấy đi, vì sợ con lo, sợ làm phiền. Cứ thế, nỗi cô đơn lớn dần trong im lặng.
Nhà Phật dạy: hiếu hạnh đứng đầu trăm hạnh tốt. Hiếu cảm đến trời thì mưa hòa gió thuận, hiếu cảm đến đất thì muôn vật hóa sinh. Nói theo lời thường, trong trăm điều tốt, hiếu với cha mẹ là điều đứng đầu. Không phải vì lễ nghi, mà vì đó là gốc rễ của lòng người. Người biết hiếu với cha mẹ thì cũng biết thương người khác.
Chăm sóc cha mẹ già là tu. Không phải tu ở chùa xa, mà tu ngay trong nhà mình. Tu ở chỗ kiên nhẫn nghe cha kể một câu chuyện đã kể mười lần. Tu ở chỗ dìu cha mẹ đi khám bệnh, ngồi chờ ngoài hành lang bệnh viện. Tu ở chỗ nấu một bữa cơm hợp khẩu vị của người già, rồi ngồi ăn cùng, dù mình đang bận trăm việc.
Nhiều người nghĩ báo hiếu là gửi tiền. Tiền cần, nhưng không đủ. Cha mẹ già cần tiền thuốc, cần bảo hiểm y tế tốt, cần chính sách chăm sóc đàng hoàng. Những điều Quốc hội đang bàn là rất cần thiết. Nhưng cha mẹ còn cần một thứ mà luật pháp không viết thành điều khoản được: sự có mặt của con cái.
Có mặt không nhất thiết là ở chung nhà. Có mặt là một cuộc gọi mỗi ngày, không phải để hỏi có khỏe không cho xong, mà để thật sự lắng nghe. Có mặt là về thăm, ngồi uống một chén trà với cha, phụ mẹ nhặt rau. Có mặt là nhớ ngày cha mẹ tái khám, nhớ loại thuốc cha mẹ đang uống, nhớ món ăn cha mẹ kiêng.
Tuổi già đến cùng với bệnh tật và sự chậm chạp. Người già hay quên, hay nhắc lại, hay khó tính. Có lúc mình bực, mình nghĩ sao cha mẹ phiền vậy. Nhưng hãy nhớ, ngày mình còn nhỏ, mình cũng phiền cha mẹ như thế. Mình khóc đêm, mình ốm đau, mình hỏi một câu tới mười lần. Cha mẹ đã kiên nhẫn với mình cả một đời. Giờ tới lượt mình kiên nhẫn với cha mẹ.
Nếu bạn đang ở xa cha mẹ, đừng đợi tới khi rảnh mới gọi về. Rảnh thì ít khi tới. Hãy đặt một giờ cố định trong ngày để gọi cho cha mẹ, như một cuộc hẹn không thể bỏ. Và khi về thăm, đừng chỉ về rồi đi. Hãy ở lại đủ lâu để cha mẹ thấy mình thật sự có mặt.
Luật pháp có thể sửa để người già được khám chữa bệnh tốt hơn, được bảo hiểm đầy đủ hơn. Đó là điều đáng mừng. Nhưng luật không thay được lòng người. Cha mẹ già cô đơn hay không, cuối cùng vẫn nằm ở con cái: mình có còn nhớ về nhà, có còn ngồi lại với cha mẹ, có còn coi hiếu là việc của mỗi ngày hay không. Hiếu hạnh đứng đầu trăm hạnh. Bắt đầu từ một bữa cơm, một cuộc gọi, một buổi chiều ngồi bên cha mẹ. Đơn giản vậy thôi, mà quý lắm.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư