Gần đây có một buổi trò chuyện về cha mẹ kiệt sức thu hút rất nhiều phụ huynh theo dõi, có webinar còn ghi nhận hơn một trăm năm mươi người đăng ký tham dự. Trong đó có một câu nói làm nhiều người lặng đi: tôi nhớ lịch đóng học phí của con, nhớ lịch trả nợ, nhớ lịch khám bệnh của cha mẹ, mà không nhớ lần cuối cùng mình mong một ngày nghỉ là khi nào. Câu nói ấy không phải để than thở. Nó chỉ nói thật một điều mà nhiều cha mẹ đang sống mỗi ngày: thương con hết lòng, mà quên mất mình cũng là một con người cần được thương.
Kiệt sức của cha mẹ khác với mệt bình thường. Mệt bình thường thì ngủ một giấc là khỏe lại. Còn kiệt sức là ngủ dậy vẫn mệt, là nhìn con chơi mà lòng mình trống rỗng, là nghe con khóc mà tay chân vẫn làm, nhưng trong lòng không còn cảm xúc gì nữa. Rồi sau đó là tội lỗi: mình làm cha, làm mẹ mà sao lại thấy chán việc chăm con? Mình thương con mà sao lại muốn được yên một mình? Cái tội lỗi ấy làm người ta càng kiệt hơn, vì vừa mệt thân, vừa mệt lòng.
Vì sao cha mẹ bây giờ dễ kiệt sức đến vậy? Một phần vì ai cũng muốn làm cha mẹ hoàn hảo. Phải hiểu tâm lý trẻ ở từng giai đoạn, phải cho con ăn đúng, học đúng, chơi đúng, phải giữ nhà êm ấm, phải kiếm đủ tiền, mà vẫn phải vui vẻ, dịu dàng. Người ta gọi đó là nuôi dạy con kiểu căng thẳng: càng cố làm hoàn hảo, càng thấy mình thiếu. Con chưa giỏi thì mình lo, con giỏi rồi thì mình lo giữ, ngày nào cũng như đang thi. Sống như vậy lâu ngày, ai mà không kiệt?
Đạo Phật dạy về từ bi, hỷ, xả. Trong sách Lịch sử Việt Nam, khi nói về Phật giáo thời Trần, có đoạn viết rằng giáo lý đạo Phật với từ bi hỷ xả và sự tu thân rất dễ được quần chúng tiếp thu, vì nó gần với tinh thần khoan hòa, nhân từ của dân tộc. Từ bi thường được hiểu là thương người khác. Nhưng ít ai nhớ rằng mình cũng là một người cần được thương. Người cha, người mẹ cũng là một chúng sinh đang mệt, đang cần một bàn tay đỡ. Thương mình không phải là ích kỷ. Thương mình là để mình còn sức mà thương con cho đúng.
Trong kinh Pháp Cú có câu: tâm dẫn đầu các pháp, tâm là chủ, tâm tạo tác. Nói theo lời thường thì là: cái tâm của cha mẹ dẫn đầu mọi việc trong nhà. Tâm cha mẹ mệt thì cả nhà mệt theo, dù cơm vẫn nấu, áo vẫn giặt. Tâm cha mẹ yên thì nhà mới yên thật. Cho nên dành một chút thời gian để tâm mình được nghỉ không phải là bỏ bê con. Đó là đang chăm sóc cái gốc của cả nhà.
Sách Địa Ngục Biến Tướng Đồ có câu: trăm điều thiện thì hiếu đứng đầu, và không gì đáp được công ơn cha mẹ. Người ta thường đọc câu ấy để dạy con phải hiếu với cha mẹ. Nhưng nghĩ ngược lại một chút: thân thể này của mình cũng là do cha mẹ sinh ra, mình làm kiệt nó, bỏ mặc nó, thì có phải cũng là chưa trọn hiếu với chính gốc rễ của mình không? Thương thân mình cho tử tế, ăn đủ bữa, ngủ đủ giấc, đó cũng là một cách báo hiếu, dù không ai khen mình vì chuyện đó.
Vậy cha mẹ mệt thì làm sao? Không cần làm gì lớn lao. Mỗi ngày giữ cho mình một khoảng nghỉ thật, dù chỉ hai mươi phút, không điện thoại, không việc nhà. Nói ra khi mình mệt, đừng đợi đến lúc gục mới nói. Nhờ người thân đỡ một tay, đừng ôm hết mọi việc rồi trách không ai giúp. Và quan trọng nhất: đừng tự trách mình khi thấy mệt. Mệt không có nghĩa là mình làm cha mẹ dở. Mệt chỉ có nghĩa là mình đã cố rất nhiều, và đã đến lúc cần được nghỉ.
Nếu tình trạng mệt mỏi, mất ngủ, chán nản kéo dài nhiều tuần, mình nên tìm đến chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ để được hỗ trợ. Đó không phải là yếu đuối, đó là biết thương mình đúng cách. Con cái không cần một người cha, người mẹ hoàn hảo. Con chỉ cần một người cha, người mẹ còn đủ sức để vui với con, còn đủ lòng để thương con. Giữ được mình, là giữ được nhà.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư