Dạo gần đây, trên mạng xã hội xuất hiện một nhóm có cái tên khiến nhiều cha mẹ giật mình: nhóm "Con ghét bố mẹ". Trong nhóm, những đứa trẻ kể về áp lực học hành, thi cử, về cảm giác không được thấu hiểu trong chính nhà mình. Một tạp chí viết về chuyện này hồi tháng mười vừa rồi có nhận xét đáng suy nghĩ: trẻ em ngày nay sống trong điều kiện vật chất đầy đủ hơn thế hệ trước, nhưng lại có nhiều khoảng trống, nhiều áp lực, nhiều cô đơn. Bài viết cũng nhắc một thực tế khác: tỷ lệ ly hôn ngày càng tăng, nhiều đứa trẻ phải thích nghi với sự đổ vỡ, với việc cha mẹ xa cách nhau, trong khi đời sống tinh thần của các em chưa được quan tâm đúng mức.
Ly hôn là chuyện của hai người lớn. Nhưng người gánh phần nặng nhất nhiều khi lại là đứa trẻ. Cha mẹ cãi nhau, con ngồi trong phòng nghe hết. Cha mẹ ra tòa, con phải chọn ở với ai, như thể tình thương cũng chia đôi được. Cha mẹ ly hôn xong, con đi thăm cha thì sợ mẹ buồn, ở với mẹ thì nhớ cha. Nhiều đứa trẻ không dám nói ra, chỉ im lặng, học sa sút, hoặc trở nên cáu gắt. Người lớn nhìn vào tưởng con hư, con khó bảo. Thật ra, nhiều khi con chỉ đang đau mà không biết nói bằng lời nào.
Trong kinh Pháp Cú có một câu dạy rất ngắn mà thấm: hận thù diệt hận thù, đời này không thể có. Từ bi diệt hận thù, là định luật ngàn thu. Câu này nói về một quy luật: lấy giận đáp giận thì giận không hết, chỉ có lòng thương mới làm giận lắng xuống. Vợ chồng hết duyên, chia tay nhau, đó là chuyện buồn nhưng có thể hiểu được. Điều đáng tiếc là khi người ta mang hận thù của mình đặt lên vai con trẻ. Cha nói xấu mẹ trước mặt con, mẹ kể tội cha cho con nghe, mỗi người đều muốn con đứng về phía mình. Con trở thành nơi để người lớn trút giận, mà con thì không có chỗ nào để trút lại.
Có một điều cần nói rõ: ly hôn không làm con mất cha hay mất mẹ. Con chỉ mất đi một mái nhà có cả hai người. Nếu sau ly hôn, cha mẹ vẫn giữ được sự tử tế với nhau, con vẫn được gặp cả hai, vẫn được yêu thương đầy đủ, thì vết thương sẽ lành dần. Ngược lại, nếu cha mẹ biến con thành vũ khí, thành người đưa tin, thành quan tòa phân xử đúng sai, thì vết thương ấy sẽ theo con rất lâu, có khi đến tận khi con lớn lên và lập gia đình của riêng mình. Nhiều người lớn hôm nay vẫn mang trong lòng một đứa trẻ ngày xưa chưa được ai dỗ dành.
Vậy người làm cha làm mẹ nên làm gì, khi hôn nhân đã không cứu được? Thứ nhất, đừng bắt con chọn phe. Con thương cả cha lẫn mẹ, đó là điều tự nhiên và đúng đắn, không phải là phản bội ai. Thứ hai, đừng nói xấu nhau trước mặt con. Chuyện của hai người lớn, hãy để hai người lớn tự giải quyết với nhau. Thứ ba, hãy nói với con một câu đơn giản mà nhiều cha mẹ quên nói: cha mẹ không ở với nhau nữa, nhưng cha mẹ vẫn thương con, và chuyện này không phải lỗi của con. Trẻ con thường tự trách mình. Có đứa nghĩ: giá như con ngoan hơn, cha mẹ đã không cãi nhau. Câu nói ấy của cha mẹ có thể gỡ được một gánh nặng rất lớn trong lòng con.
Còn với những người con đã lớn, đang mang trong lòng nỗi giận với cha hoặc mẹ, xin hãy nhớ câu kinh kia: chỉ có lòng thương mới làm hận thù lắng xuống. Thương ở đây không có nghĩa là cho rằng cha mẹ đúng. Thương là hiểu rằng cha mẹ cũng là con người, cũng có lúc sai, lúc yếu, lúc không biết cách yêu thương cho đúng. Hiểu được như vậy, lòng mình nhẹ đi một chút. Nhẹ đi một chút, là đã là một bước chữa lành rồi.
Ly hôn là một cái kết. Nhưng với đứa trẻ, đó cũng có thể là một khởi đầu khác, nếu người lớn đủ bình tĩnh và đủ thương con. Đừng để một cuộc chia tay của hai người lớn trở thành một vết thương cả đời của một đứa trẻ. Nếu trong nhà đang có chuyện buồn, nếu con cái có dấu hiệu thu mình, mất ngủ, học sa sút, cha mẹ nên lắng nghe con nhiều hơn, và tìm đến sự hỗ trợ của chuyên gia tâm lý khi cần. Một đứa trẻ được lắng nghe hôm nay, sẽ là một người lớn biết yêu thương ngày mai.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư