🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Cây đứng một mình thì gió quật ngã, rừng đứng chung thì còn

Truyện Tiền Thân · 7 phút đọc

Có những gia đình, anh em ruột thịt với nhau mà chỉ vì một miếng đất, một món tiền, một câu nói mà từ mặt nhau cả chục năm. Có những xóm làng, hàng xóm láng giềng mà chỉ vì một bờ rào, một lối đi mà thành kẻ thù. Nhìn vào, ai cũng tiếc. Chỉ một chút lợi nhỏ mà mất đi cái lớn hơn nhiều.

Ngày xưa, bà con của Đức Phật tranh chấp nhau về nước sông Rohini. Hai bên đều là họ hàng, vậy mà cuộc tranh chấp đến mức có thể dẫn đến diệt vong. Biết việc này, Đức Phật đi đến, ngồi trên bờ sông và kể cho họ nghe một câu chuyện xưa.

Thuở xưa, khi vua Brahmadatta trị vì ở Ba-la-nại, vua trời Vessavana đời trước mệnh chung. Đế Thích đặt một vị vua khác thay thế. Vị vua mới gửi thông điệp đến các thần cây, lùm cây, bụi cây, cây leo: các ngươi hãy tự lựa chọn trú xứ mình ưa thích.

Lúc bấy giờ, Bồ-tát sanh làm thần cây trong một rừng cây Sàla. Ngài nói với các bà con: "Khi các ngươi lựa chọn trú xứ, chớ lựa chọn các cây mọc một mình ở khoảng trống. Hãy lựa chọn trú xứ chung quanh chỗ mà ta đã lựa chọn trong rừng Sàla này."

Các thần cây hiền trí làm theo lời Bồ-tát, lựa chọn trú xứ quanh chỗ của ngài. Nhưng những thần cây không có trí lại nói: "Sao chúng ta lại lựa chọn trú xứ ở trong rừng? Chúng ta hãy lựa chọn trú xứ tại chỗ có người, ngoài cửa các làng, thị trấn, kinh đô, vì các thần cây sống gần làng nhận được lễ vật cúng dường tối thượng và danh vọng tối thượng." Vì thế, những thần cây ấy lựa chọn trú xứ tại con đường có người, những chỗ có cây lớn, tại các khoảng trống.

Một hôm, mưa to gió lớn nổi lên. Những cây xưa nhất ở trong rừng, có rễ ăn sâu chắc chắn, đã kiên trì đứng riêng biệt trong quá khứ, cũng đều bị gãy cành và thân, bị bật gốc rễ và ngã xuống. Trái lại, khi dông tố thổi qua rừng, các cây Sàla đứng thành nhóm cột chặt vào nhau, tuy dông tố có đánh mạnh chỗ này chỗ kia, nhưng không thể làm ngã một cây nào.

Các thần cây có trú xứ bị phá vỡ, không còn chỗ nương tựa, tay bồng các con nhỏ đi đến dãy Hy-mã-lạp Sơn, kể lại nỗi đau khổ của mình cho chư thần trong rừng Sàla. Bồ-tát nghe xong, nói: "Chính vì chúng không vâng theo lời các bậc hiền trí, đi đến trú xứ không đủ nhân duyên, nên gặp phải sự tình như vậy." Rồi ngài thuyết pháp qua bài kệ: "Lành thay, nhiều bà con, / Như cây sanh từ rừng, / Gió thổi ngã những cây / Đứng một mình riêng lẻ."

Phật kể xong, quay lại nói với bà con mình: "Các bà con cần phải đối xử với nhau hòa hợp và hoan hỷ. Khi các bà con hòa hợp đoàn kết, kẻ thù không tìm được cơ hội để phá hoại. Không phải chỉ riêng loài người mới cần phải đoàn kết, mà các loài vật vô tri cũng cần phải hòa hợp đoàn kết."

Câu chuyện này không nói về cây. Nó nói về cách người ta chọn chỗ đứng trong đời. Cây mọc riêng lẻ ở khoảng trống, gần làng, gần đường, tưởng là được nhiều lễ vật, nhiều danh vọng, hóa ra là cây dễ ngã nhất khi bão đến. Cây trong rừng, chẳng có ai cúng dường, chẳng có danh vọng gì, vậy mà đứng vững, vì cành lá của chúng đan vào nhau, rễ của chúng nương vào nhau.

Gia đình cũng vậy, xóm làng cũng vậy. Khi còn hòa hợp, người ngoài không chen vào được. Kẻ xấu muốn phá cũng không tìm được kẽ hở. Nhưng khi anh em đã chia rẽ, khi hàng xóm đã thành thù, thì chỉ một cơn gió nhẹ cũng đủ làm đổ cả cây. Không phải gió mạnh, mà là mình đã đứng một mình từ lâu rồi.

Nhiều người tưởng đoàn kết là chuyện lớn, phải có việc lớn mới cần. Thật ra đoàn kết bắt đầu từ những chuyện rất nhỏ: một bữa cơm còn ngồi chung với nhau, một câu nói còn nhường nhau, một món lợi nhỏ còn biết chia nhau. Cây trong rừng không họp bàn gì với nhau, chúng chỉ đứng gần nhau, cành đan cành, lá chạm lá. Người với người cũng vậy, không cần lời lẽ lớn lao, chỉ cần còn đứng gần nhau.

Cho nên, khi trong nhà sắp có chuyện tranh chấp, hãy nhớ đến rừng cây Sàla. Đừng hỏi ai đúng ai sai trước, hãy hỏi: mình có còn đứng chung với nhau không. Còn đứng chung thì gió nào cũng qua được. Đã tách ra đứng riêng, thì dù cây có lớn đến đâu, rễ có sâu đến đâu, một cơn bão cũng đủ quật ngã.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Chuyện Luật Cây Rừng (Tiền Thân Rukkadhamma, số 74) — Kinh Tiểu Bộ, tập 4 [Chuyện Tiền Thân 1–120] (HT Thích Minh Châu dịch), tr. 193–194 (kệ điểm tựa tr. 194)
Bài liên quanCậu bé bảy tuổi hỏi: hạnh phúc đi cửa nào?Con nai núi mê tiếng gọi bạn, quên đường vềMất nước mà không mất mình: vua Đại Giới Đức và sức mạnh tinh tấn