🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Giúp người làm thiện thành công: niềm vui tùy hỷ

Từ bi – bố thí · 7 phút đọc

Có một kiểu niềm vui rất lạ. Nghe tin người khác làm được việc tốt, mình vui theo. Không phải việc của mình. Không có phần của mình. Vậy mà lòng nhẹ hẳn đi.

Ngược lại cũng có một kiểu buồn rất quen. Thấy người khác được khen, mình khó chịu. Thấy bạn bè thành công, mình tự hỏi sao không phải là mình. Cái khó chịu ấy không làm ai mất gì ngay. Nhưng nó âm thầm lấy đi của mình một thứ. Đó là khả năng vui.

Sách Liễu Phàm Tứ Huấn có một cách nói rất đẹp về chuyện này. Sách dạy: tùy lúc gặp duyên lành cứu giúp người, hay tùy hỷ công đức mà hành thiện. Tùy hỷ nghĩa là vui theo. Thấy người làm thiện, mình vui. Thấy người có công đức, mình mừng cho họ. Cái vui ấy tự nó đã là một việc thiện.

Sách còn kể ra mười loại việc thiện. Trong đó có một loại rất gần với đời sống của chúng ta. Đó là thành toàn việc thiện của người. Thấy ai làm việc tốt, hoặc thấy ý chí của họ có thể tiến lên, thì nên giúp họ thành công. Khen ngợi khích lệ cũng được. Gìn giữ bao bọc cũng được. Biện bạch hộ cho họ khi họ bị hiểu lầm cũng được. Miễn sao việc thiện ấy được thành.

Sách kể chuyện vua Thuấn thời chưa lên ngôi. Ông ra đầm đánh cá. Người ta tranh nhau chỗ nước sâu nhiều cá. Người già yếu phải ra chỗ nước nông, ít cá. Thuấn không giảng đạo lý gì. Ông lặng lẽ làm gương. Thấy ai nhường chỗ, ông khen hết lời. Rồi ông cũng nhường chỗ cho người khác. Một năm sau, cả đầm cá không còn ai tranh giành nữa.

Câu chuyện ấy có một điểm rất đáng nghĩ. Thuấn không làm gì lớn. Ông chỉ vui với cái tốt của người khác, và khen cái tốt ấy lên. Vậy mà cả một vùng thay đổi. Có những việc thiện không cần tiền. Chỉ cần một người chịu vui theo, chịu nói một lời khen đúng lúc.

Đời thường của chúng ta cũng vậy. Một đứa trẻ trong xóm nhặt được của rơi đem trả. Một người bạn âm thầm giúp đỡ người nghèo. Một đồng nghiệp làm việc tử tế mà không ai biết. Những việc ấy nhỏ lắm. Nhưng nếu có người nhìn thấy, khen một câu, kể lại cho người khác nghe, thì việc thiện ấy được tiếp sức. Người làm thiện có thêm lòng tin để làm tiếp.

Ngược lại, nếu ta gặp việc thiện mà dửng dưng, hoặc tệ hơn là dè bỉu, thì việc thiện ấy dễ lụi đi. Người ta làm việc tốt đã khó. Làm mà bị chê cười, bị nghi ngờ động cơ, thì càng khó hơn. Một lời khen đúng lúc đôi khi giữ được một con người ở lại với điều thiện.

Có người hỏi: vui theo người khác thì mình được gì? Sách xưa không trả lời bằng phép tính lời lỗ. Sách chỉ nói: lòng người quân tử là lòng tôn kính, yêu mến người. Thấy người có chỗ hay, chỗ tốt, thì ghi nhớ mà học lấy. Không những học, mà còn tán dương kể lại cho mọi người cùng biết. Cái được ở đây không phải là tiền bạc. Cái được là lòng mình rộng ra.

Lòng ganh tị thì chật. Nó chỉ chứa được một mình mình. Lòng tùy hỷ thì rộng. Nó chứa được niềm vui của bao nhiêu người. Người hay ganh tị sống trong một căn phòng chật, lúc nào cũng thấy người khác chướng mắt. Người biết tùy hỷ sống trong một khoảng sân rộng, thấy ai vui mình cũng vui theo được.

Thực tập tùy hỷ không khó. Bắt đầu từ những việc nhỏ nhất. Hôm nay nghe ai được khen, thử mừng thật lòng một câu. Thấy ai làm việc tốt, thử kể lại cho người nhà nghe với giọng trân trọng. Thấy người trẻ hơn mình giỏi hơn mình, thử học lấy một điều hay của họ thay vì tìm một lỗi nhỏ để chê.

Có một điều nữa sách xưa nhắc rất kỹ. Đừng thấy mình có chỗ giỏi mà khinh chèn người khác. Đừng lấy cái hay của mình ra so đo với người. Đừng thấy mình có quyền mà làm khó người. Người có tài, có trí, nên giấu đi mà coi như mình còn non kém. Còn thấy người có lỗi thì bao dung, ẩn nhẹm cho, để họ tự hối mà sửa.

Đó là cách sống của người có độ lượng. Coi thiên hạ là công, mình là tư. Làm gì cũng nghĩ đến lợi cho mọi người trước, lợi cho mình sau. Nghe thì cao xa. Nhưng thực ra nó bắt đầu từ một việc rất nhỏ: vui được với niềm vui của người khác.

Ngày mai, nếu có ai đó trong xóm làm được một việc tốt, bạn thử làm một việc. Đừng đi qua như không thấy. Dừng lại một chút. Nói một câu khen thật lòng. Biết đâu, câu khen ấy lại là cái duyên để việc thiện ấy lớn lên. Và biết đâu, chính bạn lại là người vui nhất. Vì niềm vui khi thấy người khác tốt lên là thứ niềm vui không ai lấy mất được.

Tùy hỷ là vậy. Không tốn tiền. Không tốn sức. Chỉ tốn một chút lòng hẹp hòi của mình. Mà đổi lại, mình được cả một đời sống nhẹ nhàng, rộng rãi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Liễu Phàm Tứ Huấn — trang 34–35, mục 'Tùy duyên hết sức tu thập thiện': 'tùy hỷ công đức mà hành thiện', mười loại thiện, trong đó có 'thành toàn việc thiện của người'; chuyện vua Thuấn nhường chỗ đánh cá ở đầm Lôi Trạch, trang 35.
• Liễu Phàm Tứ Huấn — trang 35–36: thấy người có chỗ hay tốt thì ghi nhớ học lấy và tán dương thuật lại cho mọi người cùng biết; đừng lấy chỗ hay của mình so đo với người.
Bài liên quanTrấn an người đang sợ: vô úy thí trong đời thườngNhường một bước khi bị khiêu khích: nhẫn nhục của người mạnhGỡ mối oán trong nhà: oan gia nên giải, không nên kết