🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Trấn an người đang sợ: vô úy thí trong đời thường

Từ bi – bố thí · 8 phút đọc

Có những nỗi sợ không nói ra được. Đứa trẻ sợ bóng tối nhưng không dám nói với ai. Người bệnh nằm trong phòng chờ kết quả, sợ mà không dám hỏi. Người già sợ ngã, sợ làm phiền con cháu, nên cứ ngồi yên một chỗ. Sợ là thứ cảm giác rất riêng. Người ngoài nhìn vào, nhiều khi không thấy gì. Nhưng người đang sợ thì thấy cả thế giới chao đảo.

Cụ Nguyễn Duy Cần trong cuốn Phật Học Tinh Hoa có một đoạn viết rất thấm về chuyện này. Cụ nói: con người vì chấp có một cái ta, nên hay lo sợ một ngày kia nó sẽ mất đi. Vì vậy mà sinh ra bệnh sợ chết. Và bởi sợ chết, mới có ham sống, rồi sinh ra hèn nhát, cầu cạnh. Cụ gọi sợ là cái địa ngục của tâm hồn.

Nghe thì nặng. Nhưng ngẫm lại thì đúng. Sợ làm cho người ta co lại. Sợ làm cho người ta không dám làm điều phải. Sợ làm cho người ta đánh mất cả lòng tốt của mình. Có người vốn hiền lành, nhưng khi sợ quá thì trở nên ích kỷ, nóng nảy, thậm chí làm điều ti tiện để cầu sống. Không phải vì họ xấu. Mà vì sợ đã che mất họ.

Vì vậy mà trong nhà Phật có một hạnh gọi là vô úy thí. Vô úy nghĩa là không sợ. Thí nghĩa là cho. Vô úy thí là cho người khác bớt sợ. Cụ Nguyễn Duy Cần viết: Bồ Tát tu hạnh vô úy thí để giải thoát con người khỏi cái bệnh sợ ấy. Bồ Tát lấy cái gương vô úy của mình trước vấn đề sinh tử để cảnh tỉnh chúng sinh, đừng vì ham sống sợ chết mà làm những điều ti tiện để cầu sống, trong khi sống chết là lẽ vô thường.

Sách còn nói rõ cách làm. Gặp tai nạn thì ra tay cứu vớt. Gặp tật bệnh nguy hiểm thì săn sóc thuốc thang. Thường tỏ ra là một bậc đại dũng để trấn an tấm lòng sợ hãi của chúng sinh. Bồ Tát hành vô úy thí giống như các bậc anh hùng hiệp sĩ thời xưa, thi ân bất cầu báo. Cho đi mà không đòi báo đáp.

Nghe thì lớn lao. Nhưng vô úy thí trong đời thường lại rất nhỏ. Nhỏ đến mức ai cũng làm được.

Một đứa trẻ sợ bóng tối. Mình không cần giảng đạo lý gì. Chỉ cần ngồi lại bên nó một lúc, nắm tay nó, để nó biết có người ở đây. Nỗi sợ của nó vơi đi một nửa. Một người hàng xóm sắp vào viện mổ. Mình ghé qua, nói vài câu bình thường, dặn dò vài việc nhỏ. Người ấy yên lòng hơn. Một người bạn vừa mất việc, sợ không nuôi nổi gia đình. Mình lắng nghe hết câu chuyện, không vội khuyên, không vội chê. Chỉ lắng nghe thôi, người ấy cũng bớt sợ.

Có khi vô úy thí chỉ là một câu nói đúng lúc. Đừng sợ, có tôi đây. Câu này nói thì dễ. Nhưng với người đang sợ, nó nặng như một bờ vai. Có khi vô úy thí là sự có mặt. Ngồi bên giường bệnh, không làm gì cả, chỉ ngồi đó. Người bệnh nhìn thấy có người ngồi bên, lòng yên lại. Có khi vô úy thí là một lời giải thích rõ ràng. Người ta sợ phần nhiều vì không hiểu. Giải thích cho họ hiểu chuyện gì đang xảy ra, họ bớt sợ ngay.

Điều khó nhất của vô úy thí không phải là làm gì. Mà là mình phải bớt sợ trước. Người đang run rẩy thì khó trấn an ai. Muốn cho người khác bớt sợ, trước hết lòng mình phải yên. Cụ Nguyễn Duy Cần gọi đó là cái gương vô úy. Mình sống thản nhiên trước được mất, sống chết, thì sự thản nhiên ấy tự nó đã trấn an người khác. Không cần nói nhiều.

Trong đời sống, có những người như vậy. Họ không nói lời hoa mỹ. Nhưng ở gần họ, người ta thấy yên. Họ gặp chuyện khó vẫn bình tĩnh. Họ nghe tin xấu vẫn giữ được giọng nói đều đều. Sự bình tĩnh ấy lan ra chung quanh như một làn gió mát. Ai đang sợ, ngồi gần họ một lúc, cũng thấy lòng mình dịu xuống.

Ngược lại, cũng có những người hay gieo sợ. Gặp chuyện gì cũng phóng đại lên. Nghe tin gì cũng thêm thắt cho đáng sợ. Nói với người bệnh toàn chuyện chết chóc. Nói với người trẻ toàn chuyện thất bại. Những lời ấy không giúp gì. Nó chỉ làm nỗi sợ lớn thêm. Người có lòng từ bi thì không làm vậy. Họ biết sợ là địa ngục của tâm hồn, nên họ không đẩy ai vào đó thêm.

Cho người khác bớt sợ là một món quà không thấy được. Nó không gói lại được. Không cân đo được. Không khoe được. Nhưng người nhận thì nhớ mãi. Ai trong đời cũng có một lần được người khác trấn an đúng lúc. Một câu nói, một bàn tay, một buổi ngồi bên. Nhiều năm sau vẫn còn nhớ. Vì trong lúc sợ hãi nhất, có một người đã ở lại.

Hôm nay, nếu bạn gặp ai đó đang sợ, thử làm một việc nhỏ. Đừng vội khuyên. Đừng vội giảng. Chỉ cần ở lại bên họ một lúc. Nghe họ nói hết. Rồi nói một câu thật lòng, thật bình tĩnh. Có khi chỉ vậy thôi, bạn đã cho đi một món quà lớn hơn cả tiền bạc. Món quà ấy trong sách xưa gọi là vô úy thí. Cho người khác sự không sợ.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — trang 233–234: 'Vô úy thí: Người chúng ta vì cái bệnh hiểu lầm... nên hay đâm ra lo sợ... SỢ là cái địa ngục của tâm hồn'; 'Bồ Tát lấy cái gương VÔ ÚY của mình trước vấn đề sinh tử để cảnh tỉnh chúng sinh đừng vì ham sống sợ chết mà làm những điều ti tiện để cầu sống'; 'gặp tai nạn thì ra tay cứu vớt, gặp tật bệnh nguy hiểm thì săn sóc thuốc thang... thi ân bất cầu báo'.
Bài liên quanNhường một bước khi bị khiêu khích: nhẫn nhục của người mạnhGỡ mối oán trong nhà: oan gia nên giải, không nên kếtCho đi mà giữ thể diện cho người nhận