🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Từ bi với người làm mình tổn thương

Từ bi – bố thí · 6 phút đọc

Chị Lan làm cùng phòng với một người đồng nghiệp hay nói xấu sau lưng chị. Chuyện nhỏ thôi, nhưng cứ lặp đi lặp lại. Mỗi lần nghe được, chị tức đến mất ngủ. Chị nghĩ đến đủ cách đáp trả. Nói lại cho bõ tức. Kể xấu lại cho người khác nghe. Làm cho người kia cũng phải khổ như mình. Càng nghĩ, chị càng mệt.

Ai trong đời cũng từng bị ai đó làm tổn thương. Một lời nói vô tâm. Một lần bị phản bội. Một sự đối xử bất công. Vết thương có thể lành, nhưng cơn giận thì ở lại rất lâu. Nó nằm trong lòng, mỗi khi nhớ tới lại nhói lên. Và ta tưởng rằng chỉ có trả thù mới làm mình hết đau.

Sách Cái Dũng Của Thánh Nhân ghi lại một câu dạy của Đức Phật: Lấy oán báo oán, oán oán chập chồng. Lấy đức báo oán, oán ấy tiêu tan. Câu nói ngắn, nhưng chứa cả một con đường. Oán thù đáp lại bằng oán thù thì oán thù cứ chồng lên nhau, không bao giờ dứt. Chỉ có lấy điều lành đáp lại, oán thù mới có cơ hội tan đi.

Từ bi với người làm mình tổn thương không có nghĩa là quên hết, không có nghĩa là để người ta tiếp tục làm hại mình. Từ bi không phải là yếu đuối. Từ bi là không để hận thù cầm lái cuộc đời mình nữa. Người kia làm mình đau một lần. Nhưng nếu mình ôm hận mãi, thì người kia làm mình đau thêm cả trăm lần nữa, ngay cả khi họ đã đi khỏi cuộc đời mình.

Thiền sư Thích Nhất Hạnh dạy rằng hận thù và bạo động chỉ có thể được giải trừ bằng ái ngữ và lắng nghe với tâm từ bi, chứ không thể bằng đe dọa, trừng phạt và bạo động. Nghe thì khó tin. Người ta làm mình đau, mình còn phải nói lời lành với họ sao? Nhưng hãy nghĩ kỹ. Đe dọa và trừng phạt có bao giờ làm lòng mình yên đâu. Nó chỉ làm cơn giận đổi chỗ, từ người này sang người khác.

Từ bi bắt đầu bằng một việc rất nhỏ: dừng lại. Khi cơn giận nổi lên, đừng nói ngay, đừng làm ngay. Thở một hơi. Hỏi mình: mình đang cần điều gì? Mình cần được xin lỗi, hay mình cần được yên? Nhiều khi, điều ta cần không phải là người kia phải khổ, mà là lòng mình được yên.

Sau đó, hãy đặt giới hạn cho rõ. Từ bi không có nghĩa là mở cửa cho ai muốn làm gì cũng được. Bạn có thể nói, bằng giọng bình tĩnh: việc đó làm tôi tổn thương, và tôi không chấp nhận nó lặp lại. Nói rõ giới hạn là thương cả người kia, vì bạn cho họ cơ hội sửa. Im lặng chịu đựng rồi bùng nổ một ngày nào đó thì chẳng giúp được ai.

Cũng nên nhớ: người làm mình đau thường cũng là người đang đau. Không phải để biện minh cho họ. Họ sai thì vẫn là sai. Nhưng hiểu được điều đó giúp mình bớt thấy họ là kẻ thù, mà thấy họ là một con người cũng đang loay hoay với khổ đau của mình. Cái nhìn ấy không xóa được vết thương, nhưng nó làm vết thương bớt sưng.

Tha thứ là món quà mình tặng cho chính mình, không phải cho người kia. Tha thứ không có nghĩa là nói rằng việc họ làm là đúng. Tha thứ có nghĩa là mình quyết định không mang gánh nặng ấy đi tiếp nữa. Gánh nặng ấy nặng lắm. Ai mang lâu thì người ấy mệt trước.

Có người hỏi: vậy bao giờ thì tha thứ được? Không có mốc thời gian chung. Có người tha thứ được sau một đêm. Có người cần cả năm. Đừng ép mình. Chỉ cần mỗi ngày, mình bớt nghĩ về chuyện đó một chút. Bớt kể lại một chút. Bớt nuôi cơn giận một chút. Thế là đã đi đúng đường.

Hôm nay, nếu trong lòng bạn còn một cái tên làm bạn nhói lên mỗi khi nhớ tới, hãy thử một việc. Đừng làm gì với người ấy cả. Chỉ ngồi yên, thở đều, và nói thầm với mình: tôi không muốn mang hận thù này nữa. Tôi chọn nhẹ nhàng. Một câu nói với chính mình, lặp lại nhiều ngày, có sức mạnh hơn ta tưởng.

Lấy đức báo oán, oán ấy tiêu tan. Không phải vì người kia xứng đáng được tha thứ. Mà vì mình xứng đáng được bình yên.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Cái Dũng Của Thánh Nhân (Nguyễn Duy Cần) — tr. 70: Lấy oán báo oán, oán oán chập chồng. Lấy đức báo oán, oán ấy tiêu tan — Thích Ca
• Đạo Bụt Nguyên Chất (Thích Nhất Hạnh) — ái ngữ và lắng nghe bằng tâm từ bi để giải trừ hận thù
Bài liên quanNgồi lại và lắng nghe: cho đi mà không cần tiềnThương mình đúng cách rồi mới thương người đượcNói một câu lành, lòng mình cũng lành theo