🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Thương mình đúng cách rồi mới thương người được

Từ bi – bố thí · 6 phút đọc

Chị Hoa vừa chăm mẹ bệnh ba tháng trời. Ngày nào cũng vậy: nấu cháo, đút thuốc, thay đồ, thức đêm. Đến tháng thứ ba, chị gục xuống. Người chị mệt rã rời, đầu óc quay cuồng, tính tình cáu gắt với cả những người chị thương nhất. Chị tự trách mình: sao mình tệ thế, mẹ đang bệnh mà mình còn cáu. Chị không biết rằng cái chị thiếu không phải là lòng hiếu thảo. Chị thiếu một điều đơn giản hơn: thương chính mình.

Nhiều người trong chúng ta rất giỏi thương người khác, mà rất vụng về trong việc thương mình. Lo cho cha mẹ, lo cho con cái, lo cho chồng vợ, lo cho bạn bè. Đến lượt mình thì gạt đi. Mệt thì ráng. Buồn thì giấu. Đau thì chịu. Ta tưởng đó là hy sinh. Nhưng hy sinh đến mức kiệt sức thì chẳng giúp được ai lâu dài.

Trong đạo Bụt, người ta học về Tứ vô lượng tâm: từ, bi, hỷ, xả. Từ là lòng thương yêu. Bi là lòng thương xót trước khổ đau. Hỷ là vui cùng niềm vui của người. Xả là không loại trừ, không phân biệt. Bốn tâm ấy không chỉ hướng ra ngoài. Nó bắt đầu từ chính mình. Người không biết thương mình thì thương người khác cũng chỉ được nửa vời, vì trong lòng họ lúc nào cũng có một chỗ trống rỗng chưa được lấp đầy.

Thiền sư Thích Nhất Hạnh có một hình ảnh rất hay. Ngài nói rằng trước hết, ta phải lấy được con dao nhọn trong trái tim của mình ra. Khi con dao ấy còn cắm trong tim, ta đau, ta quằn quại, ta không thể giúp ai. Chỉ khi lấy được nó ra rồi, ta mới có khả năng giúp người khác làm như thế. Thương mình không phải là ích kỷ. Thương mình là bước đầu tiên để thương người.

Thương mình đúng cách là gì? Là khi mệt thì nghỉ, không đợi đến lúc gục mới nghỉ. Là khi buồn thì cho phép mình buồn, không bắt mình phải mạnh mẽ mọi lúc. Là khi làm sai thì nhận lỗi, sửa, rồi thôi, không tự dằn vặt mình mãi. Là khi ai đó đối xử tệ với mình, mình biết nói không, biết giữ khoảng cách, thay vì im lặng chịu đựng rồi trách mình sao yếu đuối.

Có người sợ thương mình là ích kỷ. Nhưng hãy phân biệt cho rõ. Ích kỷ là chỉ nghĩ đến mình, mặc kệ người khác. Thương mình là chăm sóc mình để còn đủ sức chăm sóc người khác. Người ích kỷ lấy của người khác về cho mình. Người biết thương mình chỉ giữ lại phần mình cần, để phần còn lại cho đi. Hai việc ấy khác nhau một trời một vực.

Hãy nhìn người mẹ trên máy bay. Khi máy bay gặp sự cố, tiếp viên luôn dặn: hãy đeo mặt nạ dưỡng khí cho mình trước, rồi mới đeo cho con. Không phải vì mẹ không thương con. Mà vì mẹ ngất đi thì ai đeo cho con? Đời thường cũng vậy. Bạn kiệt sức thì ai lo cho những người bạn thương?

Thương mình cũng là biết ăn uống, ngủ nghỉ cho đàng hoàng. Không phải là xa xỉ. Một bữa cơm tử tế, một giấc ngủ đủ, một buổi chiều thong thả đi bộ, một lần từ chối việc mình không kham nổi. Những điều nhỏ ấy chính là từ bi với chính mình, làm mỗi ngày, đều đặn, không ồn ào.

Có người cả đời chưa từng hỏi mình một câu: hôm nay mình thấy thế nào? Họ hỏi chồng, hỏi con, hỏi cha mẹ, hỏi bạn bè. Đến lượt mình thì quên. Thử bắt đầu từ hôm nay. Mỗi tối, trước khi ngủ, hỏi mình một câu ấy. Lắng nghe câu trả lời. Nếu lòng mình đang mệt, hãy cho nó nghỉ. Nếu lòng mình đang buồn, hãy cho nó được buồn một lúc, đừng vội xua đi.

Từ bi bắt đầu từ chính mình. Không phải là khẩu hiệu. Là thực tập. Mỗi lần bạn chọn nghỉ ngơi thay vì gồng lên, mỗi lần bạn nói không với một việc quá sức, mỗi lần bạn tha thứ cho lỗi lầm của mình, là một lần bạn gieo hạt từ bi vào chính mảnh đất của mình.

Chị Hoa sau này kể lại: chị học cách nhờ em gái thay ca chăm mẹ hai buổi một tuần. Hai buổi ấy, chị đi chợ, nấu món mình thích, ngủ một giấc trưa. Chị không còn cáu gắt nữa. Mẹ chị cũng vui hơn, vì thấy con gái mình khỏe lại. Thương mình đúng cách rồi mới thương người được. Câu ấy, chị nói, chị phải mất ba tháng kiệt sức mới hiểu.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Đạo Bụt Nguyên Chất (Thích Nhất Hạnh) — tr. 191: Tứ vô lượng tâm, từ-bi-hỷ-xả; lấy được con dao nhọn trong trái tim của mình ra rồi thì mới có khả năng giúp kẻ khác
Bài liên quanNói một câu lành, lòng mình cũng lành theoCho đi mà không chờ lời cảm ơn: bố thí không cột vào báo đápTừ bi với người mới lỡ một lần: chừa cho người ta đường quay lại