🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Người làm mình khổ, thương sao cho được

Từ bi – bố thí · 7 phút đọc

Có người làm mình khổ. Có thể là đồng nghiệp nói xấu sau lưng. Có thể là người thân lừa mình. Có thể là người yêu cũ phản bội. Có thể là kẻ đã hại mình mất tiền, mất việc, mất danh dự. Mỗi lần nhớ tới, lòng mình sôi lên. Mình muốn trả đũa. Mình muốn họ phải khổ như mình đã khổ. Mình nghĩ: “Thương người đó sao được? Người đó có đáng thương đâu.”

Câu hỏi này rất thật. Thương người tốt thì dễ. Thương người làm mình khổ thì khó vô cùng. Nhưng chính vì khó nên nhà Phật mới dạy kỹ về nó. Trong Kinh Pháp Cú, đức Phật dạy một câu rất ngắn: “Lấy không giận thắng giận, lấy thiện thắng không thiện, lấy bố thí thắng xan tham, lấy chân thật thắng hư dối.” Bốn vế, bốn cách thắng. Mà cách thắng nào cũng lạ: thắng giận bằng không giận, thắng ác bằng thiện, thắng keo kiệt bằng bố thí, thắng dối trá bằng chân thật.

Thắng ở đây không phải là thắng người khác. Thắng ở đây là thắng chính mình. Lấy không giận thắng giận nghĩa là: người ta chửi mình, mình không chửi lại. Không phải vì mình yếu, mà vì mình không muốn cơn giận của họ trở thành cơn giận của mình. Giận là một ngọn lửa. Người ta ném lửa vào mình, mình bắt lấy rồi ném lại, thì cả hai cùng cháy. Người ta ném lửa vào mình, mình không bắt, để nó rơi xuống đất rồi tắt, thì chỉ có người ném là còn nóng. Không giận không có nghĩa là không biết mình bị xúc phạm. Không giận có nghĩa là biết rõ mình bị xúc phạm, nhưng chọn không để cơn giận điều khiển mình.

Lấy thiện thắng không thiện nghĩa là: người ta làm ác với mình, mình vẫn giữ lòng thiện của mình. Không phải vì mình ngu, mà vì mình không muốn cái ác của họ biến mình thành người ác. Có người bị lừa một lần, từ đó không tin ai nữa, gặp ai cũng nghi ngờ, sống trong thù hận cả đời. Người lừa mình chỉ lừa mình một lần, nhưng cái hận đó lừa mình cả đời. Giữ được lòng thiện sau khi bị hại, đó mới là thắng thật.

Nhưng nói thì dễ, làm thì khó. Làm sao để không giận khi người ta vừa chửi mình xong? Làm sao để giữ lòng thiện khi người ta vừa hại mình xong? Nhà Phật không dạy mình giả vờ không giận. Giận thì cứ biết mình đang giận. Nhưng đừng hành động khi đang giận. Đừng gửi tin nhắn khi đang giận. Đừng nói lời cay độc khi đang giận. Đừng quyết định gì khi đang giận. Hãy dừng lại, thở vài hơi, đi ra chỗ khác, uống một ly nước, để cơn giận lắng xuống rồi hãy tính. Cơn giận giống như sóng, nó lên rồi nó xuống. Đợi sóng xuống rồi mới nói, thì lời nói sẽ khác hẳn.

Còn một điều nữa. Thương người làm mình khổ không có nghĩa là để họ tiếp tục làm khổ mình. Từ bi không phải là nhu nhược. Từ bi là trong lòng không còn hận, nhưng hành động thì vẫn rõ ràng. Người ta lừa mình, mình không hận họ, nhưng mình vẫn tránh xa họ, vẫn bảo vệ mình, vẫn nói rõ ranh giới. Người ta hại mình, mình không trả thù, nhưng mình vẫn nhờ pháp luật xử lý nếu cần. Tha thứ là việc của lòng mình. Bảo vệ mình là việc của hành động. Hai việc đó không mâu thuẫn nhau.

Vì sao phải thương người làm mình khổ? Không phải vì họ xứng đáng được thương. Mà vì mình xứng đáng được bình an. Hận một người là mang người đó theo trong lòng mình đi khắp nơi. Ăn cũng nghĩ tới họ, ngủ cũng mơ thấy họ, làm gì cũng nhớ tới họ. Người đó thì sống vui vẻ ngoài kia, còn mình thì khổ vì mang họ trong lòng. Buông hận không phải là tha cho họ, mà là tha cho chính mình. Thương người làm mình khổ, suy cho cùng, là thương chính mình trước.

Hãy bắt đầu từ những việc nhỏ. Có người làm mình khó chịu, thay vì chửi thầm trong bụng, hãy thử nghĩ: người đó cũng có nỗi khổ của họ. Người hay nói xấu người khác, có thể vì trong lòng họ bất an. Người hay lừa gạt, có thể vì họ sợ nghèo. Người hay nóng nảy, có thể vì họ từng bị tổn thương. Nghĩ như vậy không có nghĩa là biện hộ cho họ. Nghĩ như vậy là để lòng mình mềm lại, không còn cứng như đá nữa. Lòng mềm rồi thì giận cũng tan nhanh hơn.

“Lấy không giận thắng giận.” Câu này ngắn, nhưng tập cả đời chưa chắc đã xong. Không sao. Mỗi lần giận mà dừng lại được một chút, là thắng được một chút. Mỗi lần bị hại mà giữ được lòng thiện, là thắng được một chút. Thắng từng chút một, đến một ngày, lòng mình sẽ nhẹ như người vừa đặt xuống một gánh nặng mang đã lâu lắm rồi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú (HT Thích Minh Châu dịch) — kệ 223, phẩm Phẫn Nộ
Bài liên quanBố thí pháp: cho đi lời hay, phước lớn hơn cho tiềnVui với niềm vui của người khác: phước của lòng tùy hỷThương người đang khổ mà không biết nói gì