🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Từ bi là không quay mặt khi thấy người khổ

Từ bi – bố thí · 7 phút đọc

Một buổi chiều, trên đường về nhà, tôi thấy một người đàn ông bị ngã xe giữa ngã tư. Xung quanh có rất đông người, nhưng không ai dừng lại. Người thì đi qua, người thì đứng nhìn, có người còn giơ điện thoại lên quay. Mãi một lúc sau mới có một chị bán hàng rong chạy ra, đỡ người đàn ông dậy, gọi người đi đường giúp đưa vào lề. Tôi đứng đó, thấy xấu hổ cho chính mình, vì tôi cũng đã đứng nhìn vài giây trước khi bước tới. Vài giây đó, tôi đã nghĩ gì? Tôi nghĩ: lỡ mình giúp rồi bị vạ lây thì sao? Lỡ người ta hiểu lầm thì sao? Chỉ vài giây chần chừ, nhưng đủ để một người bị thương nằm giữa đường mà không ai chạm vào.

Từ bi là gì? Nhiều người nghĩ từ bi là thương người, là mềm lòng, là yếu đuối. Nhưng sách xưa ghi lại một ý rất rõ: tinh thần từ bi hỷ xả, khoan dung của Phật giáo không có nghĩa là dẫn dắt người ta ủy mị, mà ngược lại, rất bản lĩnh. Từ bi không phải là thấy người khổ rồi khóc cùng người ta, rồi thôi. Từ bi là thấy người khổ, lòng mình động, rồi tay mình làm được gì thì làm. Không quay mặt, không đứng nhìn, không viện lý do để bước qua.

Vì sao mình hay quay mặt khi thấy người khổ? Có nhiều lý do, và lý do nào nghe cũng hợp lý. Mình sợ bị lừa. Mình sợ phiền phức. Mình nghĩ đã có người khác lo. Mình bận, mình vội. Nhưng thử nghĩ lại: nếu người nằm đó là cha mình, là con mình, là người thân của mình, mình có còn đứng nhìn không? Chắc chắn là không. Mình sẽ chạy tới ngay, không kịp nghĩ gì. Vậy thì sự khác nhau nằm ở đâu? Nằm ở chỗ mình xem người lạ là người dưng, không liên quan đến mình. Từ bi là phá đi ranh giới đó: người khổ trước mắt mình, dù lạ hay quen, cũng là một con người đang cần giúp.

Không quay mặt không có nghĩa là mình phải làm tất cả. Mình không phải là siêu nhân. Mình không cứu được cả thế giới. Nhưng mình luôn làm được một việc gì đó trong khả năng của mình. Gặp người bị tai nạn, mình có thể gọi cấp cứu, có thể đứng lại che nắng cho họ, có thể gọi người xung quanh cùng giúp. Gặp người già ngã, mình có thể đỡ họ dậy. Gặp đứa trẻ lạc mẹ, mình có thể đứng với nó cho đến khi tìm được mẹ. Những việc nhỏ ấy không cần tiền bạc, không cần sức mạnh, chỉ cần mình đừng quay mặt.

Có người nói: giúp người lạ bây giờ nguy hiểm lắm, lừa đảo nhiều lắm. Điều đó đúng, xã hội có những kẻ lợi dụng lòng tốt. Nhưng vì sợ một vài kẻ xấu mà mình quay mặt với tất cả người khổ thì cũng không đúng. Từ bi có trí tuệ là biết nhìn, biết phân biệt, biết giúp đúng cách. Thấy người bị thương thì gọi cấp cứu, không cần đụng vào tiền bạc của họ. Thấy người xin ăn mà nghi ngờ thì có thể cho một ổ bánh mì thay vì cho tiền. Giúp mà vẫn tỉnh táo, đó mới là từ bi bền vững, không phải là từ bi mù quáng.

Quay mặt nhiều lần sẽ thành thói quen. Hôm nay mình quay mặt với người ngã xe, ngày mai mình quay mặt với người hàng xóm gặp nạn, ngày mốt mình quay mặt với cả người thân trong nhà đang khổ mà không dám nói. Lòng mình chai đi từng chút một, đến lúc mình gặp khổ, mình cũng sẽ thấy quanh mình không còn ai. Người ta vẫn nói: gieo nhân nào, gặt quả ấy. Mình gieo sự thờ ơ, mình sẽ gặt sự thờ ơ. Mình gieo một bàn tay đưa ra, mình sẽ gặt những bàn tay đưa ra khi mình cần.

Chị bán hàng rong hôm đó kể lại: chị chẳng nghĩ gì nhiều, thấy người ta ngã thì chạy ra đỡ thôi. Chị nói: mình nghèo, mình không có tiền giúp ai, nhưng mình có hai tay, có đôi chân chạy được. Câu nói mộc mạc ấy là cả một bài học. Từ bi không đợi mình giàu, không đợi mình rảnh, không đợi mình chắc chắn mọi chuyện. Từ bi chỉ cần mình đừng quay mặt khi thấy người khổ ngay trước mắt.

Lần sau, khi thấy một người đang khổ, đừng đứng nhìn quá lâu. Đừng để vài giây chần chừ biến mình thành người dưng. Bước tới, hỏi một câu: anh có sao không, bác cần giúp gì không? Một câu hỏi đó thôi cũng đủ làm người ta ấm lòng. Và cũng đủ làm lòng mình nhẹ đi. Từ bi không phải là chuyện lớn lao ở đâu xa. Từ bi là không quay mặt, ngay tại chỗ mình đang đứng, với người đang khổ ngay trước mắt mình.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Lịch sử Việt Nam, tập 02 — trang 548–549
• Đạo Bụt Nguyên Chất (Thích Nhất Hạnh) — trang 191
Bài liên quanViệc nhà không ai thấy, thương vẫn phải thấyVừa chia tay, thương mình bằng cách nàoTrưa nắng, người giao hàng và ly nước mát bên đường