🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Thương người học chậm: dạy lại lần nữa cũng là bố thí

Từ bi – bố thí · 7 phút đọc

Có một đứa trẻ trong xóm tôi, học mãi không thuộc bảng cửu chương. Bố mẹ nó lo lắm. Cô giáo nói nó chậm. Bạn bè cười nó dốt. Nó về nhà, ngồi học mà nước mắt cứ rơi. Không phải vì bài khó. Mà vì nó thấy mình cố mãi mà vẫn không được như người ta.

Tôi cũng từng gặp một anh thợ mới vào nghề. Người ta chỉ một lần là làm được, anh phải chỉ ba lần, bốn lần. Có lần anh làm hỏng cả một món đồ, mặt tái đi vì sợ bị mắng. Ông chủ nhìn anh, không mắng, chỉ nói: làm lại đi, từ từ thôi. Anh làm lại, lần này được. Từ đó anh gắn bó với xưởng đến tận bây giờ. Anh bảo: chỉ một câu nói đó thôi mà tôi ở lại.

Người học chậm khổ lắm. Không phải chỉ khổ vì bài khó, việc khó. Mà khổ vì ánh mắt của người xung quanh. Ánh mắt sốt ruột. Ánh mắt chê bai. Ánh mắt như muốn nói: sao mà chậm thế, sao mà dốt thế. Mỗi lần bị nhìn như vậy, lòng họ lại chùng xuống một chút. Dần dần họ tin rằng mình thật sự dốt, thật sự không làm được gì. Rồi họ không dám học nữa, không dám thử nữa.

Nhà Phật dạy về hạnh nhẫn nhục ba la mật. Trong sách Phật Học Tinh Hoa, cụ Nguyễn Duy Cần viết: Bồ Tát nhẫn nhục mà không phải nhẫn nhục, nghĩa là nhẫn nhục một cách hết sức tự nhiên, điềm đạm, không phải cố gắng ép lòng mà nhẫn. Đọc câu đó, tôi nghĩ đến người thầy dạy lại lần thứ mười mà vẫn nhẹ nhàng. Người đó không đang cố nhẫn. Người đó thật sự hiểu: mỗi người có một nhịp học riêng. Có người đi nhanh, có người đi chậm, nhưng đi chậm không có nghĩa là không tới.

Dạy lại lần nữa cũng là một cách bố thí. Bố thí thời gian của mình. Bố thí sự kiên nhẫn của mình. Bố thí niềm tin rằng người kia làm được. Nhiều khi người học chậm chỉ thiếu một thứ: một người tin họ. Tin họ làm được, dù chậm. Tin họ sẽ hiểu, dù phải giảng lại nhiều lần. Niềm tin đó quý hơn mọi phương pháp dạy dỗ.

Dạy người học chậm, trước hết phải bỏ cái tâm so sánh. Đừng so đứa này với đứa kia. Đừng so con mình với con nhà người ta. Mỗi đứa trẻ là một cái cây khác nhau. Có cây lớn nhanh, có cây lớn chậm. Nhưng cây nào cũng cần nước, cần nắng, cần người chăm. So sánh chỉ làm cây chậm thêm héo. Còn kiên nhẫn thì cây nào cũng có ngày ra hoa.

Thứ hai, hãy khen tiến bộ nhỏ. Người học chậm mà làm đúng một lần, hãy khen ngay. Khen thật lòng, không khen cho có. Một lời khen đúng lúc có thể giữ người ta ở lại với việc học thêm một thời gian dài. Ngược lại, một lời chê đúng lúc họ đang cố gắng có thể làm họ bỏ cuộc luôn. Người học chậm nhạy cảm lắm. Họ nhớ lời khen rất lâu, và cũng nhớ lời chê rất lâu.

Thứ ba, dạy chậm lại, chia nhỏ ra. Đừng giảng một lần cả một bài dài rồi trách người ta không hiểu. Chia ra từng bước nhỏ. Hiểu được bước một rồi mới sang bước hai. Người học nhanh có thể nhảy cóc, người học chậm cần đi từng bước. Đi từng bước không có gì xấu. Đi chậm mà chắc còn hơn đi nhanh mà rỗng.

Thứ tư, đừng dạy bằng cơn giận. Giận vì người ta không hiểu, giận vì mình mất công giảng lại, giận vì mình thấy phí thời gian. Cơn giận đó người học cảm nhận được ngay. Họ không học được bài, chỉ học được nỗi sợ. Sợ bị mắng, sợ làm sai, sợ hỏi lại. Mà sợ thì càng không học được. Người thầy giỏi không phải là người không bao giờ giận, mà là người giận rồi vẫn giữ được lòng thương. Giận một lúc rồi thôi, rồi lại giảng lại từ đầu, nhẹ nhàng như lần đầu tiên.

Trong nhà mình, có ai đang học chậm không? Đứa con học mãi không giỏi toán. Người cha già học mãi không quen dùng điện thoại. Người vợ mới đi làm, học mãi không quen việc mới. Họ đều cần một người kiên nhẫn ngồi bên, dạy lại lần nữa, lần nữa, mà không bực. Dạy lại lần nữa không tốn gì nhiều. Chỉ tốn một chút thời gian, một chút lòng kiên nhẫn. Nhưng với người được dạy, đó là cả một niềm tin: mình không bị bỏ lại, mình vẫn có người đi cùng.

Thương người học chậm là thương bằng sự kiên nhẫn. Kiên nhẫn không phải là chịu đựng cho qua. Kiên nhẫn là hiểu rằng mỗi người có một nhịp riêng, và tôn trọng nhịp đó. Dạy lại lần thứ mười mà lòng vẫn nhẹ như lần đầu, đó chính là nhẫn nhục ba la mật trong đời thường. Không cần lên chùa mới tu được. Ngồi bên một đứa trẻ học bài, giảng lại lần nữa mà không bực, cũng đã là tu rồi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — trang 210-211 ("Nhẫn nhục Ba-La-Mật thì thấy như là người nhẫn nhục mà thực sự không phải cố gắng để nhẫn nhục, ép lòng mà nhẫn nhục, mà bởi nhẫn nhục (điềm đạm) một cách hết sức tự nhiên.")
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — trang 230 ("1. Bố thí ba-la-mật / 2. Trì giới ba-la-mật / 3. Nhẫn nhục ba-la-mật")
Bài liên quanNgười ta từ chối sự giúp đỡ của mình, thương sao cho đúngCho đi sự yên tĩnh: khi người ta cần nghỉ, đừng làm ồnThương người đang đứng trước phiên tòa