🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Thương người đang đứng trước phiên tòa

Từ bi – bố thí · 7 phút đọc

Xóm tôi có một gia đình, người con trai vướng vào vòng lao lý. Ngày tòa xử, cả xóm bàn tán. Người thì nói đáng đời. Người thì nói nhà đó hết phúc rồi. Người thì dặn con mình đừng chơi với con nhà đó nữa. Chỉ có bà mẹ là vẫn đi chợ, vẫn nấu cơm, vẫn ra vào như mọi ngày, nhưng lưng bà còng thêm, mắt bà buồn thêm. Không ai hỏi bà một câu. Không ai hỏi bà có cần gì không.

Người phạm lỗi thì pháp luật xử. Nhưng gia đình họ thì ai xử? Họ không phạm tội, mà vẫn phải chịu đủ thứ. Con cái bị bạn bè xa lánh. Vợ chồng bị hàng xóm bàn tán. Cha mẹ già không dám ngẩng mặt lên. Cái án của một người, cả nhà cùng gánh. Mà cái gánh đó, nhiều khi nặng hơn cả bản án trong tòa.

Nhà Phật dạy: lấy oán báo oán, oán oán chập chồng. Lấy đức báo oán, oán ấy tiêu tan. Câu đó được ghi trong sách Cái Dũng Của Thánh Nhân, dẫn lời Đức Phật. Nghe thì cao xa, nhưng áp vào chuyện đời thường thì rất gần. Người ta làm sai, mình ghét, mình xa lánh, mình chửi rủa, thì oán lại chồng thêm oán. Người ta đã ngã rồi, mình còn đạp thêm một cái thì họ còn đường nào mà đứng lên? Lấy đức mà đối lại, không phải là tha cho cái sai, mà là không để cái sai đó đẻ thêm cái sai khác.

Trong Truyện cổ Phật Giáo có kể chuyện Trường Sinh Đồng Tử lấy đức báo oán. Người ta hại mình, mình không hại lại. Mình lấy lòng tốt mà đáp lại. Nghe thì có vẻ thiệt thòi. Nhưng câu chuyện đó sống đến tận bây giờ là vì nó đúng. Người biết lấy đức báo oán thì lòng mình không còn oán nữa. Còn người cứ ôm oán mà sống thì khổ trước tiên chính là mình.

Thương người đang đứng trước phiên tòa, trước hết phải phân biệt rõ hai việc. Một là cái sai họ đã làm, pháp luật sẽ xử theo đúng tội. Hai là con người họ, vẫn là một con người, vẫn có quyền được đối xử như một con người. Thương họ không có nghĩa là bênh cái sai. Không ai bảo mình phải nói họ vô tội khi họ có tội. Thương họ có nghĩa là đừng xử thêm một lần nữa bằng miệng lưỡi của mình. Tòa đã xử rồi, mình đừng xử thêm.

Thứ hai, hãy thương cả gia đình họ. Người vợ, người con, cha mẹ già của họ không có tội. Họ đang khổ gấp nhiều lần người bình thường. Một câu hỏi thăm nhẹ nhàng lúc này quý lắm. Một bữa cơm mang sang lúc này ấm lắm. Mình không cần làm gì to tát. Chỉ cần đừng quay lưng, đừng bàn tán, đừng dạy con mình xa lánh con nhà họ. Trẻ con không có tội. Chúng chỉ cần được đi học, được chơi với bạn như bao đứa trẻ khác.

Thứ ba, hãy chừa cho người ta một đường quay lại. Ai cũng có lúc lầm lỗi. Có người lầm lỗi nhỏ, có người lầm lỗi lớn. Nhưng lầm lỗi nào cũng có thể sửa, nếu người ta còn đường để sửa. Đường đó là một việc làm sau khi ra tù. Là một người chịu tin mình. Là một xóm chịu nhận mình về. Nếu cả xã hội quay lưng, người ta biết đi đâu? Người ta chỉ còn đường cũ mà đi tiếp. Thương người lầm lỗi, nói cho cùng, là thương chính xã hội mình đang sống. Vì một người được quay lại làm người tốt, cả xóm đều được nhờ.

Cũng cần nói thẳng một điều: thương không có nghĩa là để người ta làm hại mình. Người lầm lỗi mà vẫn còn hung hăng, vẫn còn làm hại người khác, thì mình phải tránh xa, phải tự bảo vệ mình và gia đình mình. Từ bi không phải là ngu dại. Từ bi là thương mà vẫn tỉnh táo. Giúp trong khả năng của mình, giữ ranh giới của mình. Đó mới là từ bi có trí tuệ.

Có một câu hỏi khó: nếu người đứng trước phiên tòa là người đã từng làm hại mình, mình có thương được không? Câu trả lời thật lòng là khó. Rất khó. Nhưng nhà Phật dạy rằng ôm hận trong lòng thì người khổ đầu tiên là mình. Mình không thương họ vì họ xứng đáng. Mình buông hận vì mình xứng đáng được nhẹ lòng. Buông không có nghĩa là quên. Buông có nghĩa là không để chuyện cũ trói mình thêm nữa.

Hôm nay, nếu trong xóm mình có một gia đình đang có người vướng vòng lao lý, hãy thử nhìn họ khác đi một chút. Đừng bàn tán thêm. Đừng xa lánh con cái họ. Một câu chào bình thường, một cái gật đầu như mọi ngày, với họ lúc này đã là một điều lớn lắm. Pháp luật xử tội là việc của pháp luật. Còn lòng người, xin đừng xử thêm. Lấy đức báo oán, oán ấy tiêu tan. Mà oán tiêu tan rồi, cả người lầm lỗi lẫn người xung quanh đều nhẹ.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Cái Dũng Của Thánh Nhân (Nguyễn Duy Cần) — trang 70 ("Lấy oán báo oán, oán oán chập chồng. Lấy đức báo oán, oán ấy tiêu tan. — Thích Ca")
• Truyện cổ Phật Giáo (Diệu Hạnh Giao Trinh dịch) — trang 52 ("vua kể lại câu chuyện Trường Sinh Đồng Tử lấy đức báo oán")
Bài liên quanMột cái gật đầu cũng là bố thíThương người làm việc thiện mà bị cả nhà phản đốiThương người trong cơn say